Wiadukt Weisera

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
„Wiadukt Weisera” - jeden z najbardziej znanych zachowanych wiaduktów dawnej kolei, zburzony 5 czerwca 2013 w związku z budową PKM
Fragment wiaduktu
Wiadukt powstający w miejscu Mostku Weisera

Wiadukt Weisera, zwany także Mostem Weiserawiadukt istniejący w latach 1913–2013 w Gdańsku. Nowy obiekt wybudowano w 2014, oznaczony na planach symbolem WD9[1].

Umiejscowiony na przedłużeniu ul. Ludowej i w pobliżu ul. Mikołaja Gomółki[2][3] na granicy dzielnic Strzyży, VII Dworu oraz Wrzeszcza Górnego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obiekt został wybudowany w 1913. Łączył niezalesione wówczas grunty należące do Maxa Hartmanna, właściciela fabryki, mieszkającego na Cygańskiej Górze[4][5]. W latach 1914–1945 jeździła pod nim tzw. Kolej Kaszubska. Wiadukt był umiejscowiony między stacją Gdańsk Wrzeszcz, a przystankiem Gdańsk Brętowo.

Wycofujące się z Gdańska niemieckie wojska pod koniec marca 1945 wysadziły największe z wiaduktów (nad: ul. Grunwaldzką/ul. Wita Stwosza/ul. Polanki/ul. Słowackiego/ul. Dolne Migowo). Był to element obrony. Wysadzając te mosty Niemcy zamierzali tymczasowo zablokować przejście dla atakującej Armii Czerwonej.

W latach powojennych Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w Gdańsku podjęła decyzję by istniejący, pozostały na nie zniszczonych odcinkach tor kolejowy rozebrać. Według autora książki „Koleją z Wrzeszcza na KaszubyHenryka Jursza miał zostać przeznaczony na odbudowę, rozebranego przez Ludzi Radzieckich w czasie wojny, odcinka LęborkMaszewo[6][7], natomiast według zastępcy dyrektora ds. technicznych PKP PLK S.A. Zakładu Linii Kolejowych w Gdyni Leszka Lewińskiego[8], aby przewieźć go do Malborka i ułożyć na pewnym odcinku linii Malbork–Kwidzyn[9].

Na północ od wiaduktu zasadzono kilka egzemplarzy dębu czerwonego, którym obsadzono również nieodległą al. Wojska Polskiego.

Wiadukt Weisera będąc na uboczu nie został zniszczony w czasie walk i przetrwał do 2013.

Odniesienia w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Popularności temu obiektowi przysporzyła wydana w 1987 książka gdańszczanina Pawła HuellegoWeiser Dawidek[10]. Od tego momentu obiekt ten nazywany był wiaduktem bądź mostem Weisera.

Wiadukt przez wiele lat był miejscem spotkań dla mieszkańców Strzyży, Brętowa, Niedźwiednika, Wrzeszcza oraz innych dzielnic Gdańska.

Pożegnania[edytuj | edytuj kod]

W związku z tym, że Pomorska Kolej Metropolitalna planowana była jako linia dwutorowa konieczne stało się wyburzenie wszystkich pozostałych do tej pory na szlaku dawnej tzw. kolei kokoszkowskiej obiektów inżynieryjnych zbudowanych przed I wojną światową[11], ze względu na ich stan techniczny. Chodziło także o zachowany w stanie z czasów budowy linii Most Weisera[12].

Linia kolejowa Gdańsk Wrzeszcz–Stara Piła przygotowana była pod dwa tory. Wybudowano jeden ale w perspektywie miały być dwa.

14 marca 2013 pasjonat historii i mieszkaniec Strzyży Romuald Szymański[13] zamieścił w internecie artykuł pt.: „Pomorska Kolej Metropolitalna: Stulatki do rozbiórki”, w którym autor opisał smutną konieczność wyburzenia wiaduktów i przyczółków dawnej linii kokoszkowskiej[14][15]. Był on inspiracją do organizacji pożegnań wiaduktu.

