Warszawska Syrenka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy symbolu Warszawy. Zobacz też: film Warszawska syrena oraz inne znaczenia nazwy „syrenka”.
Herb Starej Warszawy znajdujący się na okładce księgi "Regestrum proventuum et expensorum civitatis antiq[ue] varsaviae" (1652)
Syrenka Pabla Picassa odtworzona na ścianie budynku przy ul. Obrońców 28/30
Syrenka wykonana przez Wojciecha Czerwosza
Syrenka wykonana przez Jerzego Chojnackiego przed Urzędem Dzielnicy Praga-Południe

Warszawska Syrenka, Warszawska Syrenasyrena, półkobieta półryba, herb oraz jeden z symboli Warszawy.

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Syrena była herbem Starej Warszawy (Nowa Warszawa oraz jurydyki posiadały własne herby)[1].

Najstarszy istniejący wizerunek herbu Warszawy z syreną występuje na pieczęciach dokumentów rady miejskiej Warszawy z 7 kwietnia 1400 roku[2]. Przez długi czas syrena jednak miała zupełnie inny kształt niż dzisiaj. Górna połowa była ludzka, kobieca, na niektórych starszych pieczęciach prawdopodobnie męska, dolna z rozwiniętymi skrzydłami (czasem bez), ogonem i dwiema łapami[2].

Syrena w kształcie półkobiety półryby w oficjalnej symbolice miejskiej czyli na pieczęciach pojawiła się dopiero od około połowy XVIII wieku. Jednak już od drugiej połowy XVII wieku spotykana była na ilustracjach do utworów literackich[2].

Przypuszcza się że motyw syreny mógł zostać zaczerpnięty z popularnych w średniowieczu Physiologusa i bestiarów[2].

Popularność motywu syreny sprawiła, że Warszawę zaczęto czasem określać „syrenim grodem”, a jej mieszkańców – „syreniarzami”[3].

Zgodnie z art. 1 ust. 3. ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy wizerunek Syreny o wzorze określonym w statucie m.st. Warszawy jest herbem m.st. Warszawy[4].

Legendy o Warszawskiej Syrence[edytuj | edytuj kod]

Syrenka jest bohaterką kilku warszawskich legend.

Według jednej z nich, dawno temu przypłynęły z Atlantyku na Bałtyk dwie siostry – syreny; piękne kobiety z rybimi ogonami, zamieszkujące w głębinach mórz. Jedna z nich upodobała sobie skały w cieśninach duńskich i do tej pory możemy ją zobaczyć siedzącą na skale u wejścia do portu w Kopenhadze.

Druga dopłynęła aż do wielkiego nadmorskiego portu Gdańsk, a potem Wisłą popłynęła w górę jej biegu. Według legendy u podnóża dzisiejszego Starego Miasta, mniej więcej w miejscu gdzie obecnie znajduje się jej pomnik, wyszła z wody na piaszczysty brzeg, aby odpocząć, a że miejsce się jej spodobało, postanowiła tu zostać. Rychło rybacy zauważyli, że ktoś podczas ich połowu wzburza fale Wisły, plącze sieci i wypuszcza ryby z więcierzy. Ponieważ jednak syrena oczarowywała ich swym pięknym śpiewem, nic jej nie zrobili.

Pewnego razu bogaty kupiec zobaczył syrenę i usłyszał jej piękny śpiew. Szybko przeliczył, ile zarobi, jeżeli uwięzi syrenę i będzie ją pokazywać na jarmarkach. Podstępem ujął syrenę i uwięził w drewnianej szopie, bez dostępu do wody. Skargi syreny usłyszał syn rybaka i wraz z przyjaciółmi uwolnił ją nocą. Wdzięczna syrena obiecała im, że w razie potrzeby oni też mogą liczyć na jej pomoc. Z tego właśnie powodu Warszawska Syrena jest uzbrojona – ma miecz i tarczę dla obrony miasta.

Pomniki i płaskorzeźby[edytuj | edytuj kod]

Rynek Starego Miasta[edytuj | edytuj kod]

Powiśle[edytuj | edytuj kod]

Wiadukt Markiewicza[edytuj | edytuj kod]

Wiadukt im. Stanisława Markiewicza w ciągu ul. Karowej zdobi postać Syrenki z 1905 dłuta Jana Woydygi[5].

Ulica Inżynierska[edytuj | edytuj kod]

Syrenka nad wejściem do dawnej remizy tramwajowej przy ulicy Inżynierskiej 6.

Ulica Katowicka[edytuj | edytuj kod]

Syrenka na gmachu Zespołu Szkół nr 77 na rogu ulic Katowickiej i Zwycięzców na Saskiej Kępie. Płaskorzeźba wykonana przez Wojciecha Czerwosza[6].

Ulica Grochowska[edytuj | edytuj kod]

Syrenka przed gmachem Urzędu Dzielnicy Praga Południe m.st. Warszawy przy ul. Grochowskiej 274, wykonana przez Jerzego Chojnackiego. Pierwotnie stała na Saskiej Kępie, przed budynkiem kina Sawa[7].

Filtry Lindleya[edytuj | edytuj kod]

Syrenka na gmachu Zakładu Filtrów Pośpiesznych na terenie Zespołu Stacji Filtrów Williama Lindleya. Płaskorzeźba wykonana przez Jana Golińskiego[8].

Sejm[edytuj | edytuj kod]

Syrenka na tarczy herbowej na piersi orła na drewnianej balustradzie ław rządowych autorstwa Aleksandra Żurakowskiego z 1947 w Sali Posiedzeń.

Poza Warszawą[edytuj | edytuj kod]

Pomnik–fontanna warszawskiej Syrenki, w kształcie zbliżonym do pomnika na Powiślu, znajduje się na placu w centrum Bielska-Białej. Powstał w 1954 r. Jego autorem jest Ryszard Sroczyński.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stefan Krzysztof Kuczyński: Herb Warszawy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977, s. 37.
  2. a b c d Stefan Krzysztof Kuczyński: Herb Warszawy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977.
  3. Stefan Krzysztof Kuczyński: Herb Warszawy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977, s. 76.
  4. Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. z 2015 r. poz. 1438).
  5. Stefan Krzysztof Kuczyński: Herb Warszawy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977, s. 74.
  6. Hanna Faryna-Paszkiewicz: Saska Kępa w listach, opisach, wspomnieniach.... Warszawa: Kowalska/Stiasny, 2004, s. 218.
  7. Rzeźbiarze Saskiej Kępy wczoraj i dziś. Warszawa: Klub Kultury Saska Kępa, 2011, s. 16-17.
  8. Paweł Giergoń: Warszawa - figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem. sztuka.net. [dostęp 21 września 2013].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]