Walery Przyborowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Walery Przyborowski
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 27 listopada 1845
Domaszowice
Data i miejsce śmierci 13 marca 1913
Warszawa
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura
Epoka realizm
Ważne dzieła
Grób Walerego Przyborowskiego na cmentarzu powązkowskim

Walery Przyborowski, pseudonim Zygmunt Lucjan Sulima (ur. 27 listopada 1845 w Domaszowicach koło Kielc, zm. 13 marca 1913 w Warszawie) – polski pisarz, historyk i uczestnik powstania styczniowego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Przyborowski urodził się w rodzinie nauczyciela, byłego księdza katolickiego, który dokonał konwersji na luteranizm. Uczył się w szkole elementarnej i gimnazjum w Kielcach, a następnie Radomiu[1]. Uczestniczył w powstaniu styczniowym, po którego upadku był przez kilka miesięcy więziony przez władze carskie. Po studiach na Wydziale Filozoficzno-Historycznym w warszawskiej Szkole Głównej współpracował z różnymi czasopismami, w latach 1885–1886 redagował pismo „Chwila”. Po 1900 był nauczycielem gimnazjalnym w Radomiu, gdzie uczył historii. Jako powieściopisarz debiutował w 1869. Opublikował również kilka ważnych prac historycznych dotyczących powstania styczniowego: Historia dwóch lat 1861/62 (1892–1896), Ostatnie chwile powstania styczniowego (1887–1888), Dzieje 1863 r. (1897)[2].

Ogromną popularność zyskały mu powieści historyczno-przygodowe dla młodzieży (publikowane często pod pseudonimem Zygmunt Lucjan Sulima), które przypominały wydarzenia narodowej historii i budziły świadomość narodową, m.in.: Bitwa pod Raszynem (1881), Szwoleżer Stach (1900), Szwedzi w Warszawie (1901), Upiory (1902), Noc styczniowa (1903), Rycerz bez skazy i trwogi (1913).

Pod pseudonimem Zygmunta Lucjana Sulimy wydał „Pamiętnik powstańca z 1863 roku” oraz „Wspomnienia ułana z 1863 roku”. Pisał także wielotomowe dzieła historyczne na ten temat. Pisarz umieszczał także akcję swoich utworów literackich na Kielecczyźnie.

Przyborowski był jednym z pierwszych polskich autorów powieści kryminalnej. Pierwsze tytuły o tej tematyce publikował w drugiej połowie lat 70. XIX w.: Noc z 3 na 4 grudnia (1875) i Czerwona skrzynia (1877). Niektóre jego powieści historyczne zawierały elementy grozy (Rubin wezyrski, 1880). Najwięcej powieści kryminalnych opublikował w latach 90. XIX w., wśród nich Widmo na Kanonii (1891), zawierające jeden z najlepszych opisów gwary złodziejskiej w Warszawie końca XIX w.[3]

Wybrana bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Powieści historyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Płowce: Wydarzenia związane z bitwą z Krzyżakami pod Płowcami
  • Namioty wezyra: Wydarzenia związane z wyprawą Sobieskiego pod Wiedeń

Powieści kryminalne[edytuj | edytuj kod]

  • Noc z 3 na 4 grudnia (1875)
  • Czerwona skrzynia (1877, wznowiona 2016)
  • Szkielet na Lesznie (1891, wznowiony 2016)
  • Widmo na Kanonii (1891, wznowiona w 2 tomach 2017)
  • W Lasku Bielańskim
  • Tajemnicza zagadka
  • Szkielet w domu
  • Liść akacji

Powieści współczesne[edytuj | edytuj kod]

  • Hinda powieść debiutancka - romans (1869) [4]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. A. Massalski, J. Szczepański, Słownik biograficzny zasłużonych nauczycieli i wychowanków. I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego w Kielcach, Kielce 2010, s. 105.
  2. Krystyna Kuliczkowska, Irena Słońska: Mały słownik literatury dla dzieci i młodzieży. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1964, s. 263-266.
  3. Walery Przyborowski, [w:] Walery Przyborowski, Widmo na Kanonii, tom 1, Warszawa 2017.
  4. http://lubimyczytac.pl/autor/125471/walery-przyborowski [dostęp 25,06.2017]