Wyburzenie[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec maja 2013 rozpoczęto przygotowania do wyburzenia[35] usuwając murki i balustradę[36].

5 czerwca wiadukt został wyburzony w widowiskowy sposób. Destrukcję poprzedziła inscenizacja historyczna bitwy pomiędzy Sowietami i Niemcami, która w tym miejscu tak naprawdę nigdy się nie odbyła – tzw. „Bitwa o Mostek Weisera”, z udziałem trzech czołgów i około 30 żołnierzy. Wydarzenie oglądało około 3 tysięcy osób. Gośćmi honorowymi byli: marszałek województwa pomorskiego Mieczysław Struk[37] oraz pisarz Paweł Huelle, autor książki „Weiser Dawidek[38], który dał symboliczny sygnał do wyburzenia wraz ze swoimi przyjaciółmi (pierwowzorami bohaterów)[17][39][40].

Nowy obiekt[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z zapowiedziami Pomorskiej Kolei Metropolitalnej na miejscu wyburzonego wiaduktu powstał nowy obiekt dosyć podobny, ale dostosowany do linii dwutorowej pod sobą i jej elektryfikacji[25][39][41][42][43].

Oznaczony na planach symbolem WD9.

  • 2013
    • 14 sierpnia rozpoczęła się budowa, wbijanie pali wzmacniających grunt pod konstrukcję nowego wiaduktu[44].
    • W październiku pojawił się pomysł przeprowadzenia konkursu na nazwę odbudowywanego mostku, który został podważony przez PKM S.A. i ostatecznie od niego odstąpiono[45].
  • 2014
    • 9 kwietnia została ukończona konstrukcja obiektu.
    • 13 września pod Nowym Mostem Weisera można było przejechać się drezyną podczas Dnia Otwartego PKM odbywającego się tuż obok budowanego przystanku PKM Gdańsk Niedźwiednik[46][47].
    • W październiku zamontowano pierwszą część balustrady[48].
    • 17 października przeprowadzono próbę obciążeniową wiaduktu[49][50].
    • W listopadzie obiekt został wyasfaltowany[51].
  • 2015
    • W czerwcu z wiaduktu zdemontowano część balustrady[52], która powróciła w lipcu tegoż roku[53].
    • W sierpniu w okolicach Mostu pojawiły się murki z poprzedniego obiektu[54], w tym samym miesiącu zostały one postawione wraz z fragmentem balustrady[55]. Również w tym samym miesiącu nieopodal Mostku dzięki staraniom mieszkańca Strzyży Romualda Szymańskiego postawiono głaz narzutowy[56][57].
  • 2017
    • W kwietniu na kamieniu znajdującym się przy zachowanych murkach i fragmencie balustrady z poprzedniego Mostku pojawił się napis: „Relikty Mostu Weisera z 1913 r.”[18][58].
    • We wrześniu na zachowanym murku, z poprzedniego Mostku, umieszczono tablicę opisującą historię Mostu Weisera z lat 1913–2013[59][60].
  • 2018
    • W lipcu w ramach cyklu „Weekend z PKM” Dziennik Bałtycki wyemitował odcinek pt.: „Pomorskie atrakcje na weekend. Historyczny spacer śladami Weisera Dawidka.”[61].
  • 2019
    • W listopadzie w okolicach Mostku powstała infrastruktura rekreacyjna. Ustawiono również ławki[62][63].
  • 2022
    • W ramach kolejnego etapu elektryfikacji linii PKM (odcinek Brętowo–Strzyża) ustawiono słupy trakcyjne, których ustawianie rozpoczęło się w styczniu[64][65].
    • W ramach kolejnego etapu elektryfikacji linii PKM (odcinek Strzyża–Niedźwiednik) rozwieszono sieć trakcyjną, której rozwieszanie rozpoczęto w kwietniu[66].
    • We wrześniu w okolicach Mostu ustawiono oznakowania ostrzegawcze[67].

