Wanda Półtawska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wanda Półtawska
Ilustracja
Wanda Półtawska
(Kraków, 7 listopada 2009)
Data i miejsce urodzenia 2 listopada 1921
Lublin
Zawód, zajęcie lekarz
Miejsce zamieszkania Kraków
Narodowość polska
Małżeństwo Andrzej Półtawski
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Komandor Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego Krzyż Pro Ecclesia et Pontifice (od 1908) Odznaka Honorowa Województwa Małopolskiego – Krzyż Małopolski
Wanda Półtawska w 1963

Wanda Wiktoria Półtawska z d. Wojtasik (ur. 2 listopada 1921 w Lublinie[1]) – polska lekarka, doktor nauk medycznych oraz specjalista w dziedzinie psychiatrii, profesor nadzwyczajny Papieskiej Akademii Teologicznej, harcerka, działaczka antyaborcyjna, podczas II wojny światowej więziona w niemieckim obozie koncentracyjnym w Ravensbrück, bliska przyjaciółka Jana Pawła II (obecna przy jego śmierci)[2], dama Orderu Orła Białego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Uczęszczała do szkoły sióstr urszulanek w Lublinie. Przed 1939 i w czasie II wojny światowej była harcerką. Gdy miała 15 lat, została drużynową.

Okres II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II wojny światowej wraz z grupą harcerek włączyła się w służbę pomocniczą i przystąpiła do walki konspiracyjnej jako łączniczka, uczestnicząc jednocześnie w tajnym nauczaniu. Została aresztowana przez Gestapo 17 lutego 1941 i więziona na zamku w Lublinie. Torturowana i przesłuchiwana w lubelskim gestapo „Pod Zegarem”, następnie, 21 listopada 1941, wywieziona do Ravensbrück z zaocznym wyrokiem śmierci. W obozie stała się ofiarą eksperymentów pseudomedycznych (głównie chirurgicznych okaleczeń kończyn) przeprowadzanych przez niemieckich lekarzy, w tym berlińskiego profesora, prezesa niemieckiego Czerwonego Krzyża, Gebhardta oraz dr. Fischera, Rosenthala i Oberheuser. Na krótko przed końcem wojny została przewieziona do obozu w Neustadt-Glewe, gdzie przebywała do 7 maja 1945.

Działalność naukowa i medyczna[edytuj | edytuj kod]

W 1951 ukończyła medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie uzyskała oba stopnie specjalizacji i doktorat z psychiatrii (1964). W latach 1952–1969 była adiunktem w Klinice Psychiatrycznej Akademii Medycznej w Krakowie, 1955–1997 wykładowcą medycyny pastoralnej na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie, 1964–1972 pracownikiem Poradni Wychowawczo-Leczniczej przy Katedrze Psychologii UJ. W 1967 zorganizowała Instytut Teologii Rodziny przy Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie i kierowała nim przez 33 lata, piastując stanowisko profesora. W latach 1981–1984 była wykładowcą w Instytucie Studiów nad Małżeństwem i Rodziną im. Jana Pawła II przy Papieskim Uniwersytecie Laterańskim w Rzymie.

W lutym 1966 roku badała Karola Kota, mordercę znanego jako "Wampir z Krakowa", wówczas jeszcze niebędącego w ścisłym kręgu podejrzanych[3].

Prowadziła badania tak zwanych dzieci oświęcimskich – ludzi, którzy jako dzieci trafili do obozów koncentracyjnych. W kwietniu 1969 zwolniła się z Kliniki, aby poświęcić się przede wszystkim poradnictwu małżeńskiemu i rodzinnemu. Według bazy danych bibliograficznych publikacji medycznych medline jest autorem pięciu publikacji naukowych publikowanych w języku polskim i jednej publikacji opublikowanej w piśmie anglojęzycznym[4].

Działalność społeczna[edytuj | edytuj kod]

W 1995 zaangażowała się w kampanię na rzecz umieszczenia tablicy upamiętniającej Polki, więźniarki Ravensbrück i ofiary niemieckich lekarzy. Starania o zgodę władz obozu-muzeum zaczęły się na początku 1995 w związku z 50. rocznicą wyzwolenia obozu. Ze względu na sprzeciw władz niemieckich tego obozu wobec pomysłu przypomnienia tragedii Polek, tablicy nie pozwolono zamontować. Dopiero po rocznej kampanii w 1996 niemieckie władze muzeum były zmuszone ustąpić.

Uczestniczyła w pracach Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. Była członkiem Zespołu Wspierania Radia Maryja w Służbie Bogu, Kościołowi, Ojczyźnie i Narodowi Polskiemu. Jest jednym z redaktorów „Źródła. Tygodnika Rodzin Katolickich”. Jest autorem kilku publikacji z zakresu pedagogiki. Przez 10 lat była radną Krakowa. W 2010 podpisała list otwarty do rządu RP i prezydenta przeciwko organizacji w Warszawie parady Europride. W liście tym podkreślano sprzeciw wobec legalizacji związków osób tej samej płci oraz adopcji dzieci przez pary homoseksualne, a działania środowisk LGBT w tym kierunku określono jako zamach na wolność słowa, przekonań i sumienia[5].

