Wanda Półtawska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wanda Półtawska
Ilustracja
Wanda Półtawska
Kraków, 7 listopada 2009
Data i miejsce urodzenia 2 listopada 1921
Lublin
Zawód lekarz
Miejsce zamieszkania Kraków
Narodowość polska
Małżeństwo Andrzej Półtawski
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Komandor Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego Krzyż Pro Ecclesia et Pontifice (od 1908)
Wanda Półtawska w 1963 roku

Wanda Wiktoria Półtawska z d. Wojtasik (ur. 2 listopada 1921 w Lublinie[1]) – polska lekarka doktor nauk medycznych oraz specjalista w dziedzinie psychiatrii, profesor Papieskiej Akademii Teologicznej, harcerka, działaczka pro-life. Podczas II wojny światowej więziona w niemieckim obozie koncentracyjnym w Ravensbrück. Bliska przyjaciółka Jana Pawła II, obecna przy jego śmierci[2]. Dama Orderu Orła Białego.

Życiorys[edytuj]

Uczęszczała do szkoły sióstr urszulanek w Lublinie. Przed 1939 i w czasie II wojny światowej harcerka. Gdy miała 15 lat, została drużynową.

Okres II wojny światowej[edytuj]

Po wybuchu II wojny światowej wraz z grupą harcerek włączyła się w służbę pomocniczą i przystąpiła do walki konspiracyjnej jako łączniczka, uczestnicząc jednocześnie w tajnym nauczaniu. Została aresztowana przez Gestapo 17 lutego 1941 i więziona na Zamku w Lublinie. Torturowana i przesłuchiwana w lubelskim gestapo „Pod Zegarem”, następnie, 21 listopada 1941, wywieziona do Ravensbrück z zaocznym wyrokiem śmierci. W obozie stała się ofiarą eksperymentów pseudomedycznych (głównie chirurgicznych okaleczeń kończyn) przeprowadzanych przez niemieckich lekarzy, w tym berlińskiego profesora, prezesa niemieckiego Czerwonego Krzyża, Gebhardta oraz dr. Fischera, Rosenthala i Oberheuser. Na krótko przed końcem wojny została przewieziona do obozu w Neustadt-Glewe, gdzie przebywała do 7 maja 1945.

Działalność naukowa i medyczna[edytuj]

W 1951 ukończyła medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie uzyskała oba stopnie specjalizacji i doktorat z psychiatrii (1964). W latach 1952-1969 była adiunktem w Klinice Psychiatrycznej Akademii Medycznej Krakowie, 1955-1997 wykładowca medycyny pastoralnej na PAT w Krakowie, w latach 1964-1972 pracownik Poradni Wychowawczo-Leczniczej przy Katedrze Psychologii UJ, w 1967 zorganizowała Instytut Teologii Rodziny przy Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie i kierowała nim przez 33 lata, piastując stanowisko profesora. W 1981-1984 była wykładowcą w Instytucie Studiów nad Małżeństwem i Rodziną im. Jana Pawła II przy Papieskim Uniwersytecie Laterańskim w Rzymie.

Prowadziła badania tzw. dzieci oświęcimskich – ludzi, którzy jako dzieci trafili do obozów koncentracyjnych. W kwietniu 1969 zwolniła się z Kliniki, aby poświęcić się przede wszystkim poradnictwu małżeńskiemu i rodzinnemu. Według bazy danych bibliograficznych publikacji medycznych medline jest autorem pięciu publikacji naukowych publikowanych w języku polskim i jednej publikacji opublikowanej w piśmie anglojęzycznym[3].

Działalność społeczna[edytuj]

W 1995 zaangażowała się w kampanię na rzecz umieszczenia tablicy upamiętniającej Polki, więźniarki Ravensbrück i ofiary niemieckich lekarzy. Starania o zgodę władz obozu – muzeum zaczęły się na początku 1995 w związku z rocznicą 50-lecia wyzwolenia obozu. Ze względu na sprzeciw władz niemieckich tego obozu wobec pomysłu przypomnienia tragedii Polek, tablicy nie pozwolono zamontować. Dopiero po rocznej kampanii w 1996 niemieckie władze muzeum były zmuszone ustąpić.

Uczestniczyła w pracach Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. Była członkiem Zespołu Wspierania Radia Maryja w Służbie Bogu, Kościołowi, Ojczyźnie i Narodowi Polskiemu. Jest jednym z redaktorów „Źródła. Tygodnika Rodzin Katolickich”. Jest autorem kilku publikacji z zakresu pedagogiki. Przez 10 lat była radną Krakowa.

