Wasilij Archipow (wiceadmirał)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wasilij Archipow
Василий Архи́пов
Ilustracja
wiceadmirał wiceadmirał
Data i miejsce urodzenia 30 stycznia 1926
Zworkowo, Rosyjska FSRR
Data i miejsce śmierci 19 sierpnia 1998
Żeleznodorożnyj, Rosja
Przebieg służby
Lata służby 1945–1980
Siły zbrojne  MW ZSRR
Jednostki B-59
Główne wojny i bitwy Kryzys kubański
Odznaczenia
Order Czerwonego SztandaruOrder Czerwonej GwiazdyOrder „Za Służbę Ojczyźnie w Siłach Zbrojnych ZSRR” III klasy (ZSRR)Medal „Za Zasługi Bojowe”

Wasilij Aleksandrowicz Archipow (ros. Васи́лий Алекса́ндрович Архи́пов, ur. 30 stycznia 1926 w Zworkowie, zm. 19 sierpnia 1998 w Żeleznodorożnym) – radziecki wiceadmirał, który jako jedyny zaprotestował przeciwko ewentualnemu nuklearnemu atakowi z okrętu B-59 podczas kryzysu kubańskiego[1].

Wczesne lata życia[edytuj | edytuj kod]

Archipow urodził się w 1926 roku w niewielkiej miejscowości Zworkowo w obwodzie moskiewskim. Skończył edukację w 1947 roku i rozpoczął służbę pływając na okrętach podwodnych[1].

Kryzys kubański[edytuj | edytuj kod]

1 października 1962 roku okręt B-59 wypłynął z bazy na Półwyspie Kolskim i skierował się w rejon Karaibów. W misji brały udział jeszcze 3 jednostki tego samego typu B-4, B-36 I B-130. Okręty działały w ramach operacji „Anadyr”. Celem misji było wsparcie dostawy broni oraz założenie na Kubie radzieckiej bazy okrętów podwodnych. Wasilij Archipow był zastępcą dowódcy na pokładzie B-59. Okręt przepłynął północny Atlantyk i zbliżył się do wybrzeży Kuby. Po namierzeniu B-59 przez amerykański niszczyciel „Cony” amerykańskie okręty podpłynęły do łodzi i rozpoczęły atak trwający ponad 4 godziny. W okręcie podwodnym wzrosła temperatura, zaczęło brakować tlenu, a akumulatory były prawie całkowicie wyczerpane. Dowódca (admirał) Witalij Sawicki chciał skontaktować się z Moskwą, ale nie mógł tego uczynić, ponieważ B-59 znajdował się pod wodą.

 Według relacji Wadima Orłowa:
Amerykanie trafili okręt czymś znacznie potężniejszym niż użyte przez nich wcześniej bomby. Sawicki bardzo się zdenerwował, powiedział: „Teraz trafimy ich mocniej. Sami zginiemy, ale wszystkich zatopimy. Nie pozwolimy plamić honoru radzieckiej marynarki!”

Admirał Witalij Sawicki nakazał przygotować do wystrzału atomową torpedę o mocy 11 kt. Do rozpoczęcia ataku potrzebna była zgoda Sawickiego, Archipowa i oficera ds. politycznych. Dowódca Sawicki oraz oficer ds. politycznych chcieli wystrzelić torpedę, ale Archipow nie zgodził się. Archipow wiedział, że atak prawdopodobnie doprowadzi do globalnego konfliktu nuklearnego. Wasilij Archipow przeprowadził rozmowę z dowódcą, po której Sawicki uspokoił się. Archipow miał powiedzieć Uspokójcie się, towarzyszu. B-59 wynurzył się, a kilka godzin później popłynął do portu. Przytoczone wydarzenia opierają się na relacji Wadima Orłowa, która została opisana w książce Aleksandra Mozgowoja „Kubinskaja samba kwarteta «fokstrotow»”. Wielu dowódców okrętów podwodnych nie wierzy w relację Orłowa, który miał później twierdzić, że istniała większa szansa na przypadkowe wystrzelenie torpedy, niż na wydanie takiego rozkazu[2][3][4][5].

Późniejsze lata[edytuj | edytuj kod]

Archipow służył przez wiele lat w bazie i porcie marynarki wojennej Polarnyj. Następnie stanął na czele elitarnej akademii radzieckiej marynarki wojennej w Baku. Miał żonę Olgę i córkę Lenę. Według relacji jego towarzyszy był bardzo pogodnym człowiekiem. Kochał marynarkę i morze. W 2002 roku Thomas Blanton, który był dyrektorem Archiwum Bezpieczeństwa Narodowego USA powiedział „Wasilij Archipow uratował świat”[6][3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Vasili Arkhipov: Cold War Russian hero -- Sott.net, Sott.net [dostęp 2017-08-23] (ang.).
  2. Mark Franchetti, Wasilij Archipow - radziecki marynarz, który uratował świat przed nuklearną zagładą, „Polskatimes.pl” [dostęp 2017-08-22] (pol.).
  3. a b Legenda o Walentinie Sawickim, który prawie zniszczył świat | Konflikty.pl, www.konflikty.pl [dostęp 2017-08-23] (pol.).
  4. Historie trzech żołnierzy, którzy sprzeciwili się dowódcom (i zapobiegli wojnie) [dostęp 2017-08-23].
  5. 10 mało znanych bohaterów, których warto znać [TOPOWA DYCHA]. Topowa Dycha 2017-04-04.
  6. Mark Franchetti, Wasilij Archipow - radziecki marynarz, który uratował świat przed nuklearną zagładą, „Polskatimes.pl” [dostęp 2017-08-23] (pol.).