Wernyhora

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wernyhora, Jacek Malczewski

Wernyhora (ukr. Вернигора "Waligóra", [1] jego prawdopodobne imię to Mosij lub Mojżesz) – wędrowny starzec, legendarny wieszcz ukraiński, lirnik kozacki z XVIII wieku. W jednym z polskich mitów narodowych występuje jako postać przepowiadająca losy Rzeczypospolitej.[2]

Wśród badaczy brak pewności co do tego, czy była to postać autentyczna. Być może Wernyhora był postacią, którą stworzyła ludowa legenda. Joachim Lelewel spisał około roku 1830 proroctwa Wernyhory. Matejko uwiecznił go po lewej stronie obrazu.

Wernyhora w literaturze[edytuj | edytuj kod]

Jego przepowiednie, w tym tzw. Proroctwo Wernyhory – o rozbiorach Rzeczypospolitej i jej późniejszym odrodzeniu, ożywiało wyobraźnię romantycznych poetów, takich jak Juliusz Słowacki (Wernyhora jako „Pan-Dziad z lirą” w Śnie srebrnym Salomei) czy Seweryn Goszczyński, za pośrednictwem których trafił do literatury. Stanisław Wyspiański uwiecznił go w Weselu, tworząc postać przejmującego, natchnionego wieszcza.

Wernyhora stał się też motywem w malarstwie, z najbardziej znanym obrazem Jana Matejki pod tym samym tytułem.

Na przełomie XVIII i XIX wieku wędrowni żebracy często powoływali się na Wernyhorę, niejednokrotnie podając się za niego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Władysław Stabryła, Wernyhora w literaturze polskiej, TAiWPN UNIVERSITAS, Warszawa 1996.
  • Michał Czajkowski, „Wernyhora wieszcz ukraiński”, F.A. Brockhaus, Lipsk 1898.
  • Nad Seretem i nad Skrwą. Studia i szkice folklorystyczne, Jan Mirosław Kasjan, 2000.
  • S. Makowski, Wernyhora. Przepowiednie i legenda, Czytelnik, Warszawa 1995.
  • Michał Czajkowski - Wernyhora (djvu)

Przypisy

  1. Wernyhora
  2. Michał Czajkowski, „Wernyhora wieszcz ukraiński”, F.A. Brockhaus, Lipsk 1898