Wenecja Euganejska
| region | |||||
.jpg) Palazzo Balbi – siedziba władz | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Siedziba | |||||
| Prezydent | |||||
| Powierzchnia |
18 351,49 km² | ||||
| Populacja (2025) • liczba ludności |
| ||||
| • gęstość |
264,4 os./km² | ||||
| Szczegółowy podział administracyjny | |||||
| Liczba prowincji |
7 | ||||
| Liczba gmin |
560 | ||||
Położenie na mapie Włoch
| |||||
| Strona internetowa | |||||
Wenecja Euganejska (wł. Veneto) – region administracyjny w północno-wschodnich Włoszech o powierzchni 18 351 km² ze stolicą w Wenecji (249,5 tys. mieszkańców)[1]. Od północy graniczy z Austrią, od wschodu z regionem Friuli-Wenecja Julijska, od południa z Emilią-Romanią, a od zachodu z Trydentem-Górną Adygą i Lombardią. Najdłuższe rzeki w regionie to Pad oraz Adyga, a najwyższym wzniesieniem jest Marmolada.
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]W języku włoskim i w większości języków nazwa regionu jest jednoczłonowa, a nazwa polska „Wenecja Euganejska” pochodzi od półmitycznego ludu Euganejczyków, który zajmował te ziemie w I i II wieku p.n.e. Sama nazwa miasta Wenecja pochodzi od ludu Wenetów Adriatyckich.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Wenetowie Adriatyccy zamieszkiwali ziemie Wenecji Euganejskiej od 1500 r. p.n.e., a przybyli na tereny Morza Adriatyckiego z Azji Centralnej wraz z innymi ludami indoeuropejskimi. Pierwsza wzmianka o plemieniu nazywanym Wenetami pochodzi z IV w. p.n.e. Plemię zostało niemal całkowicie wyniszczone podczas bitwy pod Kannami w 216 r. p.n.e. W V w. tereny Wenecji Euganejskiej zostały najechane przez Alaryka I, a następnie przez Attylę Huna. W połowie VI wieku za sprawą cesarza Justyniana I Wielkiego Wenecja Euganejska dostała się pod wpływy Bizancjum. W połowie VIII wieku została częścią Imperium Karolińskiego, a w X wieku została włączona do Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Po włączeniu w XII wieku do Włoch Północnych, w 1222 ufundowano jeden z najstarszych uniwersytetów we Włoszech – Uniwersytet w Padwie. W tym czasie rozpoczął się trwający do XVI wieku okres świetności, nazywany Republiką Wenecką, który w XVII wieku został zahamowany przez ekspansję Imperium Osmańskiego. Po najeździe Napoleona pod koniec XVIII wieku część Wenecji Euganejskiej weszła w granice Cesarstwa Austriackiego, a część w granice Republiki Cisalpińskiej. W 1866 połączona Wenecja Euganejska została przyłączona do Włoch.
Separatyzm
[edytuj | edytuj kod]
W regionie panują silne nastroje separatystyczne. W nieoficjalnym internetowym głosowaniu w 2014 za odłączeniem od Włoch opowiedziało się 89% uczestników. Frekwencja wyniosła 73% uprawnionych do głosowania (2,3 mln)[2].
Prowincje
[edytuj | edytuj kod]
W skład regionu wchodzi 7 prowincji[1]:
| Flaga | Nazwa polska | Nazwa włoska | Stolica | Liczba gmin | Ludność
(styczeń 2025) |
|---|---|---|---|---|---|
|
Prowincja Belluno | Provincia di Belluno | Belluno | 60 | 197 558 |
|
Prowincja Padwa | Provincia di Padova | Padwa | 101 | 932 704 |
|
Prowincja Rovigo | Provincia di Rovigo | Rovigo | 50 | 227 052 |
|
Prowincja Treviso | Provincia di Treviso | Trevisto | 94 | 877 565 |
| brak | Prowincja Vicenza | Provincia di Vicenza | Vicenza | 113 | 833 934 |
|
Miasto metropolitalne Wenecja | Città Metropolitana di Venezia | Wenecja | 44 | 928 907 |
|
Prowincja Werona | Provincia di Verona | Werona | 98 | 854 131 |
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]- Rolnictwo – uprawa owoców, warzyw, winorośli, kukurydzy, pszenicy
- Przemysł – metalurgiczny (metalowy), lekki (włókienniczy, obuwniczy), drzewno-papierniczy (meblarski), mineralny (ceramiczny)
Gastronomia
[edytuj | edytuj kod]Wenecja Euganejska jest ojczyzną m.in. wina valpolicella. Wytwarzany jest tu ser Grana Padano.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]Teatro Olimpico w Vicenzy to pierwszy wolno stojący i pokryty dachem budynek centralny nowożytności. Został on zbudowany przez Andreę Palladia w 1580 – roku jego śmierci.
W regionie znajdują się 24 wille zaprojektowane przez Palladia[3].
W XVIII wieku zbudowano wille połączone systemem podziemnych tuneli powietrznych. Dzięki temu do pomieszczeń dostawało się zimą ciepłe powietrze, a latem – zimne.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Veneto [online], Tuttitalia.it [dostęp 2025-06-09] (wł.).
- ↑ Włochy: referendum ws. „niepodległości” Wenecji Euganejskiej. wiadomosci.onet.pl, 22 marca 2014. [dostęp 2014-03-22]. (pol.).
- ↑ Annac, Dziedzictwo UNESCO: Vicenza i wille palladiańskie w regionie Veneto. Włochy 1994, 1996 [online], Dziedzictwo UNESCO, 28 grudnia 2015 [dostęp 2025-06-09].
