Walcarka planetarna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Walcarka planetarna – precyzyjna walcarka do metali umożliwiająca walcowanie blach na gorąco, wynaleziona przez polskiego inżyniera i wynalazcę Tadeusza Sendzimira[1].

Schemat walcarki planetarnej
20 Rollen Walzwerk.jpg

Wynalazca[edytuj | edytuj kod]

Walcarka planetarna była jednym z trzech wynalazków, które przyniosły uznanie oraz światową sławę Tadeuszowi Sendzimirowi. Koncepcję urządzenia wynalazca opracował podczas II wojny światowej. Wynalazek został opatentowany w Stanach Zjednoczonych, nr patentu US 2479974[2].

Opis urządzenia[edytuj | edytuj kod]

Swoją nietypową nazwę walcarka zyskała dzięki unikalnemu heliocentrycznemu układowi przylegających do siebie walców przypominającemu budowę układu słonecznego. Dzięki układowi małych walców roboczych umieszczonych na obwodzie dużych, wspierających walców urządzenie umożliwiło w jednym przejściu zmienienie 200 milimetrowego bloku w 2 milimetrową blachę. Walcarka planetarna umożliwia zmniejszenie grubości gorącej blachy o 97% w jednym przejściu[3]. Uprościło to znacznie dotychczasową technikę walcowania wymagającą wielokrotnych przejść materiału do uzyskania tego samego stopnia rozwalcowania. Pomysł został uznany za rewolucyjny i doczekał się szeregu wdrożeń w fabrykach amerykańskich, angielskich, szwedzkich, kanadyjskich i japońskich. Walcarki planetarne szczególnie wykorzystywane są w produkcji blachy ze stali szlachetnych.

Pierwsze wdrożenie wynalazku miało miejsce w Chicago w 1945 roku. Dzięki temu, że walcarki Sendzimira umożliwiały walcowanie bardzo cienkich blach, również ze stali stopowych, znalazły one zastosowanie w roku 1953 w przemyśle hutniczym w Anglii[4]. W kolejnych latach zainstalowano je także w przemyśle hutniczym Japonii (1956), Kanady (1966) oraz w roku 1986 Szwecji[5]. Instalacja walcarki w Aresta w Szwecji użytej do najszerszych blach na świecie ze stali kwasoodpornej spowodowała przyznanie polskiemu inżynierowi nagrody prezesa AISE za wybitne zasługi dla przemysłu stalowniczego. W Szwecji przyznano mu Złoty Medal Brinella Akademii Nauk Technicznych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Olgierd Budrewicz „Orzeł na gwiaździstym sztandarze” Interpress, Warszawa 1979
  2. Espacenet - Bibliografische Daten, worldwide.espacenet.com [dostęp 2017-11-27] (niem.).
  3. Opis możliwości urządzenia na stronach Fundacji Sendzimira
  4. [1] Adam BARYLSKI, "TADEUSZ SENDZIMIR (1894 -1989). Życie i twórczość wybitnego wynalazcy", technika chłodnicza i klimatyzacyjna 12/2008, plik PDF
  5. Polonia Technica, Inc.|data dostępu=20 maja 2011

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wanda Sendzimir, "My Father the Inventor" online
  • Wiliam S. Robert: Cold Rolling Of Steel, Marcel Dekker Verlag New Yorg 1978, ​ISBN 0-8247-6780-2​ S.37 online
  • Tadeusz Sendzimir: Inventor Extraordinaire. Steel Times, November 1999.
  • Antoni Woźnicki , "Zastosowanie walcowania planetarnego do wytwarzania instalacyjnych rur miedzianych", Rudy i metale nieżelazne