Wambierzyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wambierzyce
Bazylika w Wambierzycach
Bazylika w Wambierzycach
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Radków
Liczba ludności (2011) 952[1]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-411
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0855180
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Wambierzyce
Wambierzyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wambierzyce
Wambierzyce
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Wambierzyce
Wambierzyce
Ziemia 50°29′24″N 16°27′22″E/50,490000 16,456111

Wambierzyce (niem. Albendorf[2], czes. Vambeřice) – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Radków. Ośrodek pielgrzymkowy i turystyczny, zwany śląskim Jeruzalem.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego.

Nazwa miejscowości[edytuj]

12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Wambierzyce[2]; nazwa ta pochodzi od czeskiej nazwy Vambeřice, używanej przez pielgrzymów z Czech i Moraw. Ta z kolei jest przyswojeniem (poprzez formę „Valbeřice”) najwcześniejszej formy niemieckiej – Albendorf.

Historia[edytuj]

Na początku XVIII w. wybudowano w Wambierzycach kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny, o barokowej architekturze (krużganki dookoła owalnej nawy, 11 kaplic). Świątynia została wybudowana w miejscu drewnianej kaplicy z 1263 r. Powstanie w miejscowości sanktuarium maryjnego związane jest z XII-wiecznym przekazem, wedle którego niewidomy Jan z Ratna miał w tym miejscu odzyskać wzrok, a jego oczom miała ukazać się postać Matki Bożej. We wnętrzu świątyni znajduje się m.in. wykonana z drewna lipowego rzeźba Matki Boskiej Królowej Rodzin, datowana na XIV w. (inne źródła podają XIII w.) ukoronowana w 1980 r. W 1936 r. kościołowi nadano tytuł bazyliki mniejszej. W 1945 r. miejscowość włączono w granice Polski, a ówczesnych mieszkańców wysiedlono do Niemiec.

Świątynia góruje nad rynkiem, z którego prowadzi do niej 57 schodów o symbolicznym znaczeniu: 9 (liczba chórów anielskich) + 33 (wiek Chrystusa w chwili ukrzyżowania) + 15 (wiek Marii w chwili poczęcia Chrystusa). Ponadto w okresie od końca XVII do XIX w. powstała w Wambierzycach, z inicjatywy Daniela von Osterberga, właściciela Wambierzyc w owym czasie, kalwaria z około 100 kaplicami i kapliczkami oraz 12 bramami. Płynący przez miejscowość strumień nosi nazwę Cedron, nazwy okolicznych wzgórz nawiązują do tematyki biblijnej (Tabor, Syjon, Horeb itp.). Odnosi się to w swojej symbolice do Jerozolimy z czasów, kiedy żył Chrystus. W 1882 r. wykonana została w miejscowości, przez miejscowego zegarmistrza Longinusa Wittiga, ruchoma szopka z ponad 800 figurkami.

Od 25 czerwca 2007 r. w Wambierzycach posługują franciszkanie z Prowincji św. Jadwigi Zakonu Braci Mniejszych. Pierwszym kustoszem franciszkańskim był o. Damian Franciszek Stachowicz OFM, a od 6 lipca 2009 r. funkcję tę pełni o. Albert Ireneusz Krzywański OFM.

Festiwal imienia Ignaza Reimanna[edytuj]

Od 2002 r. w Wambierzycach odbywa się Międzynarodowy Festiwal imienia Ignaza Reimanna, kompozytora muzyki kościelnej, który się tu urodził. Inauguracja miała miejsce 13 października 2002 r. Inicjatorami tego muzycznego wydarzenia byli: Stanisław Paluszek (organista bazyliki w Wambierzycach), Siegmud Pchalek (niemiecki biograf Reimanna), Ryszard Szkoła (kustosz bazyliki) oraz Clemens Tommek (Niemcy). Festiwal od początku miał charakter międzynarodowy. Podczas pierwszej jego edycji zaprezentowali się artyści z Polski, Czech i Niemiec. Wykonali oni wówczas wspólnie jedną z kompozycji Ignazego Reimanna – „Pastoralmesse in C”, tzw. „Christkindlmesse”. W latach późniejszych podczas imprezy prezentowali się również artyści z innych zakątków Europy. Corocznie odbywający się Festiwal Reimanna to również okazja do spotkań z gośćmi związanymi z muzyką bądź z samym kompozytorem i jego twórczością. Obecnie koncerty w ramach festiwalu odbywają się nie tylko w Wambierzycach, Krosnowicach i Radkowie, ale i w całym rejonie, po obu stronach granicy.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[3]:

  • kościół parafialny Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny, z lat 1695–1750,
  • zespół kalwarii, kaplice na górze Tabor i górze Kalwaria, kaplice i bramy na obszarze miasta, z XVII w., przebudowane w XIX w.,
  • hotel, obecnie dom wycieczkowy, pl. Najświętszej Marii Panny 1, z drugiej połowy XIX w.,
  • stajnie, z drugiej połowy XIX w.

Ciekawostki[edytuj]

  • Wambierzyce odgrywały rolę prowincjonalnego miasteczka Lutyń w filmie Wielki Szu Sylwestra Chęcińskiego. W filmie główny bohater przybywa do Lutynia pociągiem, jednakże w rzeczywistości Wambierzyce nie posiadają stacji kolejowej, a rolę stacji Lutyń odegrała stacja w pobliskiej Polanicy-Zdroju.
  • W miejscowości znajduje się m.in. prywatne muzeum: Skansen Dawnych Sprzętów (ul. Wiejska 52).

Osoby związane z Wambierzycami[edytuj]

  • Daniel Paschazjusz von Osterberg (1634–1711), dawny właściciel i mecenas wambierzyckiego sanktuarium.
  • Joseph Knauer (1764–1844), arcybiskup wrocławski, proboszcz wambierzycki w latach 1794–1814.
  • Ignaz Reimann (1820–1885), pedagog, muzyk i kompozytor, który tu się urodził.
  • Emanuel Zimmer (1866–1935), radca duchowny i proboszcz wambierzycki, autor 14 historycznych igrzysk z historii Wambierzyc oraz miejscowej kroniki.
  • Arno Herzig (ur. 1937), niemiecki historyk.

Szlaki turystyczne[edytuj]

Przypisy

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262).
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2012-09-09]. s. 82–83.
  4. Informacje zawarte na stronie PTTK Strzelin; dostęp: 16.07.2015

Linki zewnętrzne[edytuj]