Walki o Wilhelmshaven

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Walki o Wilhelmshaven
II wojna światowa, front zachodni
Ilustracja
Flagi Polski i Wielkiej Brytanii na ratuszu w Wilhelmshaven, maj 1945 roku
Czas 24 kwietnia–5 maja 1945
Miejsce Wilhelmshaven
Terytorium III Rzesza
Przyczyna ofensywa aliantów na froncie zachodnim
Wynik zwycięstwo Polaków
Strony konfliktu
II Rzeczpospolita Polska  III Rzesza
Dowódcy
Stanisław Maczek n/n
Straty
37 oficerów, 567 podoficerów i żołnierzy kapitulacja garnizonu i bazy morskiej
Położenie na mapie Rzeszy Niemieckiej
Mapa lokalizacyjna Rzeszy Niemieckiej
miejsce bitwy
miejsce bitwy
Ziemia53°31′N 8°08′E/53,516667 8,133333
Szlak bojowy 1 Dywizji Pancernej

Walki o Wilhelmshavenbitwa stoczona pomiędzy siłami polskiej 1 Dywizji Pancernej a garnizonem niemieckim w dniach 24 kwietnia–5 maja 1945 roku w czasie walk w niemieckim mieście Wilhelmshaven pod koniec II wojny światowej.

Tło sytuacyjne[edytuj | edytuj kod]

1 Dywizja Pancerna generała Stanisława Maczka walczyła w Niemczech nad zatoką Jadebusen od drugiej połowy kwietnia do początku maja 1945[1].

6 kwietnia Dywizja weszła w skład II Korpusu Kanadyjskiego walczącego na północnym brzegu Renu[1]. 8 kwietnia ruszyła ostatnia ofensywa aliantów na froncie zachodnim. 1 Dywizja Pancerna przekroczyła granicę niemiecką pod Goch i uderzyła w kierunku Kanału Nadbrzeżnego. Nie udało się sforsować kanału z marszu i dopiero po silnym wsparciu lotniczym i artyleryjskim dokonano przełamania obrony niemieckiej. 2 Pułk Pancerny oswobodził Stalag VI C koło Oberlangen w którym przetrzymywano kobiety-żołnierzy Armii Krajowej umieszczone tam po upadku powstania warszawskiego. Obóz liczył 1745 osób w tym 9 niemowląt. Podpułkownik Stanisław Koszutski powiedział wtedy:

Żołnierze Armii Krajowej i Towarzysze Broni, to historyczny moment spotkania na ziemi niemieckiej dwóch Polskich Sił Zbrojnych. Dzień 18 kwietnia niech zostanie na zawsze w Waszej Pamięci jako ukoronowanie dążeń i trudów. Niech żyje Polska![2]

Plany i przygotowania[edytuj | edytuj kod]

Następnym zadaniem dywizji był atak na niemiecką bazę morską w Wilhelmshaven. 9 kwietnia Dywizja osiągnęła rejon ześrodkowania po 18 godzinnym marszu i przebyciu 250 kilometrów. Wzmocniona została batalionem spadochroniarzy belgijskich i miała działać na kierunku Emden[1]. Bezpośrednio do ataku na Wilhelmshaven skierowano 4 Kanadyjską Dywizję Pancerną (prawy sąsiad Polaków). Siły atakujące składały się z trzech kolumn: 2 Kanadyjskiej Dywizji Piechoty (lewy sąsiad Polaków), 1 Polskiej Dywizji Pancernej i 4 Kanadyjskiej Dywizji Pancernej. Natarcie przebiegało w bardzo trudnym terenie Niziny Fryzyjskiej z licznymi depresjami, kanałami, rzekami i zalewami.

