Wargaczowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wargaczowate
Labridae[1]
Cuvier, 1816
Okres istnienia: paleocen–dziś
Przedstawiciel rodzaju typowego rodziny – Labrus mixtus
Przedstawiciel rodzaju typowego rodziny
Labrus mixtus
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd okoniokształtne
Podrząd wargaczowce
Rodzina wargaczowate

Wargaczowate[2] (Labridae) – jedna z najbardziej licznych w gatunki – po babkowatych i pielęgnicowatych – rodzin ryb okoniokształtnych (Perciformes). Obejmuje ponad 500 współcześnie żyjących gatunków bardzo zróżnicowanych morfologicznie i ekologicznie, szeroko rozprzestrzenionych w wodach morskich. W zapisie kopalnym znane są od paleocenu.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zasięg występowania Labridae obejmuje Ocean Spokojny, Ocean Atlantycki i Ocean Indyjski oraz przyległe morza. Występują w wodach przybrzeżnych i nad szelfem kontynentalnym.

Najwięcej wargaczowatych występuje w morzach tropikalnych, zwłaszcza w sąsiedztwie raf koralowych. Zasiedlają również morza stref umiarkowanych. Występują na różnych głębokościach i w większości dostępnych siedlisk.

Budowa ciała[edytuj | edytuj kod]

Britannica Wrasse.jpg

Jest to jedna z najbardziej zróżnicowanych rodzin ryb – pod względem kształtu, wielkości i ubarwienia ciała, a także zajmowanych siedlisk.

Nieduży otwór gębowy w położeniu końcowym, zakończony jest wyraźnie zaznaczonymi, grubymi wargami, od których pochodzi nazwa rodziny. Zęby są ostre, niezrośnięte, zazwyczaj wystające na zewnątrz. Zęby gardłowe o szerokich koronach. Płetwa grzbietowa pojedyncza, długa, rozpięta na 8–21 promieniach twardych (ciernistych) i 6–21 miękkich. Płetwa odbytowa wsparta na 3–6 promieniach twardych i 7–18 miękkich. Łuski cykloidalne, zwykle duże lub średnie. Linia boczna przerwana lub ciągła.

W obrębie rodziny występuje duże zróżnicowanie rozmiarów (od kilku centymetrów u najmniejszych czyścicieli do 2,3 m u Cheilinus undulatus), kształtu i koloru. Długość ciała większości gatunków nie przekracza 20 cm. Masa ciała największych osobników wynosi ponad 100 kg. Ubarwienie, często bardzo bogate w różnorodne wzory i desenie, jest zależne od wieku i płci ryby[3][4][5]. W obrębie jednego gatunku może występować różnorodna kolorystyka[4].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Wargaczowate potrafią zmieniać płeć (lecz nie są hermafrodytami). Gdy w jakiś sposób samiec zostanie wyeliminowany (np. zjedzony przez drapieżnika) samica przejmuje jego rolę, zmienia wygląd (barwę) i zaczyna produkować plemniki - przemiana trwa ok. dobę. Większość jest mięsożerna. Żywią się ślimakami, małżami, skorupiakami, rybami i zooplanktonem. Tylko nieliczne żywią się pokarmem roślinnym. Do najmniejszych przedstawicieli rodziny należą ryby-czyściciele, gatunki pasożytożerne, żywiące się pasożytami skórnymi ryb z innych gatunków[5].

Znaczenie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Duże i średnie gatunki mają znaczenie gospodarcze (ryby konsumpcyjne), natomiast wiele spośród mniejszych wargaczy, m.in. z rodzaju Coris jest hodowanych w akwariach morskich.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Pod względem liczby gatunków Labridae jest piątą rodziną ryb i drugą wśród ryb morskich[6]. Zaliczono do niej około 1500 taksonów, z czego ponad 500 uznawane jest za poprawnie opisane. Współcześnie żyjące gatunki sklasyfikowano w rodzajach[7]:

AcantholabrusAchoerodusAmmolabrusAnampsesAnchichoeropsAustrolabrusBodianusCentrolabrusCheilinusCheilioChoerodonCirrhilabrusClepticusConniellaCorisCtenolabrusCymolutesDecodonDiproctacanthusDoratonotusDotalabrusEpibulusEupetrichthysFrontilabrusGomphosusHalichoeresHemigymnusHologymnosusIniistiusLabrichthysLabroidesLabropsisLabrusLachnolaimusLappanellaLarabicusLeptojulisMacropharyngodonMalapterusMinilabrusNelabrichthysNotolabrusNovaculichthysNovaculoides - OphthalmolepisOxycheilinusOxyjulisParacheilinusParajulisPictilabrusPolylepionPseudocheilinopsPseudocheilinusPseudocorisPseudodaxPseudojuloidesPseudolabrusPteragogusSemicossyphusStethojulisSuezichthysSymphodusTautogaTautogolabrusTerelabrusThalassomaWetmorellaXenojulisXiphocheilusXyrichtys

Badania molekularne potwierdzają monofiletyzm rodziny[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Labridae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973
  3. Family Labridae - Wrasses (ang.). FishBase.org, 2010. [dostęp 15 sierpnia 2012].
  4. a b Joseph S. Nelson: Fishes of the World. John Wiley & Sons, 2006. ISBN 0-471-25031-7.
  5. a b Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 414–418. ISBN 83-01-12286-2.
  6. a b M. W. Westneat, M. E. Alfaro. Phylogenetic relationships and evolutionary history of the reef fish family Labridae. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 36, s. 370–390, 2005. DOI: 10.1016/j.ympev.2005.02.001 (ang.). 
  7. Eschmeyer, W. N. & Fricke, R.: Catalog of Fishes electronic version (7 June 2012) (ang.). California Academy of Sciences. [dostęp 7 sierpnia 2012].