Podobne obiekty[edytuj | edytuj kod]

Istnieją bliźniaczo podobne obiekty do Wiaduktu Weisera – istniejącego w latach 1913–2013, m.in.: w Rzepnicy koło Bytowa[68][69], w Tardzie koło Miłomłyna[70][71] czy w Niemczech[72].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Charakterystyka techniczna linii PKM. pkm-sa.pl. [dostęp 2020-12-14].
  2. Mapy Google, google.com [dostęp 2018-07-17] (pol.).
  3. Wiadukt Weisera, pl.revieweuro.com [dostęp 2021-09-21] (pol.).
  4. Most Weisera w Gdańsku. 27 kwietnia symboliczne pożegnanie mostu [ZDJĘCIA]. gdansk.naszemiasto.pl, 2013-04-19. [dostęp 2020-12-14].
  5. Jan Daniluk: Zapomniana cegielnia z Weisera Dawidka. historia.trojmiasto.pl, 2016-10-12. [dostęp 2020-12-14].
  6. „Koleją z Wrzeszcza na Kaszuby” Henryka Jursza, str. 92. pkm-sa.pl. [dostęp 2021-04-12].
  7. Rozbiórka odcinka Wrzeszcz – Kokoszki. draftcloud.jursz.pl. [dostęp 2021-04-12].
  8. Przyznanie medalu „Zasłużony dla miasta Redy”. prawomiejscowe.pl, 2019-05-30. [dostęp 2020-12-29].
  9. W 15 minut do Kartuz. tomek.strony.ug.edu.pl. [dostęp 2020-12-28].
  10. Wręczono Pomorską Nagrodę Literacką „Wiatr od morza”. Paweł Huelle laureatem statuetki za całokształt twórczości, booklips.pl [dostęp 2022-02-18] (pol.).
  11. Maciej Naskęt: Szlakiem wiaduktów Kolei Kokoszkowskiej. trojmiasto.pl, 2013-03-30. [dostęp 2013-03-30].
  12. Jest pozwolenie na (od)budowę kolei. staraoliwa.pl, 2012-12-18. [dostęp 2022-04-07].
  13. Tajemniczy i straszny „album Simona”, plus.gazetawroclawska.pl [dostęp 2020-12-14] (pol.).
  14. Romuald Szymański: Pomorska Kolej Metropolitalna: Stulatki do rozbiórki. gdansk.naszemiasto.pl, 2013-03-14. [dostęp 2013-03-14].
  15. Ocalić mosty od zapomnienia. gdansk.tvp.pl, 2013-03-30. [dostęp 2013-03-30].
  16. Patryk Siedliński: W miejscu Mostu Weisera powstanie nowy most, nawiązujący do oryginału. gdansk.naszemiasto.pl, 2013-03-25. [dostęp 2013-03-25].
  17. a b c Romuald Szymański: Stuletni Most Weisera Dawidka w Gdańsku przeszedł do historii fotorelacja. gdansk.naszemiasto.pl, 2013-06-11. [dostęp 2013-06-11].
  18. a b c Ewa Kowalska: Mikołaj Sobczak. Moje związki ze Strzyżą. ibedeker.pl, 2017-04-14. [dostęp 2017-04-15].
  19. Mikołaj Sobczak: Kronika budowy Pomorskiej Kolei Metropolitalnej [zdjęcia, wideo, wizualizacje]. gdansk.naszemiasto.pl. [dostęp 2019-11-03].
  20. Pożegnają most Weisera. gdansk.naszemiasto.pl. [dostęp 2017-05-18].
  21. Mikołaj Sobczak: Jak Gdańsk żegnał Most Weisera. gdansk.naszemiasto.pl. [dostęp 2018-01-30].
  22. Gosia Kowalska: Most Weisera Dawidka - ostatnie pożegnanie. ibedeker.pl, 2013-04-22. [dostęp 2016-02-21].
  23. a b Kamil Zwięgeła: Pożegnaliśmy most Weisera Dawidka. ibedeker.pl, 2013-04-28. [dostęp 2013-04-28].
