Warszawa Gdańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Warszawa Gdańska
Budynek dworca od strony ul. Słomińskiego
Budynek dworca od strony ul. Słomińskiego
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Zarządca PKP Polskie Linie Kolejowe
Poprzednie nazwy Dworzec Nadwiślański
Dworzec Kowelski
Warschau Danziger Bf
Dane techniczne
Liczba peronów 3
Liczba krawędzi
peronowych
6
Kasy T
Linie kolejowe
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Warszawa Gdańska
Warszawa Gdańska
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Warszawa Gdańska
Warszawa Gdańska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Warszawa Gdańska
Warszawa Gdańska
Ziemia52°15′31″N 20°59′41″E/52,258611 20,994722
Strona internetowa
Portal Portal Transport szynowy
Dworzec Nadwiślański ok. 1908
Budynek dworca (pawilon środkowy) w okresie okupacji
Perony dworca Warszawa Gdańska widziane z wiaduktu nad ul. gen. Władysława Andersa
Dworzec Gdański – węzeł przesiadkowy dla Żoliborza i północnego Śródmieścia
Tablica na budynku dworca upamiętniająca Polaków pochodzenia żydowskiego zmuszonych do opuszczenia kraju po marcu 1968

Warszawa Gdańskastacja kolejowa znajdująca się przy ul. Słomińskiego 6 w Warszawie. Według klasyfikacji PKP ma kategorię dworca aglomeracyjnego[1].

Dworzec jest dobrze skomunikowany z innymi dzielnicami miasta – w pobliżu przebiegają linie autobusowe i tramwajowe oraz linia M1 warszawskiego metra (stacja Dworzec Gdański).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lata 1878–1939[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy dworzec w tym miejscu został wybudowany w latach 1878–1880, w związku z budową Kolei Nadwiślańskiej. Parterowy budynek o konstrukcji drewnianej pierwotnie funkcjonował pod nazwą Dworzec Nadwiślański[2]. Powstał w obrębie pierwszego pasa fortów Cytadeli Warszawskiej, gdzie istniał zakaz wznoszenia budynków murowanych[3]. Na początku XX wieku zmienił nazwę na Dworzec Kowelski[4]. Na zachód od budynku dworca znajdowały się bocznice z barakami, natomiast stacja towarowa powstała w pobliżu ul. Dzikiej[4].

Budynek dworca został spalony w 1915 podczas wycofywania się Rosjan z Warszawy[3].

Jeszcze w trakcie I wojny światowej na miejscu spalonego budynku dworca wzniesiono trzy drewniane baraki. Od tego czasu dworzec nosił nazwę Dworzec Gdański[4]. Pawilon wschodni został rozebrany w trakcie budowy w latach 1936–1937 pobliskiego wiaduktu żoliborskiego[4].

W latach 1922–1924 ze stacji doprowadzono bocznicę kolejową do Elektrowni Powiśle[5].

Obok dworca osobowego od początku funkcjonowała rozrządowa stacja towarowa, obsługująca pobliskie tereny przemysłowo-składowe za pośrednictwem sieci bocznic. W 1929 ze stacji tej uruchomiono kolej młocińską do Łomianek (zlikwidowaną w 1943).

W latach 1932–1939 został wybudowany Dworzec Główny, który stał się najważniejszym dworcem stolicy. Mimo to jeszcze długo po II wojnie światowej obiekt pełnił funkcję dworca dalekobieżnego, będąc m.in. przystankiem dla pociągów tranzytowych między Związkiem Radzieckim a Zachodem – obsługiwał wówczas połączenia zagraniczne z Moskwą, Leningradem, Berlinem, Paryżem, Ostendą, Pragą i Wiedniem.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W okresie okupacji dworzec funkcjonował pod nazwą Warszawa Gdańska[4].

W czasie likwidacji getta warszawskiego w latach 1942−1943 z terenu stacji towarowej, z zachodniej bocznicy znajdującej się przy tzw. Umschlagplatzu, Niemcy wywozili Żydów do obozu zagłady w Treblince oraz obozów pracy w dystrykcie lubelskim.

