Wiele (województwo pomorskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wiele
Kościół parafialny w Wielu
Kościół parafialny w Wielu
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat kościerski
Gmina Karsin
Sołectwo Wiele
Liczba ludności (2011) 1257
Strefa numeracyjna (+48) 58
Kod pocztowy 83-441[1]
Tablice rejestracyjne GKS
SIMC 0162783
Położenie na mapie gminy Karsin
Mapa lokalizacyjna gminy Karsin
Wiele
Wiele
Położenie na mapie powiatu kościerskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kościerskiego
Wiele
Wiele
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Wiele
Wiele
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wiele
Wiele
53°55′23,8800″N 17°51′42,8400″E/53,923300 17,861900

Wiele (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Wielé; niem. Wielle[2][3]) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Karsin, na południowym krańcu Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego i nad jeziorem Wielewskim.

Integralne części wsi Wiele[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0162790 Abisynia część wsi
0162808 Bekasowo część wsi
0162814 Będomin część wsi
0162820 Biała Góra część wsi
1067124 Chojny osada
0162850 Jeżewo osada leśna
0162866 Mrówkowo osada leśna
0162872 Piątkowo osada leśna
0162889 Przydół osada leśna
0162895 Rogalewo osada leśna
1061475 Wiele-Wybudowanie część wsi

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa gdańskiego.

Opis miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Najstarsza pośrednia wzmianka pochodzi z 1352, gdzie mowa jest o "puszczy wielewskiej" (niem. Velymschen heyde) nad Wdą, w tekście przywileju nadania wsi Górki Wangeriszowi z Cisewia. Pierwszy zapis nazwy Wiele pochodzi z 1382, z przywileju nadania tej miejscowości prawa niemieckiego przez komtura z Tucholi - brata Henryka von Bullendorfa[6].

Miejsce urodzin kaszubskich działaczy: Hieronima Derdowskiego oraz Tomasza i Wincentego Rogalów.

Miejscowość wypoczynkowa na Pomorzu Gdańskim. Dwa jeziora: Wielewskie i Ciepłe, rozdzielone szerokim pasem ziemi lecz połączone ze sobą[7].

We wsi neobarokowy kościół z 1906 pod wezwaniem św. Mikołaja, zbudowany na miejscu dawnego, drewnianego z 1728[6]. Część materiału starego kościoła wykorzystano do budowy kościoła w pobliskim Karsinie. Na wzgórzach otaczających jezioro Wielewskie znajduje się Kalwaria Wielewska, drugi taki obiekt na Pomorzu Gdańskim obok Kalwarii Wejherowskiej, założona w latach 1915-1927. Nad jeziorem Wielewskim znajdują się ośrodki wypoczynkowe Beaver-Tourist i eFKa. W Wielu znajduje się także lokalny zakład przeróbki drewna.

Siedziba Muzeum Ziemi Zaborskiej, z największą w kraju kolekcją haftów jednego autora (ok. 500 dzieł) - Leonarda Brzezińskiego, twórcy szkoły haftu wielewskiego.

We wsi odbywają się również Turnieje Gawędziarzy Ludowych Kaszub i Kociewia. Od 2004 rokrocznie latem Wiele jest jedną ze scen Międzynarodowego Festiwalu Folkloru.

We wsi warto zobaczyć zabytkowy kościół oraz Kalwarię Wielewską. Układ ruralistyczny wsi Wiele został wpisany jako zabytek w rejestrze zabytków województwa pomorskiego pod nowym nr 1115 (poprzedni nr to 966)[8].

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

Centrum wsi Wiele
  • XIV w. - pierwsze wzmianki o miejscowości
  • 1382 - lokacja wsi na prawie niemieckim
  • 1466 - na mocy II pokoju toruńskiego włączenie w obszar Prus Królewskich
  • 1583 - pierwsza wzmianka o cmentarzu[9]
  • 1728 - zakończenie budowy drewnianego kościoła w miejsce dawnego
  • 1772 - wejście w obszar zaboru pruskiego
  • 1852 - przeniesienie obrazu Matki Bożej Pocieszenia z Chojnic do Wiela
  • 1906 - zakończenie budowy obecnego kościoła parafialnego
  • 1915 - rozpoczęcie budowy Kalwarii
  • 1920 - ponownie w granicach Polski
  • 1924 - wizyta prezydenta Stanisława Wojciechowskiego

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2011 roku liczba ludności we wsi Wiele to 1257 z czego 50,6% to kobiety, a 49,4% to mężczyźni. Miejscowość zamieszkuje 20,2% mieszkańców gminy.[10]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2014–03–09]. s. według wyboru.
  2. F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem"
  3. "Polsko-Kaszubski Słownik Nazw Miejscowych i Fizjograficznych" pod. redakcją Andrzeja Chludzińskiego, Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Gdańsk 2006ISBN 978-83-87258-86-3
  4. Obwieszczenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 4 sierpnia 2015 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2015 r. poz. 1636)
  5. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  6. a b Józef Borzyszkowski, Wielewskie Góry.
  7. Jezioro Ciepłe
  8. rejestr zabytków woj. pomorskiego lp. 1153
  9. Anna, Krzysztof Jakubowscy „Pomorskie cmentarze”, Gdańsk 2012, ​ISBN 978-83-62129-73-7​, str. 78
  10. http://www.polskawliczbach.pl/wies_Wiele_pomorskie.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]