Warcisław IX

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Warcisław IX
książę wołogoski
Okres panowania od 1405
do 1451
Poprzednik Barnim VI
Następca w ramach zjednoczonego księstwa (ziemie: wołogoska, bardowska i rugijska)
książę zjednoczonego księstwa
Okres panowania od 1451
do 1457
Poprzednik brak
Następca Eryk II, Warcisław X
Dane biograficzne
Dynastia Gryfici
Data urodzenia 1395? lub w okr. 13951400
Data śmierci 17 kwietnia 1457
Ojciec Barnim VI
Matka Weronika
Żona Zofia
Dzieci Elżbieta?, Eryk II,
Warcisław X, Krzysztof

Warcisław IX (ur. 1395? lub między 1395 a 1400, zm. 17 kwietnia 1457[1]) – książę wołogoski i zjednoczonego księstwa (ziemie: wołogoska, bardowska i rugijska), z dynastii Gryfitów, starszy syn Barnima VI i Weroniki.

Życie i panowanie[edytuj]

Po śmierci ojca objął władzę wraz z bratem Barnimem VII, jednak z powodu ich niepełnoletności do swojej śmierci w 1415 władzę sprawował stryj, Warcisław VIII[a][2][3]. Po jego śmierci Warcisław IX wraz z wdową po stryju, Agnieszką, sprawował do 1425 regencję w imieniu brata i kuzynów, Barnima VIII i Świętobora II. Na soborze w Konstancji w 1417 otrzymał kraj w lenno od Zygmunta Luksemburskiego, króla niemieckiego[4]. W 1421, pod naciskiem głównych miast księstwa wystawił w Strzałowie dokument ustanawiający sąd suchedniowy — doraźny sąd dla sprawców rozbojów i zakłócania miru publicznego[5].

6 grudnia 1425 po kolejnym podziale Księstwa Wołogoskiego współrządził wraz z bratem Barnimem VII (Starszym) Psiarzem nad ziemiami, które obejmowały Wołogoszcz, Greifswald, Dymin, Gützkow, zamki wkrzańskie oraz dobra położone w Danii. Po śmierci brata i kuzynów w roku 1451 zjednoczył dzielnice wołogoską, bardowską i rugijską[4][2][3].

U schyłku swego życia książę zjednoczonego księstwa poczynił starania o założenie Uniwersytetetu w Greiswaldzie. Powstanie wyższej uczelni datuje się na 29 maja 1456, kiedy pp. Kalikst III wystosował bullę, która powoływała uniwersytet do życia[b]. Opiekę nad uczelnią sprawowali książęta pomorscy, a ekonomiczną specjalnie powołana fundacja im. św. Mikołaja[2][3].

Zmarł z powodu duszności w dzień Wielkanocy – 17 kwietnia 1457 w Wołogoszczy lub myśliwskim zameczku w Darsin. Miejsce jego pochówku jest nieznane[6], choć w literaturze przedmiotu podawana jest informacja za J. Bugenhagenem, że pochówek nastąpił w Wołogoszczy w tamtejszym kościele św. Piotra i Pawła[7][2].

Rodzina[edytuj]

Warcisław IX był żonaty z Zofią, córką Eryka IV i Zofii brunszwickiej[1]. Ze związku małżeńskiego miał troje lub czworo dzieci:

Genealogia[edytuj]

Warcisław VI (Jednooki)
ur. 1346
zm. 13 VI 1394
Anna
ur. najwcz. 1347
zm. po 14 III 1399
Fryderyk V?
ur. 3 III 1333
zm. 21 I 1398
Elżbieta?
ur. ?
zm. ?
         
     
  Barnim VI
ur. w okr. 1365–1372
zm. 22 lub 23 IX 1405
Weronika
ur. w okr. 1367–1374?
zm. 1405 lub przed 22 IX 1408
     
   
Zofia
ur. najwcz. 1374
zm. 1462
OO   w okr. 1416–1420
Warcisław IX
(ur. 1395? lub w okr. 1395–1400,
zm. 17 IV 1457)
                   
                   
               
Elżbieta?
 ur. ok. 1420
 zm. 7 IV 1473
 
Eryk II
 ur. w okr. 1418–1425 lub poźn.
 zm. 5 VII 1474
 
Warcisław X
 ur. ok. 1435
 zm. 17 XII 1478
 
Krzysztof
 ur. ?
 zm. ok. 1450
 


Uwagi

  1. Do współrządów Warcisław IX został dopuszczony w 1413.
  2. W literaturze przedmiotu podawana jest również data 17 października 1456, jako data założenia uniwersytetu, choć data ta bardziej odpowiada rozpoczęciu zajęć akademickich.

Przypisy

  1. a b E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 366-368.
  2. a b c d K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 59.
  3. a b c J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 401.
  4. a b E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 366.
  5. B. Zientara, Okres III: Rozdrobnienie feudalne (1295-1464), [w:] G. Labuda (pod red.), Dzieje Pomorza, T. I, cz. 2, s. 311.
  6. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 366-367.
  7. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 367.
  8. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 376-382.

Bibliografia[edytuj]

Opracowania[edytuj]

Opracowania dodatkowe (online)[edytuj]

Poprzednik
Barnim VI
Pommernwappen.jpg książę wołogoski
1405-1451
Pommernwappen.jpg Następca
on sam, w ramach
zjednoczonego księstwa
(ziemie: wołogoska, bardowska i rugijska)
Poprzednik
brak
Pommernwappen.jpg książę zjednoczonego księstwa
(ziemie: wołogoska, bardowska i rugijska)

1451-1457
Pommernwappen.jpg Następca
Eryk II,
Warcisław X