Władimir Wysocki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Włodzimierz Wysocki)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Władimir Wysocki (admirał).
Władimir Wysocki
Владимир Семёнович Высоцкий
Ilustracja
Występ z okazji 15-lecia istnienia
Teatru na Tagance, 23 kwietnia 1979
Imię i nazwisko Władimir Siemionowicz Wysocki
Data i miejsce urodzenia 25 stycznia 1938
Moskwa
Data i miejsce śmierci 25 lipca 1980
Moskwa
Narodowość rosyjska
Dziedzina sztuki literatura, muzyka, film
Epoka poezja śpiewana
Muzeum artysty „Dom Wysockiego na Tagance” w Moskwie
podpis
Odznaczenia
Nagroda Państwowa ZSRR – 1987

Władimir Siemionowicz Wysocki (ros. Владимир Семёнович Высоцкий; ur. 25 stycznia 1938 w Moskwie, zm. 25 lipca 1980 tamże) – rosyjski pieśniarz, poeta i aktor.

Zasłynął przede wszystkim jako pieśniarz i bard. Śpiewał niskim, ochrypłym barytonem, przy akompaniamencie gitary (później również z orkiestrą). Jako aktor zyskał sławę swoimi kreacjami w Teatrze na Tagance oraz kilkoma rolami filmowymi m.in. w serialu kryminalnym pt. Gdzie jest czarny kot.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 25 stycznia 1938 w Moskwie, był synem Niny Maksimownej (ur. 1912) i Siemiona Władimirowicza (ur. 1915) Wysockich. Jego matka była tłumaczką z języka niemieckiego, a ojciec był pułkownikiem w stanie spoczynku. Jego ojciec urodził się w rodzinie pochodzenia żydowskiego, był synem Władimira Siemionowicza Wysockiego (1889–1962, przed zmianą imienia Wolf Szliomowicz) i Debory z domu Bronstein (1891–1970). Po wybuchu wojny wyjechał na front, a w czasie rozstania z żoną poznał swą drugą żonę. Matka Wysockiego została sama z dzieckiem. Kiedy w 1941 rozpoczęły się bombardowania Moskwy, wraz z synem ewakuowała się do wsi Woroncowka koło Buzułuku.

W 1943 wrócił z matką do Moskwy. W 1947 wyjechał do Niemiec, gdzie na jakiś czas zamieszkał z ojcem i jego drugą żoną w Eberswalde, gdzie zaczął naukę gry na fortepianie. W 1949 ponownie wrócił do Moskwy i zamieszkał z matką przy zaułku Bolszoj Karietnyj 15, gdzie poznał młodzież żyjącą na granicy prawa i prawdopodobnie nauczył się grać na gitarze. O zaułku napisał piosenkę „Gdie twoi 17 let”, odpowiadając sobie na to pytanie w refrenie: „Na Bolszom Karietnom”.

W 1955 zaczął uczestniczyć w zajęciach koła dramatycznego w domu kultury, pod kierunkiem Władimira Bogomołowa, aktora moskiewskiego Teatru Dramatycznego MChAT, który był entuzjastycznie nastawiony do Wysockiego. Gdy skończył szkołę średnią (nr 186 w Moskwie), jego najbliższe otoczenie zaczęło namawiać go, by wstąpił do moskiewskiego instytutu inżynieryjnego im. Kujbyszewa. Sam Wysocki marzył jednak o studiach w szkole aktorskiej, ale presja otoczenia – matki, ojca i dziadka-prawnika – była zbyt silna. Szalę przeważył jego przyjaciel, Igor Kochanowski, który zdał na tę uczelnię i przez pierwszy semestr uczył się wraz z Wysockim. Po pierwszym semestrze Wysocki odszedł z uczelni.

Po rzuceniu studiów oddał się sztuce aktorskiej. Brał udział w próbach w kółku dramatycznym, zaczął też pisać wiersze. W 1956 został przyjęty do szkoły teatralnej przy moskiewskim teatrze dramatycznym MChAT, którą ukończył w 1960. Na pierwszym roku studiów zaczął śpiewać z akompaniamentem gitary. Początkowo były to tzw. pieśni błatne, czyli podwórkowe (często o tematyce nawiązującej do życia ludzi z marginesu społecznego). Na pierwszym roku poznał też swą pierwszą żonę – Izę Żukową (ur. 1937). Jego pierwszą poważną rolą był Porfiry Pietrowicz w Zbrodni i karze (1959) Dostojewskiego. Wtedy też po raz pierwszy stanął przed kamerą.

W latach 1960–1964 pracował (z przerwami) w Teatrze Puszkina; zagrał tam około 10 ról, w większości epizodycznych. W tym okresie zaprezentował publicznie swe pierwsze pieśni, m.in. utwór „Tatuirowka” (Tatuaż).

W 1961, w czasie zdjęć do filmu 713 prosi o pozwolenie na lądowanie, poznał swoją drugą żonę, Ludmiłę Abramową, również aktorkę. W 1962 urodził im się syn, Arkadij. Niecałe dwa miesiące Wysocki pracował w teatrze miniatur, starał się o etat w nowo powstałym teatrze Sowriemiennik, ale bezskutecznie. Również w 1962 odbyła się premiera filmu 713 prosi o zgodę na lądowanie, w którym Wysocki zagrał żołnierza piechoty morskiej. Wkrótce otrzymał następną propozycję zagrania w filmie. W 1963 na ekrany weszły dwie produkcje z Wysockim w rolach epizodycznych.

W 1964 urodził mu się drugi syn, Nikita. Zaczął komponować pierwsze pieśni do filmów oraz rozpoczął pracę w moskiewskim Teatrze na Tagance, w którym był zatrudniony do końca życia. Na ekrany weszły kolejne dwa filmy, w których Wysocki zagrał epizody. Ponadto zaliczył autorski debiut na scenie Taganki – skomponował pieśni do spektakli i sam je wykonywał. Również w 1964 zagrał w trzech przedstawieniach teatralnych i wystąpił w trzech filmach.

W 1966 zagrał główną rolę w sztuce Bertolta Brechta Życie Galileusza. W 1967 poznał aktorkę Marinę Vlady, swą późniejszą trzecią żonę. W prasie literackiej ukazały się w tym czasie pierwsze publikacje jego wierszy. Wystąpił także w kilku ważnych przedstawieniach i kilku filmach, gdzie grał głównie w epizodach. W 1968 wystąpił w filmach: Gospodarz tajgi i Interwencja (premiera w 1987) oraz w sztuce Gorkiego Matka, w której zagrał Własowa. 1 grudnia 1970 ożenił się z Mariną Vlady. Ten sam rok przyniósł mu rolę w poetyckim przedstawieniu na podstawie poezji Andrieja Wozniesienskiego, natomiast w 1971 triumfował rolą Hamleta. W 1972 po raz pierwszy pojawił się w telewizji, udzielając 55-minutowego wywiadu dla telewizji estońskiej.

Popiersie Władimira Wysockiego w Alei Sław na Skwerze Harcerskim w Kielcach

W 1974 po raz pierwszy odbył zagraniczną trasę koncertową, poza tym zagrał w filmach Zły dobry człowiek i Jedinstwiennaja doroga oraz wydał trzy autorskie albumy, wszystkie zatytułowane Piesni Władimira Wysockogo. W 1975 wydał swoją pierwszą i jedyną za swego życia książkowy tomik wierszy, a także wyruszył z Teatrem na Tagance do Bułgarii, gdzie wystąpił w telewizji sofijskiej. Poza tym nagrał autorską płytę, która jednak nie ukazała się za jego życia. W tym roku wystąpił m.in. w Wiśniowym sadzie Czechowa, a także w filmach Jedinstwiennaja i Biegstwo Mistera Mak-Kinli. W 1976 spektakl Hamlet, w którym wystąpił Wysocki, otrzymał pierwszą nagrodę na Dziesiątym Belgradzkim Międzynarodowym Festiwalu „Bitef”. Wysocki nakręcił film Jak car Piotr Ibrahima swatał oraz wydał trzy autorskie płyty: Piesni, Piesni Władimira Wysockogo i Piesni-bałłady z filmu Biegstwo Mistera Mak-Kinli.

W 1977 za rolę w Hamlecie otrzymał nagrodę francuskiej krytyki za najlepszy spektakl zagraniczny, poza tym premierę miał jedyna za życia artysty broszura na temat jego twórczości kinowej. Wysocki wystąpił w epizodzie w filmie węgierskim Márty Mészáros Ők ketten, w którym pojawił się z żoną Mariną Vlady. W bajce Alicja w Krainie Czarów według Carrolla zagrał papugę i orzełka Eda. We Francji wyszły wówczas trzy płyty długogrające Wysockiego.

W 1979 wyjechał z koncertami do USA i Kanady. Był już wówczas uzależniony od środków pobudzających, co nadwerężyło jego siły, mimo to nie zgadzał się jednak na żadne kompleksowe leczenie. 25 lipca przeżył śmierć kliniczną w Bucharze w Uzbekistanie. Następnie wystąpił jeszcze w roli Swidrygajłowa w „Zbrodni i karze”. W 1979 ukazała się także płyta pt. Bałłady i piesni.

Grób Włodzimierza Wysockiego w 1983

W czerwcu 1980 Hamlet otrzymał pierwszą nagrodę na Drugim Międzynarodowym Festiwalu „Warszawskie Spotkania”. Wysocki zagrał jeszcze rolę Don Juana w filmie Maleńkie tragedie. 16 lipca miał miejsce ostatni występ dla szerokiej publiczności w podmoskiewskim Kaliningradzie. 23 lipca miał zapaść, a 25 lipca nad ranem zmarł. Trzy dni później został pochowany na Cmentarzu Wagańkowskim w Moskwie[1]

Znaczek pocztowy Rosji, Władimir Wysocki, 1999, 2 rub. (Michel 761, Scott 6547)

W 1987 został pośmiertnie laureatem Nagrody Państwowej ZSRR.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]