Wargaczowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wargaczowate
Labridae[1]
Cuvier, 1816
Okres istnienia: paleocen–dziś
Przedstawiciel rodzaju typowego rodziny – Labrus mixtus
Przedstawiciel rodzaju typowego rodziny
Labrus mixtus
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd okoniokształtne
Podrząd wargaczowce
Rodzina wargaczowate

Wargaczowate[2] (Labridae) – jedna z najbardziej licznych w gatunki – po babkowatych i pielęgnicowatych – rodzin ryb okoniokształtnych (Perciformes). Obejmuje ponad 500 współcześnie żyjących gatunków bardzo zróżnicowanych morfologicznie i ekologicznie, szeroko rozprzestrzenionych w wodach morskich. W zapisie kopalnym znane są od paleocenu.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zasięg występowania Labridae obejmuje Ocean Spokojny, Ocean Atlantycki i Ocean Indyjski oraz przyległe morza. Występują w wodach przybrzeżnych i nad szelfem kontynentalnym.

Najwięcej wargaczowatych występuje w morzach tropikalnych, zwłaszcza w sąsiedztwie raf koralowych. Zasiedlają również morza stref umiarkowanych. Występują na różnych głębokościach i w większości dostępnych siedlisk.

Budowa ciała[edytuj | edytuj kod]

Britannica Wrasse.jpg

Jest to jedna z najbardziej zróżnicowanych rodzin ryb – pod względem kształtu, wielkości i ubarwienia ciała, a także zajmowanych siedlisk.

Nieduży otwór gębowy w położeniu końcowym, zakończony jest wyraźnie zaznaczonymi, grubymi wargami, od których pochodzi nazwa rodziny. Zęby są ostre, niezrośnięte, zazwyczaj wystające na zewnątrz. Zęby gardłowe o szerokich koronach. Płetwa grzbietowa pojedyncza, długa, rozpięta na 8–21 promieniach twardych (ciernistych) i 6–21 miękkich. Płetwa odbytowa wsparta na 3–6 promieniach twardych i 7–18 miękkich. Łuski cykloidalne, zwykle duże lub średnie. Linia boczna przerwana lub ciągła.

W obrębie rodziny występuje duże zróżnicowanie rozmiarów (od kilku centymetrów u najmniejszych czyścicieli do 2,3 m u Cheilinus undulatus), kształtu i koloru. Długość ciała większości gatunków nie przekracza 20 cm. Masa ciała największych osobników wynosi ponad 100 kg. Ubarwienie, często bardzo bogate w różnorodne wzory i desenie, jest zależne od wieku i płci ryby[3][4][5]. W obrębie jednego gatunku może występować różnorodna kolorystyka[4].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

U większości wargaczowatych występuje protogynia, czyli hermafrodytyzm sekwencyjny[6][7]. Gdy w jakiś sposób samiec zostanie wyeliminowany, np. zjedzony przez drapieżnika, samica przejmuje jego rolę, zmienia wygląd (barwę) i zaczyna produkować plemniki – przemiana trwa ok. dobę. Zmiana płci u wargaczowatych to przeważnie zmiana z samicy na samca, ale eksperymentalne okoliczności pozwoliły na zmianę płci z męskiej na żeńską. Umieszczenie dwóch męskich labroides dimidiatus w tym samym zbiorniku skutkuje tym, że mniejszy z nich ponownie stanie się samicą[8].

Większość jest mięsożerna. Żywią się ślimakami, małżami, skorupiakami, rybami i zooplanktonem. Tylko nieliczne żywią się pokarmem roślinnym. Do najmniejszych przedstawicieli rodziny należą ryby-czyściciele, gatunki pasożytożerne, żywiące się pasożytami skórnymi ryb z innych gatunków[5].

Znaczenie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Duże i średnie gatunki mają znaczenie gospodarcze (ryby konsumpcyjne), natomiast wiele spośród mniejszych wargaczy, m.in. z rodzaju Coris jest hodowanych w akwariach morskich.

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Pod względem liczby gatunków Labridae jest piątą rodziną ryb i drugą wśród ryb morskich[9]. Zaliczono do niej około 1500 taksonów, z czego ponad 500 uznawane jest za poprawnie opisane. Współcześnie żyjące gatunki sklasyfikowano w rodzajach[10]:

AcantholabrusAchoerodusAmmolabrusAnampsesAnchichoeropsAustrolabrusBodianusCentrolabrusCheilinusCheilioChoerodonCirrhilabrusClepticusConniellaCorisCtenolabrusCymolutesDecodonDiproctacanthusDoratonotusDotalabrusEpibulusEupetrichthysFrontilabrusGomphosusHalichoeresHemigymnusHologymnosusIniistiusLabrichthysLabroidesLabropsisLabrusLachnolaimusLappanellaLarabicusLeptojulisMacropharyngodonMalapterusMinilabrusNelabrichthysNotolabrusNovaculichthysNovaculoides - OphthalmolepisOxycheilinusOxyjulisParacheilinusParajulisPictilabrusPolylepionPseudocheilinopsPseudocheilinusPseudocorisPseudodaxPseudojuloidesPseudolabrusPteragogusSemicossyphusStethojulisSuezichthysSymphodusTautogaTautogolabrusTerelabrusThalassomaWetmorellaXenojulisXiphocheilusXyrichtys

Badania molekularne potwierdzają monofiletyzm rodziny[9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Labridae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973
  3. Family Labridae - Wrasses (ang.). FishBase.org, 2010. [dostęp 15 sierpnia 2012].
  4. a b Joseph S. Nelson: Fishes of the World. John Wiley & Sons, 2006. ISBN 0-471-25031-7.
  5. a b Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 414–418. ISBN 83-01-12286-2.
  6. Ross Robertson, Robert R. Warner, Sexual patterns in the labroid fishes of the Western Caribbean, II, the parrotfishes (Scaridae), „Smithsonian Contributions to Zoology” (255), 1978, s. 1–26, DOI10.5479/si.00810282.255 [dostęp 2019-09-01] (ang.).
  7. Erem Kazancioğlu, Suzanne H. Alonzo, A comparative analysis of sex change in Labridae supports the size advantage hypothesis, „Evolution; International Journal of Organic Evolution”, 64 (8), 2010, s. 2254–2264, DOI10.1111/j.1558-5646.2010.01016.x, ISSN 1558-5646, PMID20394662 [dostęp 2019-09-01].
  8. Tetsuo Kuwamura i inni, Reversed Sex-Change in the Protogynous Reef Fish Labroides dimidiatus, „Ethology”, 108 (5), 2002, s. 443–450, DOI10.1046/j.1439-0310.2002.00791.x, ISSN 1439-0310 [dostęp 2019-09-01] (ang.).
  9. a b M. W. Westneat, M. E. Alfaro. Phylogenetic relationships and evolutionary history of the reef fish family Labridae. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 36, s. 370–390, 2005. DOI: 10.1016/j.ympev.2005.02.001 (ang.). 
  10. Eschmeyer, W. N. & Fricke, R.: Catalog of Fishes electronic version (7 June 2012) (ang.). California Academy of Sciences. [dostęp 7 sierpnia 2012].