Wacław Komar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wacław Komar
Ilustracja
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 4 maja 1909
Warszawa
Data i miejsce śmierci 26 stycznia 1972
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 19451968
Siły zbrojne Emblem of the International Brigades.svg Brygady Międzynarodowe
Ludowe Wojsko Polskie Ludowe Wojsko Polskie
Stanowiska szef Oddziału II Sztabu Generalnego, dyrektor Departamentu VII MBP, Główny Kwatermistrz WP, dyrektor generalny MSW
Główne wojny i bitwy Wojna domowa w Hiszpanii
II wojna światowa:
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy Order Krzyża Grunwaldu III klasy Złoty Krzyż Zasługi Medal „Za waszą wolność i naszą” Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego Order Lwa Białego III Klasy (CSRS) Order Słowackiego Powstania Narodowego (ČSSR) Medal Hansa Beimlera (NRD)
Grób Wacława Komara na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Wacław Komar (właśc. Mendel Kossoj[1]), ps. Kucyk, Morski, Herbut, Nestor, Cygan (ur. 4 maja 1909 w Warszawie, zm. 26 stycznia 1972 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego, wieloletni funkcjonariusz komunistycznych służb specjalnych, szef wywiadu wojskowego (Oddziału II Sztabu Generalnego LWP) i wywiadu cywilnego Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego oraz dowódca Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Ojciec Michała Komara.

Biografia[edytuj]

Urodził się w Warszawie w rodzinie żydowskiej, jako syn rymarza Dawida (1883-1956)[2] i Fejgi (1884-1965)[3].

W 1924 roku został członkiem międzynarodowej żydowskiej organizacji młodzieżowej Ha-Szomer Ha-Cair. W 1925 wstąpił do Związku Młodzieży Komunistycznej (ZMK, później Komunistyczny Związek Młodzieży Polskiej), a w 1926 do Komunistycznej Partii Polski (KPP). Jako kilkunastoletni chłopak brał udział w zabójstwach tajnych współpracowników polskiej policji politycznej na polecenie Komunistycznej Partii Polski[4]. W czerwcu 1927 został przerzucony do Związku Radzieckiego, gdzie przebywał do lipca 1933, szkolony na kursach dywersyjnych pod nazwą podgatowka komandnogo sostawa pri sztabie RKKA Armii Czerwonej, potem skierowany do OGPU/NKWD. Wstąpił do WKP(b). W 1933 roku pracuje w Charkowie[5]. Na początku lat 30. XX w skierowany „na robotę wojskową” do Niemiec a potem do Polski. Działał w Komunistycznej Międzynarodówce Młodzieży. Między grudniem 1936 a lutym 1939 przebywał w Hiszpanii i wziął udział w wojnie domowej. Walczył pod Guadalajarą, Saragossą, nad Ebro i w obronie Madrytu, trzykrotnie ranny. 16 lipca 1946 Krajowa Rada Narodowa na wniosek Ministra Obrony Narodowej „w uznaniu bohaterskich zasług ochotników polskich w bojach z niemieckim faszyzmem na polach Hiszpanii w 1936-1939 r. o Polskę Demokratyczną” odznaczyła go Krzyżem Złotym Orderu Wojennego Virtuti Militari[6].

W latach 1939-1940 był żołnierzem Wojska Polskiego we Francji[potrzebny przypis]. Walczył w kampanii francuskiej 1940, w trakcie której dostał się do niemieckiej niewoli. W niewoli przebywał do kwietnia 1945. Po uwolnieniu z niewoli pozostał we Francji, gdzie w czerwcu 1945 objął stanowisko zastępcy szefa tamtejszej Polskiej Misji Wojskowej.

19 grudnia 1945 po powrocie do kraju zastąpił na stanowisku szefa Oddziału II Sztabu Generalnego pułkownika Gieorgija Domeradzkiego. Od 20 czerwca 1947 łączył obowiązki szefa wywiadu wojskowego z funkcją naczelnika Wydziału II Samodzielnego (wywiadu) Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, a od 17 lipca 1947 – dyrektora Departamentu VII Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (połączony wywiad wojskowy i cywilny[7]). Po II plenum KC PZPR, na którym usunięto z KC m.in. Władysława Gomułkę i Mariana Spychalskiego zarzucając im m.in. brak czujności rewolucyjnej w polityce kadrowej w wojsku, 5 czerwca 1950 Komar został odwołany ze stanowiska dyrektora departamentu, a następnie ze stanowiska szefa Oddziału II Sztabu Generalnego WP. W wywiadzie przeprowadzono czystkę usuwając z niego pracowników bliskich Komarowi, głównie pochodzenia żydowskiego i weteranów walk w Hiszpanii[8]. 6 lipca 1951 został Głównym Kwatermistrzem Wojska Polskiego.

