Wieża Piastowska w Cieszynie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wieża Piastowska w Cieszynie
Obiekt zabytkowy nr rej. R/469/56 z 2.11.1956 r.
211/60 z 3.03.196- r.
oraz A-243/77 z 15.12.1977[1]
Ilustracja
Wieża Piastowska w Cieszynie
Państwo  Polska
Miejscowość Cieszyn
Typ budynku wieża
Styl architektoniczny gotyk
Wysokość całkowita 24 m
Rozpoczęcie budowy XIV wiek
Położenie na mapie Cieszyna
Mapa lokalizacyjna Cieszyna
Wieża Piastowska w Cieszynie
Wieża Piastowska w Cieszynie
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Wieża Piastowska w Cieszynie
Wieża Piastowska w Cieszynie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wieża Piastowska w Cieszynie
Wieża Piastowska w Cieszynie
Ziemia49°45′05,17″N 18°37′34,09″E/49,751436 18,626136

Wieża Piastowska w Cieszyniewieża obronna dawnego zamku książąt cieszyńskich na Górze Zamkowej w Cieszynie, jedna z czterech niegdyś tam istniejących i jedyna zachowana do dziś.

Wieża udostępniona jest do zwiedzania (za opłatą). Rozpościera się z niej rozległy widok Cieszyna i Czeskiego Cieszyna po dwóch stronach Olzy. Przy dobrej widoczności można podziwiać interesująca panoramę Beskidu Śląskiego i Beskidu Śląsko-Morawskiego[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieża Piastowska została wybudowana w pierwszej połowie XIV wieku, stanowiła część zamku górnego i jako jedna z czterech wież była istotnym elementem systemu obronnego cieszyńskiego zamku w czasach Piastów[3]. Wieża została nadbudowana została w drugiej połowie XIV wieku i ozdobiona narożnymi tarczami herbowymi z orłem piastowskim. Pod koniec XV wieku została nadbudowana o kolejną kondygnację z hurdycjami i blankowaniem wykonanymi z cegły, a całość została nakryta wysokim dachem namiotowym[4].

Wieża jest wysoka na prawie 30 metrów, a na jej szczyt prowadzi 120 stopni. Wieża jest złożona składa z czterech zasadniczych części. Część podziemna głęboka na ok. 6 metrów stanowiła w przeszłości lochy. Część dolna jest szeroka na 9 metrów i wysoka na 10 metrów. Ta część wieży mieściła pomieszczenia gospodarcze. Część środkowa pełniła funkcje mieszkalne i była wysoka na 15 metrów i szeroka na 8,5 metra. Najwyżej położona kondygnacja, wysokości 4 metrów miała funkcję obroną. W średniowieczu szczyt wieży był nakryty dachem, pod którym mieścił się dookólny ganek obronny. Naroża górnej części były wyposażone w wykusze w formie okrągłych wieżyczek[5].

Wnętrze wieży było doświetlone otworami okiennymi o różnych kształtach i wielkościach, o charakterze obronnym. Zamek - a więc i Wieża Piastowska - ulegał wielokrotnie pożarom. Pożary z lat 1484, 1520, 1552, 1570, 1603 miały wpływ na stan obiektu, choć największe zniszczenia dokonały się w trakcie wojny trzydziestoletniej. W 1647 roku wojska austriackie oblegały zamek piastowski, znajdujący się w rękach załogi szwedzkiej. W wyniku walk i ostrzału armatniego uszkodzono dach wieży oraz wieżyczki narożne i znaczna część górna wieży. Od tego czasu zamek piastowski zaczął stopniowo popadać w ruinę[5].

Wieżę kilkakrotnie restaurowano, m.in. pomiędzy 1819 a 1840 rokiem, kiedy to dach namiotowy został zastąpiony dachem pogrążonym, a na wieży zainstalowano zegar[2]. W XX w. wieżę restaurowano w latach 1976-89, dobudowując jej m.in. taras widokowy na szczycie, remontując blankowanie i odnawiając tarcze z piastowskimi orłami.

Ostatni remont miał miejsce w 2015 roku w górnej części Wieży Piastowskiej - w tzw. krenelażu. Remontowano betonowe schody, uzupełniono ubytki w barierkach, wyremontowano podest oraz sufit ostatniej kondygnacji[6].

Na przestrzeni dziejów wieża została uznana za symbol Cieszyna, świadectwo jego piastowskiej przeszłości i polskiego trzymania straży nad Olzą[2].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Wieża Piastowska usytuowana jest na szczycie wzgórza, w jego północno-zachodniej części. Gotycka, murowana, zbudowana w I połowie XIV w. z kamienia łamanego i ciosów kamiennych w narożnikach oraz w obramieniach otworów okiennych, w górnych partiach z cegły w układzie polskim[7]. Wzniesiona na planie kwadratu, podpiwniczona rozległymi piwnicami częściowo zasypanymi, z których miało prowadzić podziemne wyjście poza mury zamkowe[8]. Pięciokondygnacyjna, wysokości 24 m. Mury w dolnych partiach grubości do 2 m, od wnętrza zwężają się ku górze uskokami. Okna prostokątne, zamknięte ostrołukowo lub półkoliście. W górnej części w XV w. nadbudowany ceglany ganek wsparty na solidnych kamiennych kroksztynach, z machikułami i blankami. Jak pokazuje rycina z 1735 r., wieża pierwotnie była przykryta dachem namiotowym[2] z oddzielnymi iglicami nad narożnymi wykuszami blank. Pod narożnymi wykuszami cztery kamienne, gotyckie tarcze herbowe z końca XIV w. z orłami piastowskimi wydobytymi płytkim reliefem, według tradycji z warsztatu związanego z praskim mistrzem Piotrem Parlerem[8].

Godziny otwarcia[edytuj | edytuj kod]

Wieża Piastowska czynna jest codziennie poza nielicznymi wyjątkami (Wielkanoc, Boże Narodzenie)[9]:

  • czerwiec-sierpień: w godzinach 9.00-19.00
  • styczeń,luty, listopad, grudzień: w godzinach 9.00-16.00
  • marzec, kwiecień, październik: w godzinach 9.00-17.00
  • maj i wrzesień: w godzinach 9.00-18.00

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Osoby uhonorowane specjalną legitymacją wydaną przez Zamek Cieszyn, mogą raz do roku bezpłatnie nocować na Wieży Piastowskiej[10].

W Internecie jest dostępna strona internetowa ukazująca panoramę Cieszyna, która została zarejestrowana na Wieży Piastowskiej[11].

W pobliżu Wieży Piastowskiej, pod ziemią istnieje najdłuższy w Europie 65-metrowy tunel lodowy, który został wydrążony w skale Wzgórza Zamkowego. Wejście do tunelu było w Brackim Browarze Zamkowym (Wieża Piastowska jest też wyróżniającym się elementem etykiety piwa Brackie) i służył do przechowywania piwa[12].

Wieża Piastowska została umieszczona obok Rotundy św. Mikołaja na znaczku turystycznym (nr 173).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 31 grudnia 2017; 6 miesięcy temu.
  2. a b c d Sosna Władysław: Cieszyn. Przewodnik krajoznawczy. Cieszyn: Urząd Miejski w Cieszynie, 1993, s. 98-99.
  3. Janusz Spyra, Szlak książąt cieszyńskich. Piastowie, Cieszyn: Biuro Promocji i Informacji. Urząd Miejski w Cieszynie, 2007, s. 24-26, ISBN 978-83-89835-17-8.
  4. Gappa Solutions, Znaczki Turystyczne - No. 173 Rotunda św. Mikołaja i Wieża Piastowska w Cieszynie, www.znaczki-turystyczne.pl [dostęp 2016-08-23].
  5. a b Optimal, Wieża Piastowska - Cieszyn.pl - serwis informacyjny, www.cieszyn.pl [dostęp 2016-08-23].
  6. Zamek Cieszyn - Remont Wieży Piastowskiej [dostęp 2016-08-23].
  7. Rejduch-Samkowa Izabela, Samek Jan (red.): Katalog zabytków sztuki w Polsce. Tom VI. Województwo katowickie. Zeszyt 3. Miasto Cieszyn i powiat cieszyński. Warszawa: Instytut Sztuki PAN i Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach, 1974, s. 26.
  8. a b Sosna Władysław: Cieszyn. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1982, s. 19-20. ISBN 83-213-3062-2.
  9. Zamek Cieszyn - Wzgórze Zamkowe [dostęp 2016-08-23].
  10. Cieszyński Zamek w kosmosie (fotorelacja) | Gazetacodzienna, gazetacodzienna.pl [dostęp 2016-08-23].
  11. Wirtualny Spacer, wycieczki.silesia.travel [dostęp 2016-09-06].
  12. Industriada w cieszyńskim browarze, jasnet.pl [dostęp 2016-08-23].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wirtualne zwiedzanie Wieży Piastowskiej