W maju 2014 była inicjatorką i autorką tekstu Deklaracji wiary lekarzy katolickich i studentów medycyny w przedmiocie płciowości i płodności ludzkiej[6].

Przyjaźń z Karolem Wojtyłą[edytuj | edytuj kod]

Znana jest korespondencja z 1962, skierowana do włoskiego zakonnika i późniejszego świętego katolickiego Ojca Pio przez arcybiskupa Karola Wojtyłę, z prośbą o modlitwę o uleczenie Wandy Półtawskiej z choroby nowotworowej i późniejsze podziękowanie papieża za skuteczną interwencję. Korespondencja listowna z Janem Pawłem II trwająca aż do jego śmierci stanowiła utajniony materiał dowodowy w procesie beatyfikacyjnym.

O Wandzie Półtawskiej opowiada film dokumentalny pt. „Duśka”, który wyreżyserowała Wanda Różycka-Zborowska. Film miał premierę wiosną 2008 w Poznaniu.

Dzięki przyjaźni i zaufaniu, jakim darzył ją Karol Wojtyła, w listopadzie 2001 mogła poinformować papieża o sprawie arcybiskupa poznańskiego Juliusza Paetza i sytuacji w diecezji poznańskiej[7], w następstwie czego do Poznania przybyła watykańska komisja, która wysłuchała relacji obu stron.

O przyjaźni Wandy Półtawskiej z Karolem Wojtyłą (Janem Pawłem II) opowiada książka Beskidzkie rekolekcje, w której jest zebrana korespondencja z prawie 50 lat. Przed publikacją Beskidzkich rekolekcji rękopis został przedstawiony Postulacji Generalnej Procesu Beatyfikacyjnego Jana Pawła II w Rzymie, by nie zaszkodzić procesowi beatyfikacyjnemu Jana Pawła II. Postulacja nie zgłosiła żadnych obiekcji[8].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Ma cztery córki, mąż – Andrzej Półtawski (1923-2020) – był profesorem filozofii. Wykładał na Uniwersytecie Jagiellońskim i na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie.

Członkostwo w organizacjach[edytuj | edytuj kod]

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Publikacje naukowe[edytuj | edytuj kod]

  • (1978) Stany hipermnezji napadowej u byłych więźniów obserwowane po 30 latach[9]
  • (1967) Stany hipermnezji napadowej (Na marginesie badań tzw. „dzieci oświęcimskich”)[10]
  • (1966) Wyniki badań psychiatrycznych osób urodzonych lub więzionych w dzieciństwie w hitlerowskich obozach koncentracyjnych[11]
  • (1957) Dr Władysław Stryjeński ur. 1889 r., zm. 1956 r.[12]
  • (1956) Clinical observations on agenesis of the pellucid septum[13]
  • (1996) The responsibility of the medical doctor and the life of the patient[4]

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • I boję się snów. Wyd. Edycja Świętego Pawła Częstochowa 1998 (wydanie IV). ​ISBN 83-7168-202-6
  • Homoseksualizm – sprawa prywatna?. Wyd. Jedność 1998; praca zbiorowa: Wanda Półtawska, Bogdan Gierdziewicz, Wiesław Kryczka, Krystyna Kluzowa. ​ISBN 83-7224-056-6
  • And I am afraid of my dreams (tłum. I boję się snów). New York : Hippocrene Books, 1989. ​ISBN 0-87052-745-2
  • Samo życie Wyd. Edycja Świętego Pawła Częstochowa 1994, 2004.
  • Z prądem i pod prąd. Wyd. Edycja Świętego Pawła Częstochowa 2001. ​ISBN 83-7168-178-X
  • Jestem odpowiedzialny za swój kwiat. (wyd. kasetowe)
  • Stare Rachunki Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2001. ​ISBN 83-7168-447-9
  • By rodzina była Bogiem silna.... Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2004. ​ISBN 83-7168-643-9
  • Przygotowanie do małżeństwa WAM Kraków, wydania: 1988, 1993, 1996, 1998, 2000 (​ISBN 83-7097-678-6​), 2002. Nowe wydanie pod tytułem: Eros et iuventus!, Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2009, ​ISBN 978-83-7424-698-9
  • Przed nami miłość. Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2001. ​ISBN 83-7168-466-5
  • Ekspertyza sądowo-psychiatryczna w postępowaniu spadkowym testamentowym. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1974.
  • I boję się snów (audiobook mp3). Czyta Czesława Monczka, Wyd. Edycja Świętego Pawła Częstochowa 2008.
  • Beskidzkie rekolekcje. Dzieje przyjaźni księdza Karola Wojtyły z rodziną Półtawskich, Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2009, ​ISBN 978-83-7424-572-2
  • Miłość, Małżeństwo, Rodzina, w pracy zb. pod red. F. Adamskiego, Wydawnictwo PETRUS, Kraków 2010.
  • Wychowanie w rodzinie, w pracy zb. pod red. F. Adamskiego, Wydawnictwo PETRUS, Kraków 2010.
  • „Duśka” Filmowa opowieść o wyjątkowej kobiecie (DVD) – film dokumentalny o Wandzie Półtawskiej. reż. Wanda Różycka-Zborowska, Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2011
  • Jeden pokój. Rozmowy na podstawie filmu Pawła Zastrzeżyńskiego „Jeden pokój” (książka + DVD). Wyd. Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2011
  • Uczcie się kochać, wydawnictwo Edycja Świętego Pawła, 2015. ​ISBN 978-83-7797-483-4​.

