Wertumnus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wertumnus
Vertumnus
bóg przemian, pór roku, dojrzewania wszystkich plonów
Ilustracja
Uwodzenie Pomony przez Wertumnusa
Występowanie religia Etrusków
Atrybuty wieniec na głowie, róg obfitości z owocami
Teren kultu starożytny Rzym
Nazwa święta Vertumnalia (25 sierpnia)
Rodzina
Żona Pomona
Wertumnus zamieniony w starą kobietę namawiał Pomonę do małżeństwa z nim

Wertumnus (łac. Vertumnus, Vortumnus, Voltumnus) – w mitologii rzymskiej bóg z kręgu bóstw wegetacyjnych, jego postać jest pochodzenia etruskiego lub sabińskiego. Na podstawie etymologii ludowej[1] uznawano go za boga przemian, pór roku, dojrzewania wszystkich plonów[2] i handlu. Uważano, iż posiada umiejętność przybierania różnych postaci.

Zazwyczaj przedstawiano go jako młodzieńca bądź brodatego mężczyznę z wieńcem na głowie, który trzyma róg obfitości z owocami. Święto na jego cześć, Vertumnalia, obchodzono 25 sierpnia. W ofierze składano mu grona winorośli, kłosy pszenicy, jagody, jabłka, gruszki i śliwki.

Mity[edytuj | edytuj kod]

Gdy Pomona odrzuciła jego zaloty, przybrał postać starej kobiety, udał się do ukochanej i przekonywał ją do siebie tak skutecznie, że bogini uległa jego namowom. Wówczas Wertumnus został jej małżonkiem.

Wertumnus w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Cesarz Rudolf II jako Wertumnus, Giuseppe Arcimboldo

Posąg Wertumnusa znajdował się Rzymie, w dzielnicy etruskiej u wejścia na Forum Romanum. Temat spotkania Pomony i Wertumnusa podejmowali Paris Bordone w 1550, Giuseppe Arcimboldo w 1590 roku (namalował cesarza Rudolfa II jako Wertumnusa); David Teniers (1615), Francesco Melzi, Adriaen van de Velde (1648), François Boucher (1765)

Stanisław Trembecki nawiązał do bóstwa w wierszu pod tytułem Sofijówka pisząc:

...pysznym rzędem Koryntska kolumna,
Niechaj dźwiga świątynię kochanki Wertumna...
[3]

O historii wspominał Adam Mickiewicz w epopei Pan Tadeusz:

...Słowem, wygnała Marsa Ceres gospodarna
I Panuje z Pomoną, Florą i Wertumnem
Nad Dobrzyńskiego domem...[4]

Andrzej Sosnowski stworzył wiersz, któremu nadał tytuł Pomona i Wertumnus.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. od łac. vertere – obracać, kręcić, przekształcać
  2. zwłaszcza drzew owocowych
  3. Wertumnus, dostępny w World Wide Web: [1].
  4. Ibidem.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Kopaliński W., Wertumnus, w: Słownik mitów i tradycji kultury, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1987, ​ISBN 83-06-00861-8​.
  2. Wertumnus, w: Mitencyklopedia, Encyklopedia mitów i legend, dostępny w World Wide Web: [2].
  3. Wertumnus, w: Onet.pl, Portal Wiedzy, dostępny w World Wide Web: [3].