Butlogłów północny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Wal butelkonosy północny)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Butlogłów północny
Hyperoodon ampullatus[1]
(Forster, 1770)
Butlogłów północny na znaczku Wysp Owczych
Butlogłów północny na znaczku Wysp Owczych
Butlogłów północny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd Cetartiodactyla
(bez rangi) walenie
(bez rangi) zębowce
Rodzina zyfiowate
Rodzaj butlogłów
Gatunek butlogłów północny
Synonimy
  • Balaena ampullata Forster, 1770[1]
  • Balaena rostrata Müller, 1776[1]
  • Hyperoodon butskopf (Bonnaterre, 1789)[1][2]
  • Hyperoodon latifrons Gray, 1846[1][2]
  • Hyperoodon rostratus (Müller, 1776)[1][2]
  • Hyperoodon rostratus Van Beneden & Gervais, 1880[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status none DD.svg
brak danych
Zasięg występowania
Mapa występowania

Butlogłów północny[4], wal butelkonosy północny[5], wal butelkonosy[6], wal butlonosy[potrzebny przypis], dogling[6] (Hyperoodon ampullatus) – gatunek ssaka z rodziny zyfiowatych (Ziphiidae), występujący głównie w strefie arktycznej i umiarkowanej Oceanu Atlantyckiego i Spokojnego.

Wygląd[edytuj]

Długość ciała 7,0-9,5 m. Masa ciała do 3 ton. Bardzo charakterystyczne dla tego gatunku jest silnie wypukłe czoło, zwłaszcza starych samców. Czoło jest wyraźnie oddzielone od dziobowatego pyska. Otwór nosowy znajduje się na wierzchołku głowy, nad oczyma. Na wierzchołku żuchwy znajdują się 2 małe, zaokrąglone zęby, dobrze widoczne szczególnie u starych samców. Młode samce mają często 2 pary takich zębów. Płetwy piersiowe nie sięgają połowy długości ciała. Dlatego wydają się małe, a w czasie poruszania się odgrywają tylko pomocniczą rolę. Ubarwienie grzbietu i boków ciała jest ciemnoszare do czarnego, z wiekiem rozjaśniające się. U starszych samic może wystąpić marmurkowy deseń. Młode osobniki mają szczególnie jasny spód ciała, wyraźnie odcinający się od ciemniejszych boków i grzbietu.

Występowanie[edytuj]

Arktyczne i umiarkowane wody Atlantyku – latem występuje od Islandii do wyspy Jan Mayen, natomiast zimę spędza w rejonach położonych bardziej na południe, sięgających aż do Wysp Zielonego Przylądka. Sporadycznie w zachodniej części Bałtyku[7] (poza Polską ostatnio w 1993 u wybrzeży Rugii)[8].

Dwukrotnie obserwowany na polskim wybrzeżu Bałtyku, w 1960 i 2013 (okaz martwy, ponad siedmiometrowy)[9].

Środowisko[edytuj]

Strefa wód głębokich w pobliżu wybrzeży.

Tryb życia[edytuj]

Tworzy niewielkie stada, złożone z samic z młodymi i z młodych osobników, ale niekiedy łączy się w gromady liczące ponad 1000 zwierząt. Stare samce wędrują samotnie. Butlogłów północny pływa wolno, a po wynurzeniu się pozostaje dłuższy czas na powierzchni. W poszukiwaniu głowonogów nurkuje bardzo głęboko – poniżej 500 m. Wdech trwa około minuty i jest dobrze słyszany dookoła. Potem butlogłów nurkuje. Może przebywać pod wodą do godziny.

Pokarm[edytuj]

Butlogłów północny jest wąskim specjalistą pokarmowym, żywiącym się głównie głębokowodnymi głowonogami. Bardzo przypomina pod tym względem kaszalota.

Rozród[edytuj]

Młode rodzą się między marcem a majem; noworodki mierzą 3 m długości.

Przypisy

  1. a b c d e f Hyperoodon ampullatus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Hyperoodon ampullatus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 18 stycznia 2010]
  3. a b Taylor, B.L., Baird, R., Barlow, J., Dawson, S.M., Ford, J., Mead, J.G., Notarbartolo di Sciara, G., Wade, P. & Pitman, R.L. 2008. Hyperoodon ampullatus. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-09-22]
  4. Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 191. ISBN 978-83-88147-15-9.
  5. Wal butelkonosy. Encyklopedia PWN (on-line), 18 stycznia 2010.
  6. a b K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 398, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  7. Josef Reichholf: Ssaki. Warszawa: Świat Książki, 1996, s. 254. ISBN 83-7129-877-3.
  8. "Zrobili sekcję wieloryba znalezionego na plaży. "Nie był w najlepszej kondycji"" [dostęp 26.11.2013]
  9. APA: Zaskakujące odkrycie. Ponad 7-metrowy ssak wyrzucony na brzeg Bałtyku (pol.). gazeta.pl, 2013-11-16. [dostęp 2013-11-16].