Walim (województwo dolnośląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miejscowości Walim w województwie dolnośląskim. Zobacz też: Walim (województwo mazowieckie).
Walim
Herb
Herb
Kościół pw. św. Barbary
Kościół pw. św. Barbary
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat wałbrzyski
Gmina Walim
Wysokość 400-580[1] m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 2340[2]
Strefa numeracyjna (+48) 74
Kod pocztowy 58-320
Tablice rejestracyjne DBA
SIMC 0856474
Położenie na mapie gminy Walim
Mapa lokalizacyjna gminy Walim
Walim
Walim
Położenie na mapie powiatu wałbrzyskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wałbrzyskiego
Walim
Walim
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Walim
Walim
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Walim
Walim
Ziemia50°41′53″N 16°26′42″E/50,698056 16,445000
Strona internetowa miejscowości
Galeria:cmentarz, kaplica, pomnik
Walim
Walim. Cmentarz
Walim. Cmentarz
Walim. Cmentarz
Walim. Cmentarz
Walim. Cmentarz
Walim, kaplica grobowa Seylerów, ul. Wyszyńskiego 1, 1800 r.
Walim, kaplica grobowa Seylerów, ul. Wyszyńskiego 1, 1800 r.
Walim. Pomnik
Galeria:zabytkowe budynki
Walim, dom
Walim, dwór, Piastowska 7, z XVIII w.
Walim, Walim: portal, ul. Piastowska 9
Walim, dom z portykiem jońskim, ul. Konopnickiej 2, z XVIII w.
Walim, Willa Kościuszki 11, walimskiego fabrykanta Carla Wiesena

Walim (do 1945 niem. Wüstewaltersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wałbrzyskim, w gminie Walim, w dolinie rzeki Walimki u zachodniego podnóża Gór Sowich.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Walim to duża i uprzemysłowiona wieś, leżąca u zachodniego podnóża Gór Sowich, w dolinie Walimki i Sowiego Spławu, na wysokości około 400-580 m n.p.m.[1]

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Walim.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (marzec 2011) liczył 2340 mieszkańców[2]. Jest największą miejscowością gminy Walim.

Komunikacja publiczna[edytuj | edytuj kod]

Po Walimiu kursują autobusy komunikacji miejskiej z Wałbrzycha[3][4].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie Walim nosił nazwę Waltersdorf (wieś Waltera). Wojna trzydziestoletnia, susze i zarazy spowodowały znacznie wyludnienie wsi, wtedy nastąpiła zmiana nazwy na Wüstewaltersdorf (pusta wieś Waltera). Nazwa ta zachowała się do 1945, wtedy władze polskie przyjęły nazwę Łokietek, którą następnie zmieniono na Walim. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Walim został założony na początku XIV wieku[1]. W XVII i XVIII wieku miejscowość stała się ośrodkiem produkcji i handlu płótnem[1]. Od roku 1765, w Walimiu co tydzień organizowane były targi płótna i przędzy[1]. Na bazie utworzonych w latach 1848 i 1864, dwóch tkalni mechanicznych, powstały tu zakłady Websky, Hartmann & Wiesen AG, po II wojnie światowej przejęte przez państwo[1]. W czasach PRL w Zakładach Przemysłu Lniarskiego Walim rocznie wytwarzano do 12,5 mln mb tkanin (ręczniki, obrusy, tkaniny żakardowe, drukowane, powlekane, pościelowe)[1]. Do przedsiębiorstwa należał zakład terenowy w Wałbrzychu, ośrodki wczasowe w Sławie nad jeziorem i Międzyzdrojach, dom kultury, żłobek i przedszkole[6]. Zakłady upadły w 1992[7]. Ich dawne budynki zostały zniszczone.

W 1914 do wsi doprowadzono z Jugowic linię kolei elektrycznej[1]. Była to jedna z pierwszych zelektryfikowanych linii kolejowych na obecnym obszarze Polski. Linię tę zamknięto w 1959 r., a następnie rozebrano[1].

