Wał zachodniosaharyjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Etapy wznoszenia kolejnych fragmentów muru marokańskiego
Wał na południe od Al-Mahbas

Wał zachodniosaharyjski[1][2], (wał) mur marokański[3] (ang.: the berm) – system wałów i fortyfikacji o długości ponad 2700 km leżący na obszarze Sahary Zachodniej i południowo-wschodniego Maroka. Oddziela on okupowane i kontrolowane przez Maroko obszary Sahary Zachodniej od tzw. „wolnej strefy”(ang.), formalnie Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej, kontrolowanej przez proniepodległościowy Front Polisario.

Powstanie wału[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Wojna w Saharze Zachodniej.

W 1975 r. Hiszpania ogłosiła opuszczenie swojej kolonii Sahary Hiszpańskiej i zgodę na rozpisanie referendum niepodległościowego wśród Sahrawi (mieszkańców Sahary Zachodniej). Wykorzystując sytuację, Maroko zgłosiło roszczenia do części byłej kolonii i zajęło północną część terytorium, podczas gdy południową część zajęła Mauretania. Proniepodległościowy Front Polisario, jako reprezentant Sahrawi, nie uznał okupacji kraju i rozpoczął zbrojny opór, ogłaszając rok później powstanie Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej. W 1979 r. Mauretania wycofała swoje siły z obszaru Sahary Zachodniej, uznając jej niepodległość pięć lat później. Walki pomiędzy wojskiem marokańskim (wspieranym m.in. przez Francję) a oddziałami Frontu Polisario (wspieranym m.in. przez Algierię) trwały do zawieszenia broni z 1991 r. i rozpoczęcia misji ONZ MINURSO[4]. Maroko rozpoczęło budowę wałów obronnych w 1981 r. jako odpowiedź na sukcesy zachodniosaharyjskich partyzantów i zajęcie większej części dawnej koloni. Kolejne fortyfikacje powstawały w sześciu etapach aż do kwietnia 1987 r.[1][3] W budowie umocnień wsparcia Maroku udzieliły Stany Zjednoczone, Francja oraz Izrael[5].

Maroko odgrodziło bermem ok. 70-80% obszaru Sahary Zachodniej i kontroluje większość miast Sahary Zachodniej wraz ze stolicą Al-Ujun, większość wybrzeża wraz z bogatymi łowiskami oraz duże, eksploatowane złoża fosforytów w Bukrze[3][6][2].

Opis wału[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej zewnętrzna, oddzielająca obszary administrowane przez Maroko od „wolnej strefy”, część fortyfikacji ma długość ok. 2500 km na obszarze Sahary Zachodniej i jeszcze ok. 200 km na obszarze południowo-wschodniego Maroka. Rozpoczyna się ona na wybrzeżu, na południe od Al-Karkarat, w pobliżu mauretańskiej granicy. Dalej wał biegnie mniej więcej równoleżnikowo na wschód, wzdłuż mauretańskiej granicy. Na południowy-wschód od miasta Tiszla fortyfikacje zaczynają biec w kierunku północnym lub północno-wschodnim w pobliżu miast Ausard, Baggari i Kaltat Zammur (które pozostały po marokańskiej stronie muru) znów zbliżając się do granic Mauretanii i w niektórych fragmentach ją przekraczając[7][8]. Kilkadziesiąt kilometrów na wschód od miasta Asmara wał skręca na wschód zbliżając się do punktu gdzie łączą się granice Sahary Zachodniej, Algierii i Mauretanii. Następnie wał biegnie na północ wzdłuż granicy algiersko-saharyjskiej i algiersko-marokańskiej[6].

Fortyfikacje leżą na niezamieszkanym lub bardzo słabo zaludnionym terytorium i tam gdzie to możliwe biegną wzdłuż obszarów wyżej położonych (wzgórz, grzbietów). Składają się one z piaskowych i kamiennych nasypów, wałów lub murów o wysokości około 2–3 m, z wykopem przed nimi oraz bunkrów, płotów i pól minowych. Wzdłuż wału co kilka kilometrów jest położona mniejsza lub większa baza z kilkudziesięcioma żołnierzami. Wzdłuż całej jego długości znajdują się punkty i elektroniczne urządzenia obserwacyjne, w tym mobilne lub stacjonarne radary, służące do obserwacji terenu przed wałem. Radary penetrują obszar oddalony nawet 60–80 kilometrów od wałów i są wykorzystywane do nakierowywania ostrzału artylerii na wykryte oddziały Polisario. Kilka kilometrów za każdym ważniejszym posterunkiem znajdują się większe bazy z mobilnymi oddziałami szybkiego reagowania i czołgami[9][10]. Pas pól minowych leżących wzdłuż wału jest uważany za najdłuższy na świecie[10].

Konsekwencje[edytuj | edytuj kod]

Budowa bermu przyczyniła się do wygranej Królestwa Maroka z Polisario i, mimo formalnego braku rozstrzygnięcia, „zamroziła“ wojnę o Saharę Zachodnią. Maroko de facto anektowało większą część kraju, w tym wszystkie wartościowe tereny. Utrzymanie wału pochłania jednak ok. 1,5–3 mln. USD dziennie, tj. ok. 3% rocznego PKB Maroka, głównie z powodu utrzymania infrastruktury wojskowej i ponad 100 tys. żołnierzy strzegących muru[3].

Zajęcie Sahary Zachodniej i budowa muru wywołały, poza Hiszpanią, bardzo ograniczone zainteresowanie państw Zachodu[11]. Bardziej krytyczne stanowisko prezentowały państwa afrykańskie oraz Organizacja Jedności Afrykańskiej, co doprowadziło do opuszczenia przez Maroko tej organizacji na 33 lata[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b kofi: I mur stanął na Saharze (pol.). afryka.org, 16-11-2007. [dostęp 2018-10-12].
  2. a b Świat się grodzi. Zobacz najsłynniejsze mury (pol.). Polityka. [dostęp 2018-10-23].
  3. a b c d Marta Kluszczyńska. Mur wstydu i bezpieczeństwa – cztery dekady muru dzielącego Saharę Zachodnią. „Pogranicze. Polish Borderlands Studies”. 6 (2), s. 165-183, 2018. Uniwersytet Opolski, Instytut Politologii. ISSN 2545-160X (pol.). [dostęp 2018-11-07]. 
  4. CHRONOLOGY OF EVENTS (ang.). MINURSO, 2018. [dostęp 2018-10-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-10-13)].
  5. Tomasz Bednarzak, Adam Kosidło: Dramatyczny los Sahary Zachodniej pod marokańskim butem (pol.). wp.pl, 2013-07-07. [dostęp 2018-11-10].
  6. a b MAP (ang.). MINURSO, 2014. [dostęp 2018-10-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-10-15)].
  7. UNHCR: Western Sahara Atlas Map (ang.). luty 2006, UNHCR [dostęp 2020-03-03].
  8. Deployment of MINURSO [PDF], MINURSO, 4 maja 2007 [dostęp 2018-10-23] [zarchiwizowane 2007-10-27] (ang.).
  9. Michael Bhatia: Western Sahara under Polisario Control: Summary Report of Field Mission to the Sahrawi Refugee Camps (near Tindouf, Algeria) (ang.). arso.org, 2001. [dostęp 2018-10-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-14)].
  10. a b Chad McCoull. Morocco and Western Sahara. „Journal of Mine Action”. 11 (2), 2008. ISSN 2154-1485 (ang.). [dostęp 2018-10-10]. 
  11. Ian Williams, Stephen Zunes: Self Determination Struggle in the Western Sahara Continues to Challenge the UN (ang.). W: FPIF Policy Report [on-line]. Foreign Policy in Focus, wrzesień 2003. [dostęp 2018-10-23].
  12. Mohamed Hamza: Morocco rejoins the African Union after 33 years (ang.). aljazeera.com, 2017-01-31. [dostęp 2018-10-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-08-20)].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

„The Longest Wall in the World That Nobody Talks About“ na YouTube