Wambierzyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°29′24″N 16°27′22″E
- błąd 39 m
WD 50°29'21"N, 16°27'22"E
- błąd 39 m
Odległość 98 m
Wambierzyce
wieś
Ilustracja
Bazylika w Wambierzycach
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Radków
Liczba ludności (2011) 952[1]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-411[2]
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0855180
Położenie na mapie gminy Radków
Mapa konturowa gminy Radków, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Wambierzyce”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Wambierzyce”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Wambierzyce”
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa konturowa powiatu kłodzkiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Wambierzyce”
Ziemia50°29′24″N 16°27′22″E/50,490000 16,456111

Wambierzyce (niem. Albendorf[3], czes. Vambeřice) – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Radków[4][5]. Ośrodek pielgrzymkowy i turystyczny, zwany śląskim Jeruzalem.

W latach 1975–1998 wieś należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego.

Nazwa wsi[edytuj | edytuj kod]

12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Wambierzyce[3]; nazwa ta pochodzi od czeskiej nazwy Vambeřice, używanej przez pielgrzymów z Czech i Moraw. Ta z kolei jest przyswojeniem (poprzez formę „Valbeřice”) najwcześniejszej formy niemieckiej – Albendorf.

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Wambierzyce[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0855196 Górne Wambierzyce część wsi
0855204 Jelenia Głowa przysiółek

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wambierzyce zostały założone najprawdopodobniej w roku 1253 przez króla czeskiego Przemysła Ottokara II[6], który sprowadził tu osadników z Turyngii. W roku 1330 miejscowość należała do joannitów z Kłodzka, a od końca XIV wieku na ponad dwieście lat przeszła na własność rodziny von Pannvitzów[6]. Od 1677 wieś była własnością bogatych mieszczan z Opawy, rodziny Osterbergów, która osiedliła się w pobliskim Ratnie[7].

Na początku XVIII wieku wybudowano w Wambierzycach kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, o barokowej architekturze (krużganki dookoła owalnej nawy, 11 kaplic). Świątynia została wybudowana w miejscu drewnianej kaplicy z 1263 roku. Powstanie w miejscowości sanktuarium maryjnego związane jest z XII-wiecznym przekazem, wedle którego niewidomy Jan z Ratna miał w tym miejscu odzyskać wzrok, a jego oczom miała ukazać się postać Matki Bożej. We wnętrzu świątyni znajduje się m.in. wykonana z drewna lipowego rzeźba Matki Boskiej Królowej Rodzin, datowana na XIV w. (inne źródła podają XIII w.) ukoronowana w 1980 r.[8] W 1936 r. kościołowi nadano tytuł bazyliki mniejszej[8]. W 1945 r. miejscowość włączono w granice Polski, a ówczesnych mieszkańców wysiedlono do Niemiec[8].

Świątynia góruje nad rynkiem, z którego prowadzi do niej 57 schodów o symbolicznym znaczeniu: 9 (liczba chórów anielskich) + 33 (wiek Chrystusa w chwili ukrzyżowania) + 15 (wiek Marii w chwili poczęcia Chrystusa). Ponadto w okresie od końca XVII do XIX w. powstała w Wambierzycach, z inicjatywy Daniela von Osterberga, właściciela Wambierzyc w owym czasie, kalwaria z około 100 kaplicami i kapliczkami oraz 12 bramami[8]. Płynący przez miejscowość strumień nosi nazwę Cedron, nazwy okolicznych wzgórz nawiązują do tematyki biblijnej (Tabor, Syjon, Horeb itp.). Odnosi się to w swojej symbolice do Jerozolimy z czasów, kiedy żył Chrystus. W 1882 r. wykonana została w miejscowości, przez miejscowego zegarmistrza Longinusa Wittiga, ruchoma szopka z ponad 800 figurkami[8].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[9]:

  • kościół parafialny Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny, z lat 1695–1750,
  • zespół kalwarii, kaplice na górze Tabor i górze Kalwaria, kaplice i bramy na obszarze miasta, z XVII w., przebudowane w XIX w.,
  • hotel, obecnie dom wycieczkowy, pl. Najświętszej Marii Panny 1, z drugiej połowy XIX w.,
  • stajnie, z drugiej połowy XIX w.

Festiwal imienia Ignaza Reimanna[edytuj | edytuj kod]

Od 2002 r. w Wambierzycach odbywa się Międzynarodowy Festiwal imienia Ignaza Reimanna, kompozytora muzyki kościelnej, który się tu urodził. Inauguracja miała miejsce 13 października 2002 r. Inicjatorami tego muzycznego wydarzenia byli: Stanisław Paluszek (organista bazyliki w Wambierzycach), Siegmud Pchalek (niemiecki biograf Reimanna), Ryszard Szkoła (kustosz bazyliki) oraz Clemens Tommek (Niemcy). Festiwal od początku miał charakter międzynarodowy. Podczas pierwszej jego edycji zaprezentowali się artyści z Polski, Czech i Niemiec. Wykonali oni wówczas wspólnie jedną z kompozycji Ignazego Reimanna – „Pastoralmesse in C”, tzw. „Christkindlmesse”. W latach późniejszych podczas imprezy prezentowali się również artyści z innych zakątków Europy. Corocznie odbywający się Festiwal Reimanna to również okazja do spotkań z gośćmi związanymi z muzyką bądź z samym kompozytorem i jego twórczością. Obecnie koncerty w ramach festiwalu odbywają się nie tylko w Wambierzycach, Krosnowicach i Radkowie, ale i w całym rejonie, po obu stronach granicy.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Wambierzyce odgrywały rolę prowincjonalnego miasteczka Lutyń w filmie Wielki Szu Sylwestra Chęcińskiego. W filmie główny bohater przybywa do Lutynia pociągiem, jednakże w rzeczywistości Wambierzyce nie posiadają stacji kolejowej, a rolę stacji Lutyń odegrała stacja w pobliskiej Polanicy-Zdroju.
  • W miejscowości znajduje się m.in. prywatne muzeum: Skansen Dawnych Sprzętów (ul. Wiejska 52)[8].

Osoby związane z Wambierzycami[edytuj | edytuj kod]

  • Daniel Paschazjusz von Osterberg (1634–1711), dawny właściciel i mecenas wambierzyckiego sanktuarium.
  • Joseph Knauer (1764–1844), arcybiskup wrocławski, proboszcz wambierzycki w latach 1794–1814.
  • Ignaz Reimann (1820–1885), pedagog, muzyk i kompozytor, który tu się urodził[8].
  • Emanuel Zimmer (1866–1935), radca duchowny i proboszcz wambierzycki, autor 14 historycznych igrzysk z historii Wambierzyc oraz miejscowej kroniki[8].
  • Arno Herzig (ur. 1937), niemiecki historyk.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1324 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. a b Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  4. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. a b GUS. Rejestr TERYT
  6. a b Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2010, s. 457, 458. ISBN 978-83-89188-95-3.
  7. Janusz Czerwiński, Ryszard Chanas: Dolny Śląsk - przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1977 s. 174-175
  8. a b c d e f g h i j Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 13: Góry Stołowe. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1992, s. 253-261. ISBN 83-7005-301-7.
  9. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 82–83. [dostęp 2012-09-09].
  10. Informacje zawarte na stronie PTTK Strzelin; dostęp: 16.07.2015

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]