Wiele (województwo pomorskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 53°55′24″N 17°51′43″E
- błąd 38 m
WD 53°51'N, 17°51'E, 53°55'23.99"N, 17°51'41.40"E
- błąd 20807 m
Odległość 5 m
Wiele
wieś
Ilustracja
Kościół parafialny w Wielu
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat kościerski
Gmina Karsin
Sołectwo Wiele
Liczba ludności (2011) 1257
Strefa numeracyjna 58
Kod pocztowy 83-441[1]
Tablice rejestracyjne GKS
SIMC 0162783
Położenie na mapie gminy Karsin
Mapa lokalizacyjna gminy Karsin
Wiele
Wiele
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wiele
Wiele
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Wiele
Wiele
Położenie na mapie powiatu kościerskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kościerskiego
Wiele
Wiele
Ziemia53°55′24″N 17°51′43″E/53,923333 17,861944

Wiele (dodatkowa nazwa w j. kaszub. Wielé; niem. Wielle[2][3]) – wieś kaszubska w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie kościerskim, w gminie Karsin, na południowym krańcu Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego i nad jeziorem Wielewskim.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa gdańskiego.

W obszar wsi wchodzą ponadto:

Opis miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Najstarsza pośrednia wzmianka pochodzi z 1352, gdzie mowa jest o „puszczy wielewskiej” (niem. Velymschen heyde) nad Wdą, w tekście przywileju nadania wsi Górki Wangeriszowi z Cisewia. Pierwszy zapis nazwy Wiele pochodzi z 1382, z przywileju nadania tej miejscowości prawa niemieckiego przez komtura z Tucholi – brata Henryka von Bullendorfa[6].

Miejsce urodzin kaszubskich działaczy: Hieronima Derdowskiego oraz Tomasza i Wincentego Rogalów.

Miejscowość wypoczynkowa na Pomorzu Gdańskim. Dwa jeziora: Wielewskie i Ciepłe, rozdzielone szerokim pasem ziemi, lecz połączone ze sobą[7]. Nad jeziorem Wielewskim znajdują się ośrodki wypoczynkowe Beaver-Tourist i eFKa. W Wielu znajduje się także lokalny zakład przeróbki drewna.

Siedziba Muzeum Ziemi Zaborskiej, z największą w kraju kolekcją haftów jednego autora (ok. 500 dzieł) – Leonarda Brzezińskiego, twórcy szkoły haftu wielewskiego.

We wsi odbywają się również Turnieje Gawędziarzy Ludowych Kaszub i Kociewia. Od 2004 rokrocznie latem Wiele jest jedną ze scen Międzynarodowego Festiwalu Folkloru.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze kościoła
Kalwaria Wielewska, „Dom Piłata”

Według rejestru zabytków NID[8] na listę zabytków wpisany są:

  • zespół ruralistyczny wsi, nr rej.: 966 z 2.06.1986
  • kościół parafialny pw. św. Mikołaja, 1904-05, nr rej.: A-1188 z 4.06.1998
  • cmentarz grzebalny, nr rej.: j.w.
  • Kalwaria Wielewska, 1915-24, nr rej.: A-1189 z 1.07.1998:
    • park kalwaryjski
    • 16 kaplic
    • 6 stacji drogi