Wampir zwyczajny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wampir zwyczajny
Desmodus rotundus[1]
(E. Geoffroy, 1810)
Wampir zwyczajny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd nietoperze
Podrząd mroczkokształtne
Rodzina liścionosowate
Podrodzina wampiry
Rodzaj wampir
Gatunek wampir zwyczajny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Wampir zwyczajny[3] (Desmodus rotundus) – gatunek ssaka z podrodziny wampirów (Desmodontinae) w rodzinie liścionosowatych (Phyllostomidae), jedyny żyjący współcześnie przedstawiciel rodzaju Desmodus.

Zwyczaje[edytuj]

Wampir zwyczajny preferuje tropikalne i subtropikalne klimaty. Zazwyczaj żyje w koloniach od 20 do 100 osobników, jednakże notowane były również dużo większe kolonie w liczbie 5 tys. Desmodus rotundus osiedla się w umiarkowanie oświetlonych jaskiniach o głębokich szczelinach i zagłębieniach. Można go także znaleźć w starych studniach, szybach kopalnianych i opuszczonych budynkach. W miejscach występowania wampira zwyczajnego można wyczuć charakterystyczną woń amoniaku, pochodzącą ze strawionej krwi[4]. Na łowy wylatuje nocą, dzień spędzając ukryty w dziuplach drzew, jaskiniach i innych kryjówkach. Zaatakowane zwierzę zwykle nie zauważa napastnika, gdyż w ślinie wampira znajdują się substancje znieczulające. W przypadku nieudanego polowania przez któregoś z dorosłych osobników, zdarzają się przypadki dzielenia się zdobytą krwią w społeczności.[5]

Wygląd[edytuj]

Jest to nieduże zwierzę: rozpiętość skrzydeł do 40 cm, długość głowy i ciała zwykle od 7 do 9 cm, masa ciała od 15 do 50g. Ma brązowo-szare futro z jaśniejszą stroną brzuszną. Brak błony ogonowej (uropatagium) która występuje u innych nietoperzy. Wampir zwyczajny ma dobrze rozwinięty zmysł węchu i duże oczy. Kończyny także są wyspecjalizowane. Przednie posiadają długi kciuk i są dobrze rozwinięte, zaś tylne są mocne[6][7][8]. Jak wszystkie nietoperze potrafi latać, ale w odróżnieniu od innych nietoperzy potrafi też biegać i skakać. U wampirów zwyczajnych występuje dymorfizm płciowy, samice są większe od samców.

Rozmnażanie[edytuj]

Wampiry zwyczajne mogą rozmnażać się cały rok, jednakże szczyt zachowań reprodukcyjnych przypada na okresy od kwietnia do maja i od października do listopada. Największą liczbę zapłodnionych samic zaobserwowano podczas pory deszczowej w Meksyku i Kostaryce. Samice mogą być w ciąży więcej niż jeden raz w ciągu roku. Ciąża trwa około 7 miesięcy. Zazwyczaj rodzi się jedno młode, lecz zdarzają się również bliźnięta. Są one karmione mlekiem matki przez pierwszy miesiąc życia, a następnie razem z matką wyruszają na łowy[9][10].

Występowanie[edytuj]

Występuje wyłącznie w Ameryce Południowej i Środkowej. Najpopularniejsze są rejonie od Meksyku do Argentyny i w Chile.

Odżywianie[edytuj]

Odżywiają się wyłącznie krwią kręgowców. Nacinają skórę ofiar swymi bardzo ostrymi zębami i zlizuje spływającą krew. Krew ta nie krzepnie, gdyż ślina tego nietoperza zawiera specjalne antykoagulanty. Jego przełyk jest tak wąski, że oprócz krwi nie jest w stanie przełknąć innego pożywienia.

Komunikacja i percepcja[edytuj]

Najczęściej porozumiewają się między sobą matki z młodymi. Krzyki kontaktowe zarejestrowane zostały w przedziale 6-12kHz. Zwykle pojawiają się one podczas podziału żywności lub gdy młode chce znaleźć matkę. Sygnały chemiczne i dotykowe również mogą odgrywać ważną rolę w komunikacji. Nietoperze wampiry używają również echolokacji i wzroku by zlokalizować ofiarę. Mogą także korzystać z węchu i słuchu podczas polowań.

Ciekawostki[edytuj]

Wampiry nie tylko osłabiają zaatakowane zwierzęta, ale mogą być nosicielami wścieklizny. Według jednej z teorii wampiry spowodowały wyginięcie koni w krainie neotropikalnej[3]. Europejczycy wiązali wampiry zwyczajne z wizerunkiem diabła, natomiast Persowie i Chińczycy postrzegali go jako symbol szczęścia i długowieczności[11].

Cechy[edytuj]

  • wielkość: 7 – 9 cm
  • rozpiętość skrzydeł: 35 cm
  • waga: 25 – 45 g
  • ciąża: 7 miesięcy
  • liczba młodych: 1
  • dojrzałość płciowa: około 1 roku
  • długość życia: 18 lat
  • pożywienie: krew (głównie ssaków)

Przypisy

  1. Desmodus rotundus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Barquez, R., Perez, S., Miller, B. & Diaz, M. 2008. Desmodus rotundus. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-11-03]
  3. Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 101. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. Brass, D. 1994. Rabies in Bats, Natural History and Public Health Implications. Ridgefield, Connecticut: Livia Press.
  5. McFarlane, Donald A. DeNault, Lisa K.,. Reciprocal altruism between male vampire bats, Desmodus rotundus. „Animal Behaviour”. 49 (3), s. 855-856, 1995-03. Elsevier Science. ISSN 0003-3472. 
  6. Altenbach, J. 1979. Locomotor Morphology of the Vampire Bat, Desmodus rotundus. Pennsylvania: Special Publications 6, The American Society of Mammalogists.
  7. Macdonald, D. 1984. Encyclopedia of Mammals. New York: Facts on File.
  8. Walker, E. 1975. Mammals of the World, 3rd Edition. Baltimore and London: The Johns Hopkins University Press.
  9. Lord, R. 1992. Seasonal reproduction of vampire bats and its relation to seasonality of bovine rabies. Journal of Wildlife Diseases, 28 (2): 292-294.
  10. Turner, D. 1975. The Vampire Bat, A Field Study in Behavior and Ecology. Baltimore and London: The Johns Hopkins University Press.
  11. Fernandez, A., A. Tablante, F. Bartoli, S. Beguin, R. Aptiz-Castro. Oct. 23, 1998. Expression of biological activity of draculin, the anticoagulant factor from vampire bat saliva is strictly dependent on the appropriate glycosylation of the native molecule. Biochemica et Biophysica Acta, 1425 (2): 291-299.