Warlubie (wieś w województwie kujawsko-pomorskim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zobacz też: Warlubie.
Warlubie
Kościół Niepokalanego Serca Maryi w Warlubiu
Kościół Niepokalanego Serca Maryi w Warlubiu
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat świecki
Gmina Warlubie
Sołectwo Warlubie
Wysokość 75 m n.p.m.
Liczba ludności (2010) 2257
Strefa numeracyjna 52
Kod pocztowy 86-160
Tablice rejestracyjne CSW
SIMC 0099493
Położenie na mapie gminy Warlubie
Mapa lokalizacyjna gminy Warlubie
Warlubie
Warlubie
Położenie na mapie powiatu świeckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu świeckiego
Warlubie
Warlubie
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Warlubie
Warlubie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Warlubie
Warlubie
Ziemia53°35′17″N 18°37′34″E/53,588056 18,626111

Warlubie (niem. Warlubien, Warlieb, kaszb. Warlëbié) – sołecka wieś kociewska w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Warlubie[1].

Integralne części miejscowości Warlubie[1][2].
Identyfikator miejscowości Nazwa Miejscowości Rodzaj miejscowości
0099501 Nad Szosą część wsi
1061305 Osiedle Jana Pawła II część wsi
0099518 Za torem część wsi
0099524 Zawada część wsi


Wieś ma charakter małomiasteczkowy. W Warlubiu droga krajowa nr 91 krzyżuje się z drogami wojewódzkimi nr 214, nr 217, 238 i 391. W pobliżu wsi znajduje się węzeł autostrady A1.

Na tle obszarów wiejskich województwa, Warlubie należy zaliczyć do grupy wsi bardzo dużych – Warlubie należy do największych pod względem liczby mieszkańców wsi w województwie, w powiecie świeckim większą liczbę mieszkańców notują jedynie miasta Świecie i Nowe oraz wsie Laskowice, Osie i Pruszcz, tym samym siedziba gminy jest 6 co do wielkości miejscowością w powiecie[potrzebny przypis].

Miejscowość jest siedzibą urzędu gminy.

Liczy około 2257 mieszkańców. Posiada rozwinięty przemysł spożywczy (produkcja masła), a także drzewny (tartak)[3]. Warlubie leży przy linii kolejowej nr 131 łączącej zagłębie węglowe Górnego Śląska z Gdynią. Powstał tu również węzeł drogowy Warlubie autostrady A1.

Częścią sołectwa Warlubie jest Kurzejewo[4].

Historia[edytuj]

Pierwsze wzmianki o Warlubiu pochodzą z 1277 roku z przywileju Mestwina II, księcia pomorskiego. Wymieniona została tam nazwa „Warlubie” jako osada w kasztelanii nowskiej i majętności biskupa kujawskiego Alberta, nadana jeszcze przez księcia Świętopełka II Wielkiego. W czasie zaboru pruskiego osadę nazwano językiem niemieckim Warlubien, a w okresie okupacji hitlerowskiej – Warlieb. Istnienie osady przed 1277 rokiem potwierdzają odkrycia archeologiczne w postaci grobów, popielnic, mis, narzędzi i monet z różnych epok.

W okresie panowania krzyżackiego w latach 1309 – 1466 osada wchodziła do okręgu nowskiego, wójtostwa tczewskiego oraz komturostwa malborskiego. W okresie I Rzeczypospolitej od 1466 posiadłości krzyżackie przeszły na własność króla Polskiego, a w Nowem utworzono starostwo, które dzieliło się na wsie, folwarki oraz tzw. pustkowia.

Wieś należała do klucza komórskiego biskupów włocławskich. W 1773 r. we wsi było 10 domów, mieszkało w nich 169 mieszkańców. Przypuszcza się, że we wsi był krótko kościół, na jego utrzymanie przeznaczone było 8 łanów roli[5]. Współcześnie wzniesiony kościół nosi wezwanie Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

9 maja 1987, nad wsią Warlubie, doszło do usterki technicznej samolotu pasażerskiego IŁ-62M „Tadeusz Kościuszko” (rejs Warszawa – Nowy Jork), która w rezultacie doprowadziła do katastrofy lotniczej w Lesie Kabackim oraz śmierci 183 osób[6].

Etymologia[edytuj]

Zdaniem językoznawcy Jerzego Maciejewskiego nazwę Warlubie należy wyprowadzać od imienia pomorskiego „Warlub”, skrótu imienia „Warcilub”[7]. Analogicznie przyjmuje Stanisław Rospond, według którego pierwszy człon tej nazwy – „Warci” jest odpowiednikiem ogólnopolskiego członu „Wroci”, z którym często łączono nazwy miejscowości. Na Pomorzu imię Warcisław było bardzo popularne. W przywileju księcia gdańskiego Mszczuja II z 1277 r. występuje „Warlube”, czyli Warlub- ia, to jest gród Warluba (Warciluba). Przez zniemczenie powstało Warlieb (Warlob)[8].

Ochrona przyrody[edytuj]

Na terenie wsi znajdują się 3 pomniki przyrody, powołane w 1991 roku[9]:

Nr Nazwa Sztuk Obwód
przy powołaniu
Lokalizacja
1. lipa drobnolistna
„Bona”
1 730 cm okolice dworca PKP
2. dąb szypułkowy 2 244 i 383 cm ul. Bąkowska 42
3. aleja przydrożna
dąb szypułkowy
dąb bezszypułkowy
jesion wyniosły
klon zwyczajny
37
22
4
10
1

od 135 do 371 cm
od 310 do 382 cm
od 145 do 232
178 cm
ul. Bąkowska

Zabytki[edytuj]

  • kościół parafialny z 1924,
  • neogotycki budynek Poczty Polskiej,
  • dworzec kolejowy z połowy XIX w.,
  • budynki mieszkalne przy ul. Szkolnej, Wiejskiej, Bąkowskiej oraz Dworcowej,
  • budynek Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego.

Obiekty sportowe[edytuj]

W miejscowości znajduje się Stadion Gminny. Powstał on w 2008 roku i posiada tartanową bieżnię. Długość stadionu jest nietypowa, bo wynosi 365 m. Nietypowość wynika z powodu dofinansowania na płytę boiska, a nie bieżnię. Stadion ma spełniać funkcje piłkarskie, nie lekkoatletyczne. Do dyspozycji jest sześć torów na prostej i 4 na łukach, w pobliżu nie ma skoczni ani rzutni. Stadion zatem jest typowo piłkarski z miejscami dla 800 widzów.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200)
  2. GUS. Rejestr TERYT
  3. Pomorze: Od dwóch miesięcy gotowy jest węzeł na A1. Kierowcy nie mogą z niego korzystać. W: Dziennik Bałtycki [on-line]. [dostęp 2011-03-29].
  4. Załącznik nr 8 do uchwały Rady Gminy Warlubie.... [dostęp 16 listopada 2009].
  5. Zw. Poświętne (Słownik geograficzny..., t. 12, s. 959-960).
  6. Katastrofa IŁ 62 M „Tadeusz Kościuszko”. [dostęp 2011-03-29].
  7. (J. Maciejewski, Nazwy miejscowe ziemi świeckiej i nowskiej, [w:] Dzieje Świecia nad Wisłą i jego regionu, red. K. Jasiński, t. 1, Warszawa-Toruń 1979, s. 69).
  8. Stanisław Rospond, Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Wrocław-Warszawa 1984, s. 413.
  9. Rozporządzenie nr 11/91 Wojewody Bydgoskiego z dnia 1 lipca 1991 roku.