W maju 2014 była autorką akcji Deklaracja wiary lekarzy katolickich i studentów medycyny w przedmiocie płciowości i płodności ludzkiej[4].

Przyjaźń z Karolem Wojtyłą[edytuj]

Znana jest korespondencja z 1962, skierowana do włoskiego zakonnika i późniejszego świętego katolickiego Ojca Pio przez arcybiskupa Karola Wojtyłę, z prośbą o modlitwę o uleczenie Wandy Półtawskiej z choroby nowotworowej i późniejsze podziękowanie papieża za skuteczną interwencję. Korespondencja listowna z Janem Pawłem II trwająca aż do jego śmierci stanowiła utajniony materiał dowodowy w procesie beatyfikacyjnym.

O Wandzie Półtawskiej opowiada film dokumentalny pt. „Duśka”, który wyreżyserowała Wanda Różycka-Zborowska. Film miał premierę wiosną 2008 w Poznaniu.

Dzięki przyjaźni i zaufaniu, jakim darzył ją Karol Wojtyła, w listopadzie 2001 mogła poinformować papieża o sprawie arcybiskupa poznańskiego Juliusza Paetza i sytuacji w diecezji poznańskiej[5], w następstwie czego do Poznania przybyła watykańska komisja, która wysłuchała relacji obu stron.

O przyjaźni Wandy Półtawskiej z Karolem Wojtyłą (Janem Pawłem II) opowiada książka Beskidzkie rekolekcje, w której jest zebrana korespondencja z prawie 50 lat. Przed publikacją Beskidzkich rekolekcji rękopis został przedstawiony Postulacji Generalnej Procesu Beatyfikacyjnego Jana Pawła II w Rzymie, by nie zaszkodzić procesowi beatyfikacyjnemu Jana Pawła II. Postulacja nie zgłosiła żadnych obiekcji[6].

Życie prywatne[edytuj]

Ma cztery córki, mąż – Andrzej Półtawski – jest profesorem filozofii. Wykładał na Uniwersytecie Jagiellońskim i na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie.

Członkostwo w organizacjach[edytuj]

Publikacje[edytuj]

Publikacje naukowe[edytuj]

  • Półtawska W. Paroxysmal hypermnesia states among ex-prisoners observed 30 years after imprisonment Przegl Lek. 1978;35(1):20-4
  • Póltawska W. State of paroxysmal hypermnesia (on the margin of studies on the so-called „Oswiecim children”). Przegl Lek. 1967;23(1):89-93
  • Póltawska W, Jakubik A, Sarnecki J, Gatarski J. Results of the psychiatric studies of persons born or imprisoned in the childhood in Nazi concentration camps. Przegl Lek. 1966;22(1):21-36.
  • Kepinski A, Winid B, Poltawska W. Dr Władysław Stryjeński ur. 1889 r., zm. 1956 r.,. Neurol Neurochir Psychiatr Pol. 7(1):137-140, 1957 PMID 13464915.
  • Jakimowicz W, Spettowa S, Kierzkowska-Dobrowolska JB, Półtawska W. Clinical observations on agenesis of the pellucid septum. Neurol Neurochir Psychiatr Pol. 6(6):791-800, 1956 PMID 13407829
  • Poltawska W. The responsibility of the medical doctor and the life of the patient. Dolentium Hominum. 1996;31(11th Yr. No. 1):137-40.

Książki[edytuj]

