Walcarka planetarna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Schemat walcarki planetarnej
20 Rollen Walzwerk.jpg

Walcarka planetarna (także walcarka Sędzimira lub Sendzimira[1]) – precyzyjna, wielowalcowa walcarka do metali umożliwiająca walcowanie cienkich blach na zimno, wynaleziona przez polskiego inżyniera i wynalazcę Tadeusza Sendzimira[2][1].

Sposób działania[edytuj | edytuj kod]

Walcarka posiada ściśle dopasowany, koncentryczny, trzystopniowy układ walców oporowych oddziaływujących na dwa mniejsze walce robocze. Układ ten obracając się osiąga duży zgniot powodując uzyskanie znacznie cieńszej blachy w mniejszej ilości przejść[1].

Wynalazca[edytuj | edytuj kod]

Walcarka planetarna była jednym z trzech wynalazków, które przyniosły uznanie oraz światową sławę Tadeuszowi Sendzimirowi. Koncepcję urządzenia wynalazca opracował podczas II wojny światowej. Wynalazek został opatentowany w Stanach Zjednoczonych, nr patentu US 2479974[3].

Opis urządzenia[edytuj | edytuj kod]

Swoją nietypową nazwę walcarka zyskała dzięki unikalnemu heliocentrycznemu układowi przylegających do siebie walców przypominającemu budowę układu słonecznego. Dzięki układowi małych walców roboczych umieszczonych na obwodzie dużych, wspierających walców urządzenie umożliwiło w jednym przejściu zmienienie 200 milimetrowego bloku w 2 milimetrową blachę. Walcarka planetarna umożliwia zmniejszenie grubości gorącej blachy o 97% w jednym przejściu[4]. Uprościło to znacznie dotychczasową technikę walcowania wymagającą wielokrotnych przejść materiału do uzyskania tego samego stopnia rozwalcowania. Pomysł został uznany za rewolucyjny i doczekał się szeregu wdrożeń w fabrykach amerykańskich, angielskich, szwedzkich, kanadyjskich i japońskich. Walcarki planetarne szczególnie wykorzystywane są w produkcji blachy ze stali szlachetnych.

Pierwsze wdrożenie wynalazku miało miejsce w Chicago w 1945 roku. Dzięki temu, że walcarki Sendzimira umożliwiały walcowanie bardzo cienkich blach, również ze stali stopowych, znalazły one zastosowanie w roku 1953 w przemyśle hutniczym w Anglii[5]. W kolejnych latach zainstalowano je także w przemyśle hutniczym Japonii (1956), Kanady (1966) oraz w roku 1986 Szwecji[6]. Instalacja walcarki w Aresta w Szwecji użytej do najszerszych blach na świecie ze stali kwasoodpornej spowodowała przyznanie polskiemu inżynierowi nagrody prezesa AISE za wybitne zasługi dla przemysłu stalowniczego. W Szwecji przyznano mu Złoty Medal Brinella Akademii Nauk Technicznych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Surowiak 1973 ↓, s. 457.
  2. Olgierd Budrewicz „Orzeł na gwiaździstym sztandarze” Interpress, Warszawa 1979
  3. Espacenet - Bibliografische Daten, worldwide.espacenet.com [dostęp 2017-11-27] (niem.).
  4. Opis możliwości urządzenia na stronach Fundacji Sendzimira
  5. [1] Adam BARYLSKI, "TADEUSZ SENDZIMIR (1894 -1989). Życie i twórczość wybitnego wynalazcy", technika chłodnicza i klimatyzacyjna 12/2008, plik PDF
  6. Polonia Technica, Inc.|data dostępu=20 maja 2011

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wiktor Surowiak: Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich. Maszyny. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1973, s. 457.
  • Wanda Sendzimir, „My Father the Inventor” online
  • Wiliam S. Robert: Cold Rolling Of Steel, Marcel Dekker Verlag New Yorg 1978, ​ISBN 0-8247-6780-2​ S.37 online
  • Tadeusz Sendzimir: Inventor Extraordinaire. Steel Times, November 1999.
  • Antoni Woźnicki , „Zastosowanie walcowania planetarnego do wytwarzania instalacyjnych rur miedzianych”, Rudy i metale nieżelazne