 Osobny artykuł: HWB AEG E400.

W czasie II wojny światowej m.in. w okolicach Walimia hitlerowcy postanowili wybudować system podziemnych korytarzy, być może – fabryk zbrojeniowych, aby ustrzec się przed ewentualnymi nalotami aliantów. Celem prowadzonych na dużą skalę prac górniczych i budowlanych było wykonanie połączonego ze sobą systemu obiektów – kompleksów składających się z części podziemnej i nadziemnej.

 Osobny artykuł: Riese.

W 2014 roku Walim został ukazany w krótkometrażowym filmie dokumentalnym wyprodukowanym przez telewizję TVN pt. "Depozytariusz". Obraz przedstawia historię Łukasza Kazka, mieszkańca Walimia, który w Górach Sowich odnajduje depozyty ukryte przez niemieckich mieszkańców wysiedlanych w wyniku postanowień konferencji poczdamskiej z terenów poddanych polskiej jurysdykcji po II wojnie światowej[8][9].

Podział[edytuj | edytuj kod]

W administracyjnych granicach Walimia znajdują się 4 osiedla, które wcześniej stanowiły oddzielne wsie: Walim, Sędzimierz, Grządki, Dalków.

Kościół św. Jadwigi

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Krzyż przed kościołem św. Barbary
Kompleks Osówka
Ruiny zakładów włókienniczych

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[10]:

  • kościół parafialny pw. św. Barbary, z 1548 r. – XVI w., z wieżą dobudowaną w 1777 r. Przebudowywany na początku XIX wieku oraz w 1969 r. Kościół jednonawowy z wydzielonym prezbiterium
  • kościół ewangelicki, obecnie rzymsko-katolicki pw. św. Jadwigi, przebudowany w 1771 r.
  • kaplica grobowa Klingberga, ul. 3 Maja, z 1813 r. – z początku XIX w.
  • kaplica grobowa Seylerów, ul. Wyszyńskiego, z około 1800 r.
  • dom, ul. Konopnickiej 2 (dawniej: ul. Dymitrowa 1), z końca XVIII w., początek XX w.
  • dom, ul. Kilińskiego 3, murowano-szachulcowy, z drugiej połowy XVIII w., 1820 r.
  • dom, ul. Wyszyńskiego 3, z połowy XIX w.
  • dom, ul. Wyszyńskiego 8, murowano-drewniany, z 1704 r., drugiej połowy i przełomu XIX/XX w.
  • dom towarowy Kauhaus, obecnie dom mieszkalny, ul. Wyszyńskiego 13, z 1779 r., 1839 r.
  • budynek administracyjny tkalni z łącznikiem komunikacyjnym i boczną ścianą tkalni, ul. Kościuszki 8, z 1863 r.

Inne zabytki:

  • podziemia i sztolnie w kompleksie Riese.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Przez Walim przechodzą następujące szlaki turystyczne[11]:

Ludzie związani z Walimiem[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 11: Góry Sowie, Wzgórza Włodzickie. Wrocław: I-BiS, 1994, s. 412-421. ISBN 83-85773-12-6.
  2. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. Walbrzych24.com Autobusy do Głuszycy i Walimia, dostęp: 29.09.2014.
  4. ŚKA Wabrzych: Rozkład jazdy i mapa komunikacyjna ZDKiUM Wałbrzych, dostęp: 29.09.2014.
  5. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 44, poz. 85).
  6. Informator dla studentów i absolwentów wyższych uczelni, Zjednoczenie Przemysłu Lniarskiego, 1975.
  7. Jan Harasimowicz: Dolny Śląsk. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2007. ISBN 978-83-7384-313-4.
  8. Depositary (ang.). Polish Film Festival in America. [dostęp 2016-02-15].
  9. Depozytariusz (pol.). Muzeum Kinematografii w Łodzi. [dostęp 2016-02-15].
  10. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 23.10.2012]. s. 191,192.
  11. Mapa szlaków turystycznych. [dostęp 2018-02-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]