  24. Tomasz Strug: Tłumy żegnały Most Weisera. staraoliwa.pl, 2013-04-28. [dostęp 2016-10-05].
  25. a b c Tłumy na pożegnaniu Mostku Weisera oraz niespodzianki od PKM. pkm-sa.pl, 2013-04-29. [dostęp 2013-04-29].
  26. Pożegnanie mostku Weisera - 27.04.2013 r.. facebook.com/PomorskaKolejMetropolitalna, 2013-04-27. [dostęp 2016-03-12].
  27. Pożegnanie mostku Weisera. Ponad 200 osób przy zabytku opisanym w książce Pawła Huelle. gdansk.naszemiasto.pl, 2013-04-28. [dostęp 2020-12-29].
  28. Mostek w gdańskiej Strzyży wkrótce zniknie. radiogdansk.pl, 2013-04-27. [dostęp 2022-04-07].
  29. Symboliczne pożegnanie mostu nazwanego imieniem Weisera Dawidka. gdansk.tvp.pl, 2013-04-28. [dostęp 2013-04-28].
  30. Andrzej Edward Kurek, strzyza.pl [dostęp 2022-02-18] (pol.).
  31. Rada Dzielnicy Strzyża 2011-2015, bip.gdansk.pl [dostęp 2020-11-21] (pol.).
  32. „Koleją z Wrzeszcza na Kaszuby” Henryka Jursza, str. 147. pkm-sa.pl. [dostęp 2020-12-29].
  33. Tłumy na pożegnaniu mostku Weisera oraz niespodzianki od PKM. pkm-sa.pl, 2013-04-29. [dostęp 2013-04-29].
  34. Ponad stuletni most Weisera zostanie zburzony. wiadomosci.onet.pl, 2013-05-30. [dostęp 2020-12-19].
  35. Mostek Weisera - początek rozbiórki (27.05.2013 r.). youtube.com, 2013-05-27. [dostęp 2022-02-17].
  36. Demontaż ostatniego elementu balustrady Mostu Weisera, 29 maja 2013 roku. youtube.com, 2013-05-29. [dostęp 2021-04-06].
  37. Pożegnanie Mostu Weisera - Krzysztof Rudziński/Mieczysław Struk/Paweł Huelle, 5 czerwca 2013 roku. youtube.com, 2013-06-06. [dostęp 2021-04-06].
  38. Pożegnanie Mostu Weisera - Paweł Huelle, 5 czerwca 2013 roku. youtube.com, 2013-06-06. [dostęp 2021-04-06].
  39. a b Mostek Weisera zburzony po widowiskowej bitwie. pkm-sa.pl, 2013-06-06. [dostęp 2013-06-06].
  40. Huczne pożegnanie Mostu Weisera Dawidka. gdansk.tvp.pl, 2013-06-06. [dostęp 2013-06-06].
  41. Maciej Naskręt: Rozpoczynają się przygotowania do wyburzenia Mostu Weisera. trójmiasto.pl, 2013-05-28. [dostęp 2013-07-01].
  42. 5 czerwca ostatnim dniem Mostu Weisera.. trojmiasto.pl, 2013-06-05. [dostęp 2013-08-18].
  43. Nowy Most Weisera w Gdańsku Strzyży, 19 stycznia 2014 roku. youtube.com, 2014-01-19. [dostęp 2014-01-19].
  44. Palowanie pod nowy Mostek Weisera na Strzyży (14.08.2013 r.). facebook.com/PomorskaKolejMetropolitalna, 2013-08-14. [dostęp 2016-03-15].
  45. Konkurs na nową nazwę mostku Weisera Dawidka w Gdańsku. gdansk.naszemiasto.pl, 2013-10-04. [dostęp 2016-08-22].
  46. Drezyną do Mostu Weisera. youtube.com, 2014-09-13. [dostęp 2016-11-20].
  47. Przejazd drezyną od PKM Niedźwiednik do Nowego Mostu Weisera, 13 września 2014 roku. youtube.com, 2014-09-14. [dostęp 2014-09-14].