4 Kanadyjska Dywizja Pancerna i 2 Kanadyjska Dywizja Piechoty otwierały drogę do Groningen. Generał Maczek wysłał dwa oddziały wydzielone, które przejęły i zabezpieczyły zajęte przez Kanadyjczyków Goor i Coevorden. 14 kwietnia 1 Dywizja Pancerna zajęła pozycje po obu stronach granicy holendersko-niemieckiej. 10 Brygada Kawalerii Pancernej miała sforsować Kanał Nadbrzeżny, a 3 Brygada Strzelców nacierać po stronie holenderskiej z zadaniem zepchnięcia Niemców do morza za Winschoten. Po pięciu dniach walk 10 Brygada Kawalerii Pancernej stanowiąca prawe skrzydło z 1 Dywizją Pancerną, sforsowała kanał[1]. W ciągu następnych dziesięciu dni 1 Dywizja Pancerna oczyszczała z nieprzyjaciela bagnisty i pocięty licznymi kanałami teren na południe od rzeki Ledy. W tym czasie zadanie dywizji zostało zmienione. Kierunek na Emden przekazano oddziałom kanadyjskim natomiast oddziały 1 Dywizji Pancernej otrzymały zadanie działania na kierunku Wilhelmshaven. 1 maja oba ugrupowania dywizji (10 Brygada Kawalerii Pancernej i 3 Brygada Strzelców), działające do maja dotychczas na oddzielnych kierunkach, połączyły się[1].

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

4 maja czołowe oddziały dywizji podeszły pod zewnętrzne forty twierdzy Wilhelmshaven[3]. Tego dnia usiłowały przełamać bez wsparcia artylerii zewnętrzny pierścień umocnień w rejonie na północny wschód od Halsbek – próba ta nie powiodła się. W tym czasie zgrupowanie 3 Brygady Strzelców otworzyło sobie drogę z Apen do Westerstede. O godzinie 22:15 dywizja otrzymała rozkaz wstrzymania natarcia i następnego dnia o godzinie 8:00 przerwania ognia, gdyż w pasie działania brytyjsko-kanadyjskiej 21 Grupy Armii wojska niemieckie skapitulowały[1].

5 maja około godziny ósmej artyleria dywizyjna przerwała ogień. Niemcy wycofali się na linię Kanału Ems-Jade. 5 maja pułkownik dyplomowany Antoni Grudziński przyjął kapitulację dowództwa twierdzy, bazy Kriegsmarine, floty „Ostfriesland”, 10 Dywizji Piechoty i ośmiu pułków piechoty i artylerii. 6 maja oddziały 1 Dywizji Pancernej obsadziły rejon Wilhelmshaven, Jever, Neuenburg, Zetel i inne miejscowości, kończąc swój szlak bojowy. 1 Dywizja rozpoczęła okupowanie miasta i portu, zawieszając nad nim polskie flagi.

Następstwa[edytuj | edytuj kod]

Straty polskie w rejonie Wilhelmshaven: 37 oficerów, 567 podoficerów i żołnierzy. W porcie poddało się: dowództwo niemieckiej 10 Dywizji Piechoty, dowództwa ośmiu pułków piechoty i artylerii, 2 admirałów Weiher i Zieb, generał Gericke, 1900 oficerów, 32 tysiące podoficerów i szeregowców[3]. Zdobyto niemiecki krążownik „Köln”, okręt dowodzenia „Nyassa”, 18 okrętów podwodnych, 205 mniejszych okrętów, 94 działa forteczne, 159 dział polowych, 560 ckm-ów, 370 lkm-ów, 40 tysięcy karabinów, 280 tysięcy pocisków artyleryjskich, 64 miliony sztuk amunicji do broni ręcznej, 23 tysiące granatów ręcznych, liczne składy min i torped oraz zmagazynowane zapasy żywności wystarczające dla 50 tysięcy żołnierzy na trzy miesiące.

Pamięć[edytuj | edytuj kod]

Walki o Wilhelmshaven zostały upamiętnione na jednej z tablic na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie napisem po 1990 „WILHELMSHAVEN 24 IV – 5 V 1945”.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. s. 639–640.
  2. Evan McGilvray, s. 224–225.
  3. a b Józef Urbanowicz [red.]: Mała Encyklopedia Wojskowa Tom 3. s. 470.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Urbanowicz [red.]: Mała encyklopedia wojskowa. Tom 3. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1970, s. 470.
  • Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975, s. 639–640.
  • Evan McGilvray: Marsz Czarnych Diabłów. Odyseja 1. Dywizji Pancernej generała Maczka. Poznań: REBIS, 2006, s. 224–225. ISBN 83-7301-893-X.
  • Nowa Technika Wojskowa (Droga do Wilhelmshaven) Numer specjalny 4.