Walery Przyborowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Walery Przyborowski
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 27 listopada 1845
Domaszowice
Data i miejsce śmierci 13 marca 1913
Warszawa
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura
Epoka realizm
Ważne dzieła

Walery Przyborowski, pseudonim Zygmunt Lucjan Sulima (ur. 27 listopada 1845 w Domaszowicach koło Kielc, zm. 13 marca 1913 w Warszawie) – polski pisarz, historyk i uczestnik powstania styczniowego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Przyborowski urodził się w rodzinie nauczyciela, byłego księdza katolickiego, który dokonał konwersji na luteranizm. Uczył się w szkole elementarnej i gimnazjum w Kielcach, a następnie Radomiu[1]. Uczestniczył w powstaniu styczniowym, po którego upadku był przez kilka miesięcy więziony przez władze carskie. Po studiach na Wydziale Filozoficzno-Historycznym w warszawskiej Szkole Głównej współpracował z różnymi czasopismami, w latach 1885–1886 redagował pismo „Chwila”. Po 1900 był nauczycielem gimnazjalnym w Radomiu, gdzie uczył historii. Jako powieściopisarz debiutował w 1869. Opublikował również kilka ważnych prac historycznych dotyczących powstania styczniowego: Historia dwóch lat 1861/62 (1892–1896), Ostatnie chwile powstania styczniowego (1887–1888), Dzieje 1863 r. (1897)[2].

Ogromną popularność zyskały mu powieści historyczno-przygodowe dla młodzieży (publikowane często pod pseudonimem Zygmunt Lucjan Sulima), które przypominały wydarzenia narodowej historii i budziły świadomość narodową, m.in.: Bitwa pod Raszynem (1881), Szwoleżer Stach (1900), Szwedzi w Warszawie (1901), Upiory (1902), Noc styczniowa (1903), Rycerz bez skazy i trwogi (1913).

Pod pseudonimem Zygmunta Lucjana Sulimy wydał „Pamiętnik powstańca z 1863 roku” oraz „Wspomnienia ułana z 1863 roku”. Pisał także wielotomowe dzieła historyczne na ten temat. Pisarz umieszczał także akcję swoich utworów literackich na Kielecczyźnie.

Przyborowski był jednym z pierwszych polskich autorów powieści kryminalnej. Pierwsze tytuły o tej tematyce publikował w drugiej połowie lat 70. XIX w.: Noc z 3 na 4 grudnia (1875) i Czerwona skrzynia (1877). Niektóre jego powieści historyczne zawierały elementy grozy (Rubin wezyrski, 1880). Najwięcej powieści kryminalnych opublikował w latach 90. XIX w., wśród nich Widmo na Kanonii (1891), zawierające jeden z najlepszych opisów gwary złodziejskiej w Warszawie końca XIX w.[3]

Wybrana bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Powieści historyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Płowce: Wydarzenia związane z bitwą z Krzyżakami pod Płowcami
  • Namioty wezyra: Wydarzenia związane z wyprawą Sobieskiego pod Wiedeń

Powieści kryminalne[edytuj | edytuj kod]

  • Noc z 3 na 4 grudnia (1875)
  • Czerwona skrzynia (1877, wznowiona 2016)
  • Szkielet na Lesznie (1891, wznowiony 2016)
  • Widmo na Kanonii (1891, wznowiona w 2 tomach 2017)
  • W Lasku Bielańskim
  • Tajemnicza zagadka
  • Szkielet w domu
  • Liść akacji

Powieści współczesne[edytuj | edytuj kod]

  • Hinda powieść debiutancka - romans (1869) [4]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. A. Massalski, J. Szczepański, Słownik biograficzny zasłużonych nauczycieli i wychowanków. I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego w Kielcach, Kielce 2010, s. 105.
  2. Krystyna Kuliczkowska, Irena Słońska: Mały słownik literatury dla dzieci i młodzieży. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1964, s. 263-266.
  3. Walery Przyborowski, [w:] Walery Przyborowski, Widmo na Kanonii, tom 1, Warszawa 2017.
  4. http://lubimyczytac.pl/autor/125471/walery-przyborowski [dostęp 25,06.2017]