  48. Nowy Most Weisera z pierwszą częścią balustrady 10 października 2014 roku. picasaweb.google.com, 2014-10-10. [dostęp 2014-10-10].
  49. Próba obciążeniowa Mostku Weisera. staraoliwa.pl, 2014-10-17. [dostęp 2020-12-14].
  50. Rozpoczęły się próby obciążeniowe wiaduktów PKM. Apel do mieszkańców o niewchodzenie na teren budowy!. pkm-sa.pl, 2014-10-20. [dostęp 2017-01-23].
  51. Nowy Most Weisera wyasfaltowany. picasaweb.google.com, 2014-11-05. [dostęp 2014-11-05].
  52. Nowy Most Weisera bez barierek. youtube.com, 2015-06-27. [dostęp 2015-06-27].
  53. Nowy Most Weisera znowu z barierkami. youtube.com, 2015-07-07. [dostęp 2015-07-07].
  54. Słupki z dawnego Mostu koło Nowego Mostu Weisera. picasaweb.google.com, 2015-08-14. [dostęp 2015-08-14].
  55. Montaż słupków i balustrady, z dawnego Mostku, przy Nowym Moście Weisera. picasaweb.google.com, 2015-08-26. [dostęp 2015-08-26].
  56. Głaz narzutowy na Strzyży koło Nowego Mostku Weisera. picasaweb.google.com, 2015-09-10. [dostęp 2015-09-10].
  57. Rozmowa z Romualdem Szymańskim o głazie narzutowym, sierpień 2015 roku. youtube.com, 2015-09-10. [dostęp 2015-09-10].
  58. Galeria jednego zdjęcia. Relikty Mostu Weisera.. ibedeker.pl, 2017-04-06. [dostęp 2017-04-07].
  59. Jak to dawniej z linią PKM było. Dowiedz się więcej o historii linii kolejowej Wrzeszcz – Kokoszki. pomorskie.eu, 2017-09-13. [dostęp 2020-11-14].
  60. PKM eksponuje relikty dawnej Kolei Kokoszkowskiej. staraoliwa.pl, 2017-10-03. [dostęp 2017-10-03].
  61. Pomorskie atrakcje na weekend. Historyczny spacer śladami Weisera Dawidka. Kolejny odcinek cyklu "Weekend z PKM". dziennikbaltycki.pl, 2018-07-19. [dostęp 2021-09-14].
  62. Rozbudowa infrastruktury rekreacyjnej na terenach miejskich – zadanie 3 – Strzyża – ul. Ludowa w Gdańsku. drmg.gdansk.pl. [dostęp 2019-11-01].
  63. Nowe miejsce do rekreacji w Gdańsku Strzyży. gdansk.naszemiasto.pl. [dostęp 2019-11-07].
  64. Będą drgania i hałas podczas prac przy elektryfikacji linii PKM. zyciepomorza.pl, 5 stycznia 2022. [dostęp 2022-01-20].
  65. Elektryfikacja PKM - Słupy trakcyjne w okolicy Mostku Weiera. youtube.com, 21 stycznia 2022. [dostęp 2022-01-21].
  66. W nocy "kładli prąd" na trasie PKM. trojmiasto.pl, 21 kwietnia 2022. [dostęp 2022-04-22].
  67. Nowe oznakowania przy Moście Weisera w Gdańsku na przedłużeniu ul. Ludowej, 30 września 2022 roku. youtube.com, 30 września 2022. [dostęp 2022-10-01].
  68. Wiadukt w Rzepnicy. mapio.net. [dostęp 2021-06-06].
  69. Wiadukt w Rzepnicy. youtube.com, 6 czerwca 2021. [dostęp 2022-02-16].
  70. Linia Ostróda – Morąg (257). bazakolejowa.pl. [dostęp 2021-10-17].
  71. Zdjęcie Wiaduktu. [dostęp 2022-02-16].
  72. The Brigde in Dark. fotostrasse.com. [dostęp 2020-01-12].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]