Wasilij Gordow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wasilij Nikołajewicz Gordow
Василий Николаевич Гордов
ilustracja
generał pułkownik generał pułkownik
Data i miejsce urodzenia 12 grudnia 1896
Matwiejewka,
Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 24 sierpnia 1950[1]
Moskwa, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby 1915-1947
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona
Stanowiska szef sztabu 21 Armii, dowódca 33 Armii i 3 Gwardyjskiej Armii, dowódca Nadwołżańskiego Okręgu Wojskowego
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna domowa w Rosji,
II wojna światowa, m.in. bitwa pod Lenino
Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego
Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Suworowa I klasy Order Suworowa I klasy Order Suworowa I klasy Order Kutuzowa I klasy Order Czerwonej Gwiazdy

Wasilij Nikołajewicz Gordow (ros. Василий Николаевич Гордов, ur. 30 listopada?/12 grudnia 1896 we wsi Matwiejewka, zm. 24 sierpnia 1950 w Kujbyszewie[a]) – Rosjanin, radziecki wojskowy, generał pułkownik.

Służył podczas obu wojen światowych i wojny domowej w Rosji. Padł ofiarą powojennych represji stalinowskich w ZSRR.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesna kariera[edytuj | edytuj kod]

Urodził się we wsi Matwiejewka (współcześnie jest to rejon mienzielińskiTatarstan) w rodzinie chłopskiej.

Od 1915 roku służył w armii rosyjskiej, uczestniczył w I wojnie światowej, uzyskując starszy stopień podoficerski[2].

Podczas rewolucji w 1917 roku wziął udział w formowaniu oddziałów Gwardii Czerwonej spośród żołnierzy Frontu Zachodniego. W 1918 roku wstąpił do Armii Czerwonej, a także partii komunistycznej. Uczestniczył w wojnie domowej jako dowódca plutonu, następnie kompanii, batalionu i w końcu pułku strzelców na Froncie Zachodnim i Wschodnim[2]. Brał udział w walkach z oddziałami N. Machno na Ukrainie, a także w wojnie z Polską[1].

Po wojnie domowej pozostał w Armii Czerwonej, służąc m.in. jako pomocnik dowódcy pułku. W latach 1925–1926 był wysłany jako instruktor do armii mongolskiej. W 1927 roku ukończył kurs dowódców „Wystrieł”, a następnie w 1932 roku Akademię Wojskową im. Frunzego. Po ukończeniu akademii, w latach 1933–1935 był szefem sztabu Moskiewskiej Szkoły Piechoty, a potem szefem sztabu 18 Dywizji Strzeleckiej. Od lipca 1937 do lipca 1939 był dowódcą 67 Dywizji Strzeleckiej, potem szefem sztabu Kalinińskiego Okręgu Wojskowego[1].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Gordow brał udział w planowaniu wojny z Finlandią i w samej wojnie jako szef sztabu 7 Armii, lecz już 6 grudnia 1939 został usunięty ze stanowiska za nieudolność[3]. Służył następnie od 1940 jako szef sztabu Nadwołżańskiego Okręgu Wojskowego[2].

Po ataku na ZSRR był szefem sztabu 21 Armii od czerwca do września 1941 roku, z przerwą w sierpniu 1941, kiedy objął dowództwo tej armii. Ponownie był dowódcą 21 Armii od października 1941 do czerwca 1942 roku, w składzie Frontu Briańskiego i Frontu Południowo-Zachodniego[1]. Od 23 lipca do 12 sierpnia 1942 roku był dowódcą Frontu Stalingradzkiego, z którego to stanowiska został odwołany za błędy w czasie walk na przedpolach Stalingradu[1].

Następnie od października 1942 roku był dowódcą 33 Armii Frontu Zachodniego (w październiku 1943 roku tej armii podporządkowano polską 1 Dywizję Piechoty). W dniu 9 września 1943 roku został mianowany generałem pułkownikiem. Armią tą dowodził do marca 1944, a następnie 2 kwietnia został dowódcą 3 Gwardyjskiej Armii 1 Frontu Ukraińskiego, którą dowodził do końca II wojny światowej. W dniu 6 kwietnia 1945 roku nagrodzony tytułem Bohatera Związku Radzieckiego.

Po II wojnie światowej[edytuj | edytuj kod]

W czerwcu 1945 roku został dowódcą Nadwołżańskiego Okręgu Wojskowego, funkcję tę pełnił do listopada 1946[1]. 12 stycznia 1947 roku został aresztowany pod zarzutem zdrady stanu (wraz z podkomendnymi generałami G. Kulikiem i F. Rybałczenko), z powodu prowadzenia krytycznych rozmów o Stalinie i przywództwie partii. Zarzucano mu tworzenie organizacji kontrrewolucyjnej i przygotowania do zamachu terrorystycznego przeciwko radzieckiemu przywództwu. Następnie w dniu 24 sierpnia 1950 roku wyrokiem Sądu Najwyższego ZSRR skazany na karę śmierci przez rozstrzelanie[1]. Wyrok wykonano tego samego dnia w Więzieniu Lefortowskim w Moskwie[b].

W dniu 11 kwietnia 1956 roku Sąd Najwyższy ZSRR unieważnił wyrok z 1950 roku i zrehabilitował skazanych w tym procesie generałów[1].

W maju 1951 pośmiertnie pozbawiono go tytułu Bohatera Związku Radzieckiego i odznaczeń, 5 lipca 1960 przywrócono tytuł i odznaczenia[1].

W latach 1946-1950 był deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR[1].

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • pułkownik (1935)
  • kombrig (1939)
  • generał major (4 czerwca 1940[1] – w związku z reformą stopni wojskowych)
  • generał porucznik (22 lipca 1942)[1]
  • generał pułkownik (9 września 1943)[4]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. 24 sierpnia 1950 według serwisu Gieroi strany. Data sporna, podawana jest również 24 sierpnia 1951 lub 12 grudnia 1951.
  2. Według serwisu Gieroi strany. Podawane też są inne daty egzekucji.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l Gordow Wasilij Nikołajewicz w serwisie Gieroi strany.
  2. a b c M. Wożakin (red.), Wielikaja..., s. 51-53.
  3. R. Wróblewski, Bitwa..., s. 63-64.
  4. Wyrokiem sądu z 1950 roku zdegradowany do stopnia szeregowego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Велкая Отечественная война 1941-1945. Moskwa: Политиэдат, 1985.
  • Mała Encyklopedia Wojskowa. T. 1 A-J. Wydawnictwo MON, 1967.
  • Robert Wróblewski. Bitwa pod Lenino w niemieckich meldunkach cz. 2. „Militaria XX wieku”, s. 63-64, marzec-kwiecień 2011. Lublin: Oficyna Wydawnicza Kagero. ISSN 1732-4491. 
  • Gordow Wasilij Nikołajewicz (Гордов Василий Николаевич) (ros.). Gieroi strany (Гєрои страны). [dostęp 2011-06-01].
  • M. Wożakin (red.). Wielikaja Otieczestwiennaja. Komandarmy. Wojennyj biograficzeskij słowar, Moskwa-Żukowskij, Kuczkowo Pole, 2005, s. 51-53 (ros.)