Werbkowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Werbkowice
Pałac z 1. połowy XIX wieku
Pałac z 1. połowy XIX wieku
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat hrubieszowski
Gmina Werbkowice
Liczba ludności (2011) 2941[1]
Strefa numeracyjna 84
Kod pocztowy 22-550
Tablice rejestracyjne LHR
SIMC 0905280
Położenie na mapie gminy Werbkowice
Mapa lokalizacyjna gminy Werbkowice
Werbkowice
Werbkowice
Położenie na mapie powiatu hrubieszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu hrubieszowskiego
Werbkowice
Werbkowice
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Werbkowice
Werbkowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Werbkowice
Werbkowice
Ziemia50°45′06″N 23°46′57″E/50,751667 23,782500
Strona internetowa miejscowości

Werbkowicewieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie hrubieszowskim, w gminie Werbkowice[2].

Miejscowość jest siedzibą urzędu gminy Werbkowice. Znajduje się na zachód od Hrubieszowa, na obszarze Kotliny Hrubieszowskiej, głównie na lewym brzegu rzeki Huczwy. Przez miejscowość przebiega droga krajowa nr 74.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa zamojskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 2941 mieszkańców[1] i była największa miejscowością gminy Werbkowice.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa "Werbkowice" wywodzi się od słowa wierzba w języku starosłowiańskim[3]. U osiadłych Słowian wiele nazw własnych pochodzi od roślinności typowej dla okolicy. Najwidoczniej, teren dzisiejszych Werbkowic obficie porastały wierzby.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Chociaż badania archeologiczne wskazują, że pierwsze ślady osadnictwa sięgają tu nawet 5500 lat p.n.e., sama miejscowość powstała na początku VIII wieku. Pierwsza wzmianka pisana o Werbkowicach pochodzi z 1394, kiedy to wieś została wspomniana jako jedna z miejscowości nowo powstałej parafii w Grabowcu. W 1690 w Werbkowicach została erygowana, przez Aleksandra Łaszcza i jego żonę – Katarzynę z Firlejów, cerkiew unicka i szkoła początkowa. W połowie XIX wieku, Werbkowice zasłynęły z hodowli owiec. Owczarnia Antoniego Szydłowskiego, ówczesnego właściciela wsi, była jedną z pierwszych i największych w Królestwie Polskim. Antoni Szydłowski wzniósł w 1864 nową unicką cerkiew we wsi; w 1875, po likwidacji unickiej diecezji chełmskiej stała się ona siedzibą parafii prawosławnej[4]. W 1919 cerkiew przejął Kościół rzymskokatolicki[4]. W byłym majątku i pałacu Antoniego Szydłowskiego po II wojnie światowej został utworzony jeden z Zakładów Doświadczalnych należących do Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa[5], powstałego w 1950 i mającego swoją siedzibę w Puławach. W 1827 Werbkowice liczyły 60 domostw i 346 mieszkańców. Na opał wydobywano torf, którego pokłady sięgały miejscami ponad 3 m[6]. W drugiej połowie XIX wieku powstała szkoła, gorzelnia, 2 młyny, cegielnia oraz olejarnia. W 1916 przez Werbkowice przeprowadzono kolej wąsko- i normalnotorową, a 12 lat później wybudowano dworzec kolejowy i stację pomp. Obecnie, do granicy z Ukrainą, przebiega tędy tor Linii Hutniczej Szerokotorowej (LHS). 7 listopada 1919, odłączając się od parafii w Grabowcu, powstała osobna parafia rzymskokatolicka w Werbkowicach. Po I wojnie światowej miały tu miejsce liczne parcelacje majątków ziemskich. W 1939 w Werbkowicach żyło 1845 osób.

6 kwietnia 1946 roku oddziały UPA, przy współpracy WiN, napadły na miejscowość rozbrajając placówki Wojska Polskiego[7].

Ze względu na żyzne gleby, sprzyjające uprawie buraka cukrowego, w 1963 w Werbkowicach uruchomiono najnowocześniejszą wówczas i jedną z największych w kraju cukrownię (dzisiaj jeden z oddziałów KSC S.A.). Fabryka stała się kolejnym, bardzo silnym impulsem do rozwoju miejscowości – dawała zatrudnienie czym przyciągała ludzi, dla których budowano nowe osiedla. W dniach 17-22 kwietnia 1978 odbyła się we wsi VII Międzynarodowa Sesja Studentów Archeologii, co było związane z prowadzonymi pracami archeologicznymi w tym rejonie kraju[8].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zabytki nieruchome zapisane w NID[9]:

  • Cerkiew prawosławna, obecnie kościół rzymsko-katolicki parafia pw. NMP i św. Michała (drewniany, 1870) dzwonnica drewniana, cmentarz kościelny – A/302 z 24.10.1984
  • Pałac (1 poł. XIX) – 205/56 z 9.05.1957 oraz zespół pałacowy: oficyna, rządcówka, stajnia, ogrodzenie z bramą wjazdową, park – A/174 z 14.07.1977
  • Układ komunikacyjny kolejki wąskotorowej Werbkowice-Hrubieszów (1915) – A/502 z 27.11.1992

Gminny program ochrony zabytków wymienia dodatkowo zabytki[10]:

  • Szkoła (ul. Kopernika 28), murowana, 1890 r.
  • Szkoła murowana, lata 1926-1928
  • Dworzec kolejowy, murowany, 1928 r.
  • Magazyn węgla przy dworcu, 1. połowa XX w.
  • Stacja pomp przy dworcu, 1928 r.
  • Wieża ciśnień, 1945 r.
  • Figura MB Niepokalanego Poczęcia, kamienna, 1770 r.
  • Figura św. Jana Nepomucena, kamienna, XIX w.
  • Figura św. Jana Nepomucena, kamienna, 1908 r.
  • Cmentarz grzebalny, czynny – XIX w.
  • Cmentarz prawosławny, nieczynny – XIX w.
  • Stanowiska archeologiczne

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Werbkowicach funkcjonuje Międzyzakładowy Ludowy Klub Sportowy Kryształ Werbkowice – amatorski klub piłkarski, założony w 1973 roku. Obecnie drużyna seniorów gra w IV lidze, grupie lubelskiej. Piłkarze Kryształu Werbkowice rozgrywają mecze na Stadionie Gminnego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Werbkowicach o pojemności 2500 miejsc.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. Aktualnie w takim brzmieniu słowo jest obecne w j. ukr. w formie wierba. Ponadto na Śląsku dość znany był ród Wrbskych, co w brzmieniu dzisiejszym należałoby pisać jako Wierzbiccy lub Wierzbowscy
  4. a b Zabytki powiatu hrubieszowskiego. Hrubieszów: Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie, 2011, s. 147. ISBN 978-83-931607-0-9.
  5. Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG) w Puławach
  6. Werbkowice w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIII: Warmbrun – Worowo. Warszawa 1893.
  7. Krzysztof Jóźwiak "AK i UPA razem na czerwonych" - "Rzecz o Historii", 15 września 2017
  8. Antoni Walentyn, VII Międzynarodowa Sesja Studentów Archeologii, w: Mówią Wieki, nr 9/1978, s.18, ISSN 0580-0943
  9. NID Zabytki nieruchome, aktual. 30 września 2011
  10. Gmina Werbkowice, Zestawienie zabytków