Wełnianeczka alpejska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wełnianeczka alpejska
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd wiechlinowce
Rodzina ciborowate
Rodzaj wełnianeczka
Gatunek wełnianeczka alpejska
Nazwa systematyczna
Trichophorum alpinum (L.) Pers.
Syn. Pl. 1: 70 1805[2]
Synonimy

Eriophorum alpinum L.
Baeothryon alpinum (L.) T. V. Egorova
Scirpus alpinus (L.) Herm.
S. hudsonianus (Michx.) Fernald
S. trichophorum Asch. & Graebn.

Morfologia

Wełnianeczka alpejska[3] (Trichophorum alpinum (L.) Pers.) – gatunek rośliny z rodziny ciborowatych.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj]

Gatunek subarktyczno-subalpejski. Występuje w umiarkowanej strefie w Europie, Ameryce Północnej i Azji. W Polsce występuje głównie w północno-wschodniej części kraju. Poza tym rejonem występuje tylko na pojedynczych stanowiskach na Pomorzu Zachodnim, Równinie Opolskiej, w Sudetach (tylko w Górach Izerskich, Karkonoszach i Górach Kamiennych) oraz w Tatrach Wysokich. W Tatrach podany został z 4 stanowisk: Miedziane, nad Wielkim Stawem Polskim, Stawem Litworowym Gąsienicowym i Morskim Okiem[4].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Roślina zielna, kępowo-rozłogowa, tworząca darnie[5].
Łodyga
Liczne, cienkie, trójkątne, sztywne, u góry szorstkie, wysokości 8-30 cm. Wyrastają z łożącego się kłącza[4].
Liście
Równowąskie, dwukrotnie krótsze od łodygi. Blaszka liściowa rynienkowata, wyrasta z otwartej pochwy liściowej. Najwyższy liść ma długość wraz z pochwa 1-3 cm. Dolne liście żółtobrunatne, górne zielonkawe[4]..
Kwiaty
Obupłciowe, w postaci jajowatych, pojedynczych kłosów długich na 3-5 cm, wyrastających w kątach przysadek na szczycie łodygi. Okwiat w postaci gładkich, wełnistych szczecinek, w czasie owocowania wydłużających się do 25 mm. Przysadki brunatne, jajowate, ostro zakończone. Pręciki trzy, słupek jeden z trzema znamionami[5].
Owoce
Odwrotnie jajowata, błyszcząca niełupka o długości do 2 mm. Posiada krótki dzióbek[4].

Biologia i ekologia[edytuj]

Bylina, geofit. Kwitnie w maju i czerwcu[6]. Występuje głównie na torfowiskach niskich oraz przejściowych, a także źródliskach[4]. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Scheuchzerio-Caricetea nigrae[7]. Somatyczna liczba chromosomów 2n = 58[6].

Zagrożenia i ochrona[edytuj]

Od 2014 roku roślina jest objęta w Polsce częściową ochroną gatunkową[8]. W latach 2004-2014 podlegała ochronie ścisłej[9]. Według klasyfikacji IUCN (Polska Czerwona Księga Roślin) (2001) gatunek zagrożony wymarciem (kategoria EN), w roku 2014 z kategorią VU (narażony)[10]. Umieszczona na polskiej czerwonej liście w kategorii VU (narażony)[11]. W Tatrach jest zagrożony. Stanowisko nad Morskim Okiem już wyginęło, trzy pozostałe są zagrożone rozdeptaniem przez turystów, gdyż znajdują się blisko szlaku, ponadto przy Stawie Litworowym dodatkowym zagrożeniem jest silnie rozrastająca się turzyca dzióbkowata[4].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-14].
  2. The Plant List. [dostęp 2017-03-21].
  3. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. a b c d e f Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  5. a b Stanisław Kłosowski, Grzegorz Kłosowski: Rośliny wodne i bagienne. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2007. ISBN 978-83-7073-248-6.
  6. a b Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  7. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  8. Dz.U. 2014 nr 0 poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin
  9. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną (Dz.U. 2004 nr 168 poz. 1764)
  10. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone.. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
  11. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.