  • I boję się snów. Wyd. Edycja Świętego Pawła Częstochowa 1998 (wydanie IV). ISBN 83-7168-202-6
  • Homoseksualizm – sprawa prywatna?. Wyd. Jedność 1998; praca zbiorowa: Wanda Półtawska, Bogdan Gierdziewicz, Wiesław Kryczka, Krystyna Kluzowa. ISBN 83-7224-056-6
  • And I am afraid of my dreams (tłum. I boję się snów). New York : Hippocrene Books, 1989. ISBN 0-87052-745-2
  • Samo życie Wyd. Edycja Świętego Pawła Częstochowa 1994, 2004.
  • Z prądem i pod prąd. Wyd. Edycja Świętego Pawła Częstochowa 2001. ISBN 83-7168-178-X
  • Jestem odpowiedzialny za swój kwiat. (wyd. kasetowe)
  • Stare Rachunki Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2001. ISBN 83-7168-447-9
  • By rodzina była Bogiem silna.... Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2004. ISBN 83-7168-643-9
  • Przygotowanie do małżeństwa WAM Kraków, wydania: 1988, 1993, 1996, 1998, 2000 (ISBN 83-7097-678-6), 2002. Nowe wydanie pod tytułem: Eros et iuventus!, Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2009, ISBN 978-83-7424-698-9
  • Przed nami miłość. Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2001. ISBN 83-7168-466-5
  • Ekspertyza sądowo-psychiatryczna w postępowaniu spadkowym testamentowym. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1974.
  • I boję się snów (audiobook mp3). Czyta Czesława Monczka, Wyd. Edycja Świętego Pawła Częstochowa 2008.
  • Beskidzkie rekolekcje. Dzieje przyjaźni księdza Karola Wojtyły z rodziną Półtawskich, Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2009, ISBN 978-83-7424-572-2
  • Miłość, Małżeństwo, Rodzina, w pracy zb. pod red. F. Adamskiego, Wydawnictwo PETRUS, Kraków 2010.
  • Wychowanie w rodzinie, w pracy zb. pod red. F. Adamskiego, Wydawnictwo PETRUS, Kraków 2010.
  • „Duśka” Filmowa opowieść o wyjątkowej kobiecie (DVD) – film dokumentalny o Wandzie Półtawskiej. reż. Wanda Różycka-Zborowska, Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2011
  • Jeden pokój. Rozmowy na podstawie filmu Pawła Zastrzeżyńskiego „Jeden pokój” (książka + DVD). Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2011
  • Uczcie się kochać, wydawnictwo Edycja Świętego Pawła, 2015. ISBN 978-83-7797-483-4.

Ordery, odznaczenia, nagrody i wyróżnienia[edytuj]

  • Złota Odznaka „Za pracę dla miasta Krakowa” (1964)
  • Medal „Pro Ecclesia et Pontifice” (1981)
  • Doctor honoris causa Notre Dame Pontifical Catechetical Institute w Arlington, Wirginia (1987)
  • Krzyż Komandorski Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego (1999)
  • Medal Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (1999)
  • Medal Świętej Jadwigi Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie (1999)
  • Medal Prezydenta Miasta Lublin (2006)
  • Nagroda im. Eugena Bolza (2006)
  • Honorowy Obywatel Siedlec (26.10.2007)
  • Doctor honoris causa KUL (9.06.2008)[7]
  • Nagroda im. Antona Neuwirtha Słowackiego Stowarzyszenia Forum Życia za obronę życia w kategorii osobowość zagraniczna (27 marca 2009)
  • Honorowy Obywatel Świdnika (28.06.2009)
  • Honorowy Obywatel Lublina (19.11.2009)[8]
  • Fides et ratio – za konsekwentną obronę życia
  • Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polskiw uznaniu wybitnych zasług w upamiętnianiu prawdy o wojennych losach Polaków, za ogromny wkład w rozwój katolickiej nauki społecznej i osiągnięcia w pracy naukowo-badawczej w dziedzinie psychiatrii, za dawanie świadectwa miłości do człowieka i niesienie pomocy osobom potrzebującym (2012)[9][10]
  • Medal i tytuł Honorowy Obywatel Miasta Limanowej (13.02.2016)[11]
  • Order Orła Białego (3 maja 2016)[12]

Przypisy

  1. Życiorys dr Wandy Półtawskiej (pol.). www.kul.pl. [dostęp 2011-10-22].
  2. Tygodnik Powszechny, 07.06.2009, wywiad z ks. Adamem Bonieckim
  3. „The responsibility of the medical doctor and the life of the patient” Poltawska W. Dolentium Hominum. 1996;31(11th Yr. No. 1):137-40
  4. http://wyborcza.pl/1,75478,15977388,Apel_przyjaciolki_Jana_Pawla_II_do_lekarzy__by_podpisali.html
  5. Dymisja Paetza. Półtawska: Byłam tylko listonoszem. wyborcza.pl, 25 czerwca 2009. [dostęp 21 lipca 2011].
  6. Burza w szklance wody wokół „Rekolekcji”. 23 czerwca 2009. [dostęp 23 czerwca 2009].
  7. Doktorzy Honoris Causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. kul.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  8. Honorowi Obywatele Lublina
  9. Odznaczenia państwowe w Święto Niepodległości. prezydent.pl, 11 listopada 2012. [dostęp 2012-11-11].
  10. M.P. z 2013 r. poz. 244
  11. Prof. Półtawska honorowym obywatelem Limanowej. [dostęp 2016-02-14].
  12. Sześcioro zasłużonych w służbie państwu i społeczeństwu. prezydent.pl. [dostęp 2016-05-03].

Bibliografia[edytuj]