 Osobny artykuł: Umschlagplatz w Warszawie.

Podczas powstania warszawskiego na terenach wokół dworca toczyły się ciężkie walki. Oddziały Obwodu Żywiciel usiłowały dwukrotnie (nocami 19/20 i 21/22 sierpnia 1944 roku) przebić się w kierunku Starówki, jednak nie udało im się to z powodu dużych strat – obrona niemiecka (wspomagana m.in. przez pociąg pancerny) okazała się zbyt silna.

Drewniane pawilony dworca zostały spalone przez Niemców pod koniec okupacji[4].

Po 1945[edytuj | edytuj kod]

Po 1945 zlikwidowano stację towarową. Obecnie w jej miejscu znajduje się osiedle mieszkaniowe „Stawki”. Miejsce wywózki Żydów w latach 1942–1943 upamiętniono pomnikiem Umschlagplatz.

Nowy i – jak na owe czasy – nowoczesny budynek według projektu Stanisława Kallera powstał w latach 1958–1959, będąc pierwszym stałym budynkiem dworcowym w powojennej Warszawie[2]. Dworzec został oddany do użytku 12 września 1959[4].

W 1968, po wydarzeniach marcowych do wyjazdu z Polski zostało zmuszonych wielu polskich obywateli (głównie Żydów). Odjeżdżali oni właśnie z Dworca Gdańskiego. W marcu 1998 na wschodniej ścianie budynku dworca odsłonięto tablicę upamiętniającą ten fakt z cytatem z Henryka Grynberga: Tu więcej zostawili po sobie niż mieli.

W 1975 wybudowano Warszawę Centralną, a Dworzec Gdański w coraz większym stopniu zyskiwał charakter podmiejski, obsługując zelektryfikowaną w 1972 linię do Nasielska i Tłuszcza przez Legionowo. W tym okresie na stacji zatrzymywały się średnio 52 pociągi osobowe na dobę. Obecnie ruch osobowy jest nieco mniejszy, a stacja towarowa całkowicie zaniechała działalności – większość bocznic i torów odstawczych zlikwidowano, a tereny po nich są stopniowo zabudowywane (powstało tam m.in. duże centrum handlowe Arkadia).

Budynek stacji uległ zniszczeniu wskutek pożaru w 1984 i został odbudowany po kilku latach z pewnymi zmianami (m.in. dodano jedną kondygnację). W połowie stycznia 1987 spłonęła duża część dachu. Straty PKP i Warsu wyniosły ok. 30 mln zł, a uratowano mienie wartości 100 mln zł. Pożar powstał w kiosku z pamiątkami, zauważony został przez pracownika Dworca. Akcję strażaków utrudniała niska temperatura (-25 °C).

Wraz z końcem lat 80., pogarszającym się stanem warszawskiego odcinka linii kolejowej nr 9 i ogólną niechęcią ludności do usług PKP ruch podmiejski na stacji malał. Brak nakładów inwestycyjnych powodował naturalną degradację stacji. Pierwsze zmiany jakościowe nastąpiły w 2003. Na I linii metra warszawskiego otwarto stację Dworzec Gdański. W 2004 roku utworzono spółkę Koleje Mazowieckie, dla której Dworzec Gdański stał się jednym z głównych węzłów obsługi pasażerów.

Docelowo dworzec już w 2003 roku miał się stać pierwszym węzłem komunikacji zbiorowej w Warszawie, jednak nie doszło do budowy podziemnego łącznika stacji metra z peronami stacji PKP. Dworzec Gdański był dodatkowo jedynym dworcem w Warszawskim Węźle Kolejowym, który nie posiadł typowych, wysokich peronów, co utrudniało korzystanie z popularnych na tej trasie składów EN-57. Ogólna infrastruktura peronowa była nadal w bardzo złym stanie. Należy zaznaczyć, że sam budynek dworcowy w odróżnieniu od wielu innych obiektów tego typu w Polsce nie uległ znacznej degradacji.

