Wachlarzówki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wachlarzówki
Rhipiduridae[1]
Sundevall, 1872
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – wachlarzówka zmienna (R. rufiventris)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina wachlarzówki
Typ nomenklatoryczny

Muscicapa flabellifera J.F. Gmelin, 1789 (= Rhipidura fuliginosa Sparrman, 1787)

Synonimy
Rodzaje

Wachlarzówki[10] (Rhipiduridae) – monotypowa rodzina ptaków z podrzędu śpiewających (Oscines) w obrębie rzędu wróblowych (Passeriformes).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Podrodzina obejmuje gatunki występujące w orientalnej Azji, Australazji i Oceanii[11].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 13–21 cm; masa ciała 4,5–25 g[11].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Rhipidura: gr. ῥιπις rhipis, ῥιπιδος rhipidos „wachlarz”; ουρα oura „ogon”[12].
  • Ripidicala: gr. ῥιπις rhipis, ῥιπιδος rhipidos „wachlarz”; καλος kalos „piękno”[12]. Gatunek typowy: Muscicapa flabellifera J.F. Gmelin, 1789 (= Muscicapa fuliginosa Sparrman, 1787).
  • Leucocirca: gr. λευκος leukos „biały”; κερκος kerkos „ogon”[12]. Gatunek typowy: Muscicapa javanica Sparrman, 1788.
  • Sauloprocta: gr. σαυλοπρωκτος sauloprōktos „z kołyszącymi tylnymi częściami”, od σαυλοπρωκτιαω sauloprōktiaō „puszyć się”, od σαυλος saulos „buńczuczny”; πρωκτος prōktos „odbyt”[12]. Gatunek typowy: Rhipidura motacilloides Vigors & Horsfield, 1827 (= Turdus leucophrys Latham, 1801).
  • Neomyias: gr. νεος neos „nowy”; nowołac. myias „muchołówka”, od gr. μυια muia, μυιας muias „mucha”; πιαζω piazō „chwytać”[12]. Gatunek typowy: Rhipidura euryura S. Müller, 1843.
  • Cyanonympha: gr. κυανος kuanos „ciemnoniebieski”; νυμφη numphē „nimfa”[12]. Gatunek typowy: Hypothymis superciliaris Sharpe, 1877.
  • Howeavis: Frank Ernest Howe (1878–1955), australijski krawiec, oolog, ornitolog; łac. avis „ptak”[12]. Gatunek typowy: Muscicapa rufifrons Latham, 1801.
  • Setosura: częściowe odwrócenie epitetu gatunkowego Rhipidura setosa[12]. Gatunek typowy: Rhipidura setosa melvillensis Mathews, 1912 (= Rhipidura isura Gould, 1841).

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do rodziny należy jeden rodzaj Rhipidura z następującymi gatunkami[10]:

Analizy molekularne wskazują, że Chelidorhynx hypoxanthus, dawniej zaliczana do wachlarzówek jako Rhipidura hypoxantha, jest w rzeczywistości bliżej spokrewniona z owadówkami (Stenostiridae), a jej podobieństwo do wachlarzówek to wynik konwergencji[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rhipiduridae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. F. Boie. Genus Ripidicala. „Neues staatsbürgerliches Magazin mit besonderer Rücksicht auf die Herzogthümer Schleswig, Holstein und Lauenburg”. 1, s. 489, 1832 (niem.). 
  3. W. Swainson: Flycatchers. Edinburgh: W.H. Lizars, 1838, s. 126, ryc. 11, seria: Naturalist's library. (ang.)
  4. J. Cabanis: Museum Heineanum: Verzeichniss der ornithologischen Sammlung des Oberamtmann Ferdinand Heine, auf Gut St. Burchard vor Halberstadt. Cz. 1. Halberstadt: In Commission bei R. Frantz, 1850–1851, s. 57. (niem.)
  5. R.B. Sharpe: Catalogue of the Birds in the British Museum. Cz. 4: Perching Birds. London: Printed by order of the Trustees, 1879, s. 342. (ang.)
  6. H.Ch. Oberholser. A monograph of the flycatcher genera Hypothymis and Cyanonympha. „Proceedings of the United States National Museum”. 39, s. 587, 1911 (ang.). 
  7. G.M. Mathews. New generic names for Australian birds. „Austral Avian Record”. 1, s. 111, 1912 (ang.). 
  8. G.M. Mathews. New generic names, with some notes on others. „Austral Avian Record”. 2, s. 58, 1913 (ang.). 
  9. N.A. Vigors & T. Horsfield. A Description of the Australian Birds in the Collection of the Linnean Society; with an Attempt at arranging them according to their natural Affinities. „Transactions of the Linnean Society of London”. 15, s. 246, 1827 (ang.). 
  10. a b P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Rhipiduridae Sundevall, 1872 - wachlarzówki (wersja: 2021-06-27). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-07-24].
  11. a b D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Fantails (Rhipiduridae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2021. DOI: 10.2173/bow.rhipid1.01. [dostęp 2021-07-22]. (ang.) Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  12. a b c d e f g h J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology (ang.). W: Birds of the World [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. [dostęp 2021-07-22].
  13. a b L.A. Sánchez-González & R.G. Moyle. Molecular systematics and species limits in the Philippine fantails (Aves: Rhipidura). „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 61 (2), s. 290–299, 2011. PMID: 21722744 (ang.). 
  14. Frank E. Rheindt, Dewi M. Prawiradilaga, Hidayat Ashari, Suparno, Chyi Yin Gwee, Geraldine W. X. Lee, Meng Yue Wu i Nathaniel S. R. Ng. A lost world in Wallacea: Description of a montane archipelagic avifauna. „Science”. 367 (6474), s. 167–170, 2020. DOI: 10.1126/science.aax2146 (ang.). 
  15. Árpád S. Nyári, Brett W. Benz, Knud A. Jønsson, Jon Fjeldså, Robert G. Moyle. Phylogenetic relationships of fantails (Aves: Rhipiduridae). „Zoologica Scripta”. 38 (6), s. 553–561, 2009. DOI: 10.1111/j.1463-6409.2009.00397.x (ang.).