Ordery, odznaczenia, nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Życiorys dr Wandy Półtawskiej. www.kul.pl. [dostęp 2011-10-22].
  2. „Tygodnik Powszechny”, 7 czerwca 2009, wywiad z ks. Adamem Bonieckim
  3. Przemysław Semczuk, M jak morderca. Karol Kot - wampir z Krakowa, 2019, ISBN 978-83-813-9244-0.
  4. a b Wanda Poltawska, The responsibility of the medical doctor and the life of the patient, „Dolentium Hominum”, 31 (11th Yr. No. 1), 1996, s. 137–140.
  5. Cała Polska chroni dzieci (pol.). Wiara.pl. [dostęp 2021-07-01].
  6. Ewa Siedlecka, Apel przyjaciółki Jana Pawła II do lekarzy, by podpisali „Deklarację wiary”, Wyborcza.pl, 17 maja 2014 [zarchiwizowane z adresu 2014-05-18].
  7. Aleksandra Klich, Dymisja Paetza. Półtawska: Byłam tylko listonoszem, Wyborcza.pl, 25 czerwca 2009 [dostęp 2011-07-21] [zarchiwizowane z adresu 2009-06-26].
  8. Burza w szklance wody wokół „Rekolekcji”. 23 czerwca 2009. [dostęp 23 czerwca 2009].
  9. Wanda Półtawska, Stany hipermnezji napadowej u byłych więźniów obserwowane po 30 latach, „Przegląd Lekarski”, 35 (1), 1978, s. 20-24, PMID644103.c?
  10. Wanda Półtawska, Stany hipermnezji napadowej (Na marginesie badań tzw. „dzieci oświęcimskich”), „Przegląd Lekarski”, 23 (1), 1967, s. 89-93, PMID5616955.c?
  11. Wanda Półtawska i inni, Wyniki badań psychiatrycznych osób urodzonych lub więzionych w dzieciństwie w hitlerowskich obozach koncentracyjnych, „Przegląd Lekarski”, 22 (1), 1966, s. 21-36, PMID6004535.c?
  12. A. Kepinski, B. Winid, W. Poltawska, Dr Władysław Stryjeński ur. 1889 r., zm. 1956 r., „Neurologia, Neurochirurgia i Psychiatria Polska”, 7 (1), 1957, s. 137-140, PMID13464915 (pol.).a?, c?
  13. W. Jakimowicz i inni, Clinical observations on agenesis of the pellucid septum, „Neurologia, Neurochirurgia i Psychiatria Polska”, 6 (6), 1956, s. 791-800, PMID13407829 (pol.).a?, c?
  14. Doktorzy Honoris Causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. kul.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  15. Honorowi Obywatele Lublina, Urząd Miasta Lublin [zarchiwizowane z adresu 2015-08-24].
  16. Odznaczenia państwowe w Święto Niepodległości. prezydent.pl, 11 listopada 2012. [dostęp 2012-11-11].
  17. M.P. z 2013 r. poz. 244
  18. Prof. Półtawska honorowym obywatelem Limanowej. [dostęp 2016-02-14].
  19. M.P. z 2016 r. poz. 576.
  20. Sześcioro zasłużonych w służbie państwu i społeczeństwu. prezydent.pl. [dostęp 2016-05-03].
  21. Honorowi obywatele. Wanda Półtawska, Urząd Miasta Zakopane, 6 czerwca 2017 [dostęp 2021-10-13].
  22. Prezydent wręczył w Krakowie medale 700-lecia byłym więźniarkom Zamku, Urząd Miasta Lublin, 19 października 2017 [dostęp 2017-11-27].
  23. Grzegorz Skowron, Złoty Krzyż Małopolski dla Wandy Półtawskiej, „Dziennik Polski”, 25 czerwca 2019 [dostęp 2020-12-06] [zarchiwizowane z adresu 2020-12-07].
  24. X X V – Witold Hulewicz [dostęp 2020-11-28] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]