W latach 2007–2010 przeprowadzona została modernizacja odcinka linii kolejowej nr 9 od przystanku Warszawa „Zoo” do stacji kolejowej Legionowo.

W marcu 2010 roku uruchomiono kursy linii S-9, uzupełniającej rozkład pociągów Kolei Mazowieckich na trasie do Legionowa.

We wrześniu 2009 PKP Polskie Linie Kolejowe podpisały umowę ze Skanską na pierwszy etap modernizacji stacji Warszawa Gdańska, w ramach którego m.in. rozebrano 4 perony i wybudowano 2 nowe oraz wybudowano łącznik łączący stację kolejową ze stacją metra. Całość kontraktu opiewała na kwotę 129 milionów złotych, w kosztach remontu partycypowało również miasto[6]. Remont zakończył się oddaniem tunelu podziemnego łączącego stację metra z dworcem i południowym Żoliborzem w lutym 2011. Wskutek podjętych działań powstał pierwszy w mieście węzeł przesiadkowy tego typu, łączący metro, tramwaje i linie autobusowe, czyli komunikację miejską z koleją aglomeracyjną i regionalną.

W czerwcu 2015 PKP PLK podpisały umowę z konsorcjum firm Trakcja PRKiI, ZUE oraz Comsa na drugi etap modernizacji, w ramach którego m.in. odbudowano jeszcze jeden peron[7][8]. Prace przy budowie ruszyły w lipcu[9] i trwały przez rok[10].

Ruch pociągów[edytuj | edytuj kod]

Przewoźnik Linia Trasa
Koleje Mazowieckie R90/RE90 Warszawa GdańskaDziałdowo [11]
SKM S9 Warszawa GdańskaWieliszew [12]

W kulturze masowej[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. [1], l.p. 491
  2. a b Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 159. ISBN 83-01-08836-2.
  3. a b Robert Marcinkowski: Ilustrowany Atlas Dawnej Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Oliwka, 2013, s. 78. ISBN 978-83-931203-1-4.
  4. a b c d e f g Jarosław Zieliński. Dworzec kłopotliwej pamięci. „Stolica”, s. 74, październik 2015. 
  5. Ryszard Mączewski: Warszawa między wojnami. Łódź: Księży Młyn, 2009, s. 40. ISBN 978-83-61253-51-8.
  6. Rusza modernizacja stacji kolejowej Warszawa Gdańska Rusza modernizacja stacji kolejowej Warszawa Gdańska. muratorplus.pl. [dostęp 2009-10-22].
  7. Trakcja zmodernizuje stację Warszawa Gdańska. rynek-kolejowy.pl, 2015-06-12. [dostęp 2015-06-15].
  8. Roboty budowlane - 246904-2015. ted.europa.eu, 2015-07-10. [dostęp 2015-07-17].
  9. Dodatkowy peron Warszawy Gdańskiej. Będzie dojście z wiaduktu?. transport-publiczny.pl, 2015-12-03. [dostęp 2015-12-04].
  10. Wiosną 2017 r. kontynuacja prac na warszawskiej linii obwodowej. kurierkolejowy.eu, 2016-08-10. [dostęp 2016-08-11].
  11. KM9 (pol.). mazowieckie.com.pl. [dostęp 2015-06-15].
  12. Szybka Kolej Miejska w Warszawie - Trasa S1 - Schemat (pol.). skm.warszawa.pl. [dostęp 2014-09-17].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Warszawa Gdańska
Linia 20 Warszawa Główna TowarowaWarszawa Praga (10,534 km)
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Warszawa Koło
odległość: 3,151 km
BSicon BHFq.svg
odległość: 1,666 km
Linia 509 Warszawa Główna Towarowa – Warszawa Gdańska (7,924 km)
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Warszawa Jelonki
odległość: 4,424 km
BSicon KBHFeq.svg
Linia Warszawa Gdańska – Palmiry (rozebrana) (0 km)
BSicon KBHFaq.svg
odległość: 3,000 km