Waverley (powieść)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Waverley czyli Sześćdziesiąt lat temu
Waverley or 'This sixty years since
Ilustracja
Ilustracja z książki wydanej w 1893
Autor Walter Scott
Typ utworu Powieść przygodowa, powieść historyczna
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Wielka Brytania
Język angielski
Data wydania 1814

Waverley czyli Sześćdziesiąt lat temu (ang. Waverley or 'This sixty years since) – powieść historyczna Waltera Scotta z 1814 roku.

Geneza[edytuj]

Waverley ukazał się latem 1814 roku. Scott zaczął go pisać 10 lat wcześniej, na co wskazuje podtytułː sześćdziesiąt lat temu, co w odniesieniu do 1745 roku, w którym rozgrywa się akcja powieści, daje rok 1805. W 1805 roku powstało 7 rozdziałów powieści (do wyjazdu Edwarda do Szkocji). Pisarz odczytał napisany fragment przyjacielowi Wiliamowi Erskine'owi, który, nie znając dalszych planów autora, uznał go za nudny.

Rękopis trafił do skrytki w biurku, a Scott powrócił do twórczości poetyckiej. W 1810 roku po ukazaniu się poematu Dziewica z jeziora, którego akcja rozgrywa się na terenie Highlands, pisarz powrócił do pomysłu napisania powieści z dziejów Szkocji. Zwierzył się z niego swemu wydawcy, Jamesowi Ballantyne'owi. Zniechęcony reakcją przyjaciela, ponownie go jednak zarzucił. Biurko z rękopisem powieści trafiło do rupieciarni w Abbotsford.

W 1813 roku niepowodzenie jego ostatniego poematu Rokeby i rosnące potrzeby finansowe związane z budową Abbotsford i kłopotami pieniężnymi jego przyjaciela i wydawcy, skłoniły pisarza do poszukiwania inny Sukces powieści Marii Edgeworth (poruszających tematykę irlandzką) i fala podobnych powieści (Lady Morgan, Jane Porter, Elizabeth Hamilton) dał Scottowi impuls do podjęcia się podobnego przedsięwzięciaː ukazania w prozie dawnych mieszkańców Szkocji i ich obyczajów. Przez przypadek, szukając haczyków do wędki, znalazł wiosną 1814, w skrytce biurka, brulion rozpoczętej przed laty powieści. Zawarty w powieści element autobiograficzny, natchnął pisarza do pracy. Powieść powstała w błyskawicznym tempie. Pisarz napisał tomy II i III, obejmujące akcję do przyjazdu bohatera do siedziby Fergusa, pomiędzy 4 czerwca a 1 lipca 1814 toku.

7 lipca powieść ukazała się u Archibalda Constable'a w Edynburgu i Longmana, Hursta, Reesa, Orme'a and Browna w Londynie. Pisarz wydał ją anonimowo.

Miejsce i czas akcji[edytuj]

Początkowe i końcowe rozdziały powieści rozgrywają się w Anglii. Zasadnicza część akcji powieści toczy się w Perthshire w Szkocji, we wschodniej części Lowlands z dłuższą wycieczką na południe Highlands. Trzy wydarzenia historyczne wyznaczają ramy akcji powieściowejː bitwa pod Prestonpans 21 września 1745, potyczka lorda Lonsdale'a – 19 grudnia i bitwa pod Culloden – 16 kwietnia 1746.

Treść[edytuj]

Podobnie jak wiele innych wcześniejszych powieści tego autora, Waverley jest tematycznie związany z dziejami pogranicza szkocko-angielskiego. Jej akcja toczy się w 1745 roku w czasie jednego z jakobickich powstań, których celem było przywrócenie do władzy dynastii Stuartów. Główny bohater, Anglik Edward Waverley, przyłącza się do powstańców. Śledząc jego losy poznajemy obyczajowość i kulturę ówczesnych mieszkańców Szkocji.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]