Zyfia gęsiogłowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Wal Cuviera)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zyfia gęsiogłowa
Ziphius cavirostris[1]
G. Cuvier, 1823
Zyfia gęsiogłowa
Zyfia gęsiogłowa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Rząd Cetartiodactyla
(bez rangi) walenie
(bez rangi) zębowce
Rodzina zyfiowate
Rodzaj zyfia
Gatunek zyfia gęsiogłowa
Synonimy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Zyfia gęsiogłowa[4], wal Cuviera[5] (Ziphius cavirostris) – gatunek ssaka z rodziny zyfiowatych (Ziphiidae).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj i gatunek po raz pierwszy opisany naukowo przez G. Cuviera w 1823 roku w książce Recherches sur les ossemens fossiles de quadrupèdes[6]. Jako miejsce typowe autor wskazał teren pomiędzy Fos a ujściem rzeki Galégeon we Francji[6]. Jedyny przedstawiciel rodzaju Ziphiuszyfia[4].

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

Cuviers beaked whale-swfsc.jpg

Duży i silny waleń. Ubarwienie skóry ciemnobrązowe, płowobrązowe lub łupkowoszare. Strona brzuszna jaśniejsza. Na skórze liczne jasne plamki. Samce często pokryte jasnymi zadrapaniami. Głowa mała i często bardzo jasna, u dorosłych samców biała. Wyraźny dziób z wąskim pyskiem. U samic zęby pozostają całkowicie ukryte w dziąsłach, natomiast u samców są wydłużone (dorastają do 8 cm) i wystają ze szczęki podobnie jak u dzików. Wyraźne przewężenie w okolicy szyjnej. Płetwa grzbietowa przesunięta daleko do tyłu.

Wymiary[edytuj | edytuj kod]

Samce osiągają długość do 6,5 m, a samice do 7 m, przy masie do 3000 kg[7].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zyfia gęsiogłowa jest szeroko rozpowszechniona (unika wód arktycznych). Rejon występowania obejmuje wody wokół Ameryki Północnej na Atlantyku od Massachusetts do Karaibów w Zatoce Meksykańskiej. Na Pacyfiku występuje od południowej części Morza Beringa do równika.

Zyfie gęsiogłowe spotyka się przede wszystkim na pełnym morzu, rzadziej w pobliżu brzegów. Najczęściej przebywają w wodach głębszych niż 1000 m.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten porusza się w grupach złożonych z 20 - 40 osobników, przy czym podczas polowania i jedzenia obowiązuje pewna hierarchia. Stare samce mogą żyć pojedynczo. Mocne wydłużone szczęki i zredukowane uzębienie (ma tylko jedną parę zębów), wskazują na sposób odżywiania. Wale te żywią się przede wszystkim kałamarnicami, rzadziej polują na ryby głębinowe. Są bardzo silnymi pływakami. Często niespodziewanie wynurzają się na powierzchnię i po krótkim odpoczynku równie szybko znikają. Związane jest to z ich bardzo głębokim i długim nurkowaniem. W marcu 2014 roku grupa badaczy z Cascadia Research Collective, prowadzona przez Gregory Schorr, po sprawdzeniu zapisów 3732 godzin nurkowań tych wali odkryła, że jeden z osobników zanurkował na głębokość 2992m, inny zaś pozostawał pod powierzchnią wody przez 2 godziny 17 minut 30 sekund. To dwa nowe rekordy świata dla ssaków. Wcześniej rekordy te należały do słoni morskich.

Charakterystycznym zachowaniem tego gatunku podczas zanurzania się jest unoszenie płetwy ogonowej nad wodą. Podczas skoków wale wynurzają się całkowicie z wody. Samce podczas walk godowych mogą używać jako broni wystających zębów, gdyż ich skóra pokryta jest nacięciami.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Ciąża u wali Cuviera trwa około 12 miesięcy. Po tym okresie na świat przychodzi jedno młode o długości 2 - 3 m i masie urodzeniowej wynoszącej 270 kg. Dojrzałość płciową samce uzyskują przy długości 5,5 m, samice zaś przy długości 5,8 m.

Długość życia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten może dożywać 36 lat.

Wielkość populacji[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten jest trudny do obserwacji i badania, dlatego trudno stwierdzić jego liczebność. Obecnie ocenia się stan populacji na około 100000 osobników[8].

Na wale Cuviera polują rekiny i orki. W przeszłości bywał także poławiany przez japońskich wielorybników.

Przypisy

  1. a b c d Ziphius cavirostris, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Ziphius cavirostris. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 20 stycznia 2010]
  3. Taylor, B.L., Baird, R., Barlow, J., Dawson, S.M., Ford, J., Mead, J.G., Notarbartolo di Sciara, G., Wade, P. & Pitman, R.L. 2008. Ziphius cavirostris. W: IUCN 2015. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-09-24]
  4. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 191. ISBN 978-83-88147-15-9.
  5. K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 399, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  6. a b G. Cuvier: Recherches sur les ossemens fossiles de quadrupèdes. Wyd. 2. T. 5. Paryż: Deterville, 1823, s. 350. (fr.)
  7. Dr. B. Lundrigan, A. Myers: Ziphius cavirostris. Animal Diversity Web, 20 stycznia 2010.
  8. Boris Culik: Ziphius cavirostris G. Cuvier, 1823 (ang.). Convention on Migratory Species (CMS). [dostęp 20 stycznia 2010].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]