W osiemdziesiąt dni dookoła świata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przekierowanie Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „W 80 dni dookoła świata”. Zobacz też: inne dzieła o tym tytule.
W osiemdziesiąt dni dookoła świata
Le Tour du monde en quatre-vingts jours
'Around the World in Eighty Days' by Neuville and Benett 02.jpg
Ilustracja z francuskiego wydania Hetzela
Autor Juliusz Verne
Miejsce wydania Francja
Język francuski
Data I wyd. 1872
Wydawca Pierre-Jules Hetzel
Typ utworu powieść przygodowa
Data I wyd. polskiego 1873
Pierwszy wydawca polski Józef Grajnert
Przekład Józef Grajnert
poprzednia
Wyspa błądząca
następna
Tajemnicza wyspa
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Tekst w Wikiźródłach Tekst w Wikiźródłach

W osiemdziesiąt dni dookoła świata (inne wersje tytułów wydań po polsku: Podróż na około świata w ośmdziesięciu dniach, Podróż naokoło świata w 80-ciu dniach, Podróż naokoło świata w ośmdziesiąt dni, W 80 dni dookoła świata)[1] (fr. Le tour du monde en quatre-vingt jours) – najpopularniejsza jednotomowa powieść francuskiego pisarza Juliusza Verne'a, która została opublikowana po raz pierwszy w 1872 roku. Należy do cyklu powieściowego Niezwykłe podróże.

Pierwszy polski przekład, dokonany przez Józefa Grajnerta, został wydany w 1873 roku. Tłumaczenie Zbigniewa Florczaka osiągnęło udokumentowany nakład 788620 egzemplarzy[2].

Treść[edytuj | edytuj kod]

Fileas Fogg.

Głównym bohaterem opowieści jest angielski dżentelmenFileas Fogg, znany jako stateczny, bogaty acz skromny samotnik. Zaskoczeniem dla wszystkich jest zdarzenie, podczas którego zakłada się o 20.000 funtów szterlingów ze swoimi znajomymi z gry w wista, że objedzie świat wokoło w ciągu 80 dni. W podróż rusza z nowo najętym, francuskim służącym – Passepartout (w przekładach polskich – Obieżyświat). Po piętach depcze im angielski detektyw – Fix, który jest przekonany, że to Fileas Fogg jest sprawcą kradzieży znacznej kwoty pieniędzy z londyńskiego banku.

Passepartout (Obieżyświat).

Podróż, odbywana za pomocą wielu środków lokomocji (pociągi, statki parowe, wierzchem na słoniu czy za pomocą bojera) urozmaicona jest przygodami, które przeszkadzają w punktualnym dotarciu do celu. Spośród licznych przygód wymienić można uratowanie przez bohaterów Audy, wdowy po hinduskim maharadży od rytuału sati (spalenia na stosie pogrzebowym męża), napad Indian na pociąg w czasie podróży przez Stany Zjednoczone, brakiem paliwa na statku płynącym do Europy. Również Fix wielokrotnie utrudnia Foggowi podróż, m.in. rozdzielając go na pewien czas ze swoim asystentem.

Ważnym punktem książki jest paradoks czasowy, związany z okrążaniem Ziemi w kierunku wschodnim. Wskutek tego dla podróżnych dni są krótsze. Fogg zlicza kolejne dni podróży i przekonany jest, że wrócił do Anglii w ostatnim dniu. Jednak, już na angielskiej ziemi, zostaje zatrzymany przez Fixa i spędza ostatnią, kluczową dla wygrania zakładu noc w areszcie. Następnego ranka okazuje się, że prawdziwi złodzieje zostali zatrzymani. Fogg, pewien że przegrał, zostaje zaskoczony informacją, że wskutek podróży dookoła świata zyskał jeden dzień, dzięki któremu zjawia się w klubie Reforma dokładnie na oznaczoną godzinę i wygrywa zakład. Książka kończy się małżeństwem Fogga i Aoudy.

Pochodzenie książki i adaptacje[edytuj | edytuj kod]

Detektyw Fix.
Mapa ilustrująca trasę podróży, umieszczona we francuskim wydaniu.
- Oto jestem, panowie. (fr. "Me voici, messieurs", disait-il.)
Powrót Fileasa Fogga, ilustracja z pierwszego francuskiego wydania z 1872 roku.

Bezpośrednim bodźcem, który skłonił autora do napisania powieści, było otwarcie w 1869 Kanału Sueskiego. Połączył on Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym i wyeliminował potrzebę opływania Afryki.

Za życia Verne'a niezwykle popularna (a dla autora dochodowa) była sztuka teatralna na motywach powieści, wystawiana w Paryżu z niezwykłym rozmachem i z udziałem żywych zwierząt (m.in. słonia).

Wraz z wynalezieniem filmu pojawiły się liczne adaptacje filmowe, zazwyczaj istotnie różniące się fabułą od literackiego pierwowzoru (np. w filmie Coracciego z 2004 r. głównym bohaterem jest Passepartout, grany przez Jackie Chana.)

Bohaterowie[edytuj | edytuj kod]

Pani Aouda (Auda).
  • Filip Fogg[3] (lub Fileas Fogg, czytaj: Filias Fogg) jest Anglikiem mieszkającym w Londynie przy Saville Row Burlington Gardens pod numerem 7. Nie bywa na giełdzie. Posiada spory majątek. Wygrane z gry w wista przeznacza na cele dobroczynne. Jego ulubionymi zajęciami są: gra w wista oraz czytanie gazet. Zatrudnia zawsze jednego służącego. Jest bardzo dokładny.
  • Fix - detektyw.
  • Obieżyświat (org.: Passepartout, czytaj: Paspartu)[4], służący Phileasa Fogga. Pracował jako śpiewak, cyrkowiec, nauczyciel gimnastyki, sierżant straży pożarnej.
  • Auda (lub Anda[5], org. Aouda), piękna, mądra, skromna Hinduska. Została uratowana przez Fogga i Obieżyświata. Podróżowała z nimi aż do Europy.

Przypisy

  1. Winicjusz Łachaciński, Bibliografia polskich przekładów utworów Juliusza Verne'a, Oficyna Wydawnicza Ajaks, Pruszków 1996, strony 25-30, ISBN 83-87103-28-4
  2. Internetowa bibliografia polskich wydań utworów Juliusza Verne'a, dostęp 22 sierpnia 2008 r.
  3. Zobacz: Podróż naokoło świata w ośmdziesiąt dni – takie imię nosi główny bohater powieści w anonimowym przekładzie z roku 1923.
  4. Jules Verne W 80 dni dokoła świata, wyd. WAZA
  5. Zobacz: Podróż naokoło świata w ośmdziesiąt dni – takie imię nosi ta bohaterka powieści w anonimowym przekładzie z roku 1923.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marguerite Allotte de la Fuÿe, Jules Verne, sa vie, son œuvre, Les Documentaires, Simon Kra, 6 Rue Blanche, Paris, 1928 (w języku francuskim)
  • Jean Jules-Verne, Jules Verne. A Biography, Macdonald and Jane's, London, 1976, ISBN 0-356-08196-6 (w języku angielskim)
  • Peter Costello, Jules Verne. Inventor of Science Fiction, Hodder and Stoughton, London Sydney Auckland Toronto 1978, ISBN 0-340-21483-X (w języku angielskim)
  • Simone Vierne, Jules Verne, Éditions Balland, 1986, ISBN 2-7158-0567-5 (w języku francuskim)
  • Brian Taves, Stephen Michaluk, Jr., The Jules Verne Encyclopedia, Scarecrow Press Inc., Lanham, Md. & London, 1996, ISBN 0-8108-2961-4
  • Volker Dehs, Jules Verne. Eine kritische Biographie, Artemis & Winkler, Düsseldorf und Zürich 2005, ISBN 3-538-07208-6 (w języku niemieckim)
  • William Butcher, Jules Verne. The Definitive Biography, Thunder's Mouth Press, New York 2006, ISBN 978-1-56025-854-4 (w języku angielskim)
  • Jan Tomkowski, Juliusz Verne-tajemnicza wyspa?, Warszawa 2005, ISBN 83-7386-166-1
  • Herbert R. Lottman, Juliusz Verne, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1999, ISBN 83-06-02751-5

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]