Wiecha (budownictwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy budownictwa. Zobacz też: typ kwiatostanu.

Wiecha (wiechowe, wierzchowe lub wiankowe) – polska tradycja budowlana, polegająca na zawieszeniu przystrojonego kolorowymi wstążkami wieńca na górnej części budynku. Wiechę wywiesza się na znak zakończenia ważnego etapu budowy – najczęściej po ustawieniu pierwszej krokwi[1].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Tradycyjna wiecha na warszawskim Mokotowie[2]

Dawniej wiechowe poprzedzała uroczystość zwana popłatne (od słowa „płatew”), czyli ułożenie ostatniej belki na wierzchu zrębu. Po popłatnym na szczycie pierwszej krokwi mocowano przystrojony pęk kwiatów lub gałązek[3]. Wieniec zwany wiechą umieszczał cieśla, niekiedy też wycinał na krokwi datę ukończenia pracy oraz gmerk. Czasem wraz z wieńcem na budowli pojawia się piła, siekiera lub inne z narzędzi, które symbolizują pracę cieśli[4]. Po wywieszeniu wiechy odbywała się gościna, na którą gospodarz zapraszał majstrów oraz sąsiadów, aby wspólnie świętować zakończenie ważnego etapu budowy.

Wiechowe ma zapewnić budowli pomyślność dzięki opiece bóstwa, którego siedzibą zgodnie z pogańskimi wierzeniami jest drzewo. Poprzez wykonanie wieńca z jego liści i gałęzi, a następnie zawieszenie wiechy na szczycie budynku, z wiechy do drewnianego szkieletu dachu ma przechodzić pozytywna moc istoty nadprzyrodzonej zamieszkującej wcześniej drzewo[5].

Wiecha z narzędziami ciesielskimi[6]

Zwyczaj ten przetrwał do dziś i jest powszechny również w miastach. Ten tradycyjny wieniec często pojawia się na dachach dużych inwestycji. Symboliczną wiechę na znak zakończenia prac organizuje wykonawca i zaprasza osoby zaangażowane w projekt, m.in. inwestorów i władze. Uroczystość ma przynieść pomyślność nowo wybudowanemu budynkowi. Przykład takiej uroczystości może stanowić m.in. uroczystość podczas budowy fabryki Mlekovita w Wysokiem Mazowieckiem.

Analogicznym do wiechowego obrzędem murarskim jest glajchowe. Glajchą zwie się ostatnią warstwę cegieł. Owa warstwa zdobiona była wiązką kwiatów lub gałązek, a następnie świętowano ukończenie konstrukcji dachu[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wiecha współcześnie[7]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wiesław Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków 2005, s. 691.
  2. SELF.pl, Wiecha na budowie I etapu osiedla Moko w Warszawie, www.thecity.com.pl [dostęp 2018-02-15].
  3. a b Fanciszek Kotula, Przeciw Urokom, Warszawa 1989, s. 74.
  4. Rytuały, bez których nie zakończysz budowy domu, regiodom.pl [dostęp 2018-02-15] (pol.).
  5. Aleksander Brückner, Mitologia słowiańska, Warszawa 1985, s. 19.
  6. Wiecha na budowie osiedla Ogrody Ochota II, „NowaWarszawa.pl” [dostęp 2018-02-15] (pol.).
  7. Trwa budowa Arkada Business Park. Na biurowcu zawisła wiecha, Bydgoski Portal Internetowy [dostęp 2018-02-15] (pol.).