11 listopada 1952 został aresztowany i w śledztwie poddany torturom w celu wymuszenia zeznań obciążających Gomułkę i Spychalskiego. Śledztwo przeciwko niemu zostało umorzone na skutek decyzji podjętej przez Biuro Polityczne 17 grudnia 1954 roku[9]. 23 grudnia 1954 został zwolniony z aresztu GZI. Od 1955 do 1956 roku był dyrektorem Fabryki „Spefika” na Służewcu[10] i Warszawskich Zakładów Fotochemicznych „Foton” na Woli[11].

24 sierpnia 1956 stanął na czele Wojsk Wewnętrznych, w skład których wchodził między innymi Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W październiku 1956 w czasie odbywającego się w Warszawie VIII Plenum Komitetu Centralnego PZPR, dowodząc oddziałami Wojsk Wewnętrznych, podjął działania zmierzające do przeciwstawienia się jednostkom Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej i Wojska Polskiego, przemieszczającym się w kierunku stolicy[12][13].

W okresie od listopada 1957 do lipca 1959 obowiązki dowódcy Wojsk Wewnętrznych łączył z pełnieniem obowiązków dowódcy Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego[14]. 10 czerwca 1960 został dyrektorem generalnym w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Został odwołany z tego stanowiska 15 lutego 1968 w ramach antyrewizjonistycznych i antysemickich czystek. Objęty obserwacją Służby Bezpieczeństwa w związku z podejrzeniami o inspirację "wydarzeń marcowych" 1968 roku[15]. Zmarł cztery lata później.

Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera B 2 Tuje m. 16).

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. Wacław Komar, Instytut Pamięci Narodowej, Katalog osób pełniących kierownicze stanowiska partyjne i państwowe b. PRL.
  2. Grób Dawida Kossoja w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
  3. Grób Fejgi Kossoj w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
  4. Piotr Gontarczyk: Dąbrowszczacy - żołnierze Stalina. Rzeczpospolita, 23-06-2012. [dostęp 2012-06-25].
  5. Mirosław Szumiło „Roman Zambrowski 1909-1977” IPN 2014, ISBN 978-83-7629-621-0, str. 86
  6. M.P. z 1947 r. Nr 14, poz. 33
  7. Zbigniew Siemiątkowski „Wywiad a władza. Wywiad cywilny w systemie sprawowania władzy politycznej PRL” Instytut Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego 2009, ISBN 978-83-7545-124-5, str. 84
  8. Zbigniew Siemiątkowski „Wywiad a władza. Wywiad cywilny w systemie sprawowania władzy politycznej PRL” Instytut Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego 2009, ISBN 978-83-7545-124-5, str. 86
  9. Mirosław Szumiło „Roman Zambrowski 1909-1977” IPN 2014, ISBN 978-83-7629-621-0, str. 318
  10. Wytwórnia Sprzętu Filmowego Spefika w Warszawie.
  11. Była fabryka „J. Franaszek S.A.”.
  12. Wacław Komar: Polski Maléter. W: Tygodnik Powszechny [on-line]. 2006. [dostęp 2013-06-25].
  13. Zbigniew Marcin Kowalewski. Październikowi generałowie. „Le Monde diplomatique (edycja polska)”. 10(68) 2011, s. 33, Październik 2011. Fundacja Instytut Wydawniczy „Książka i Prasa”. ISSN 1895-4839. 
  14. W tym okresie etatowy dowódca KBW, gen. bryg. Włodzimierz Muś przebywał w ZSRR na studiach wojskowych.
  15. Mirosław Szumiło „Roman Zambrowski 1909-1977” IPN 2014, ISBN 978-83-7629-621-0, str. 460 i 461
  16. M.P. z 1947 r. Nr 14, poz. 33

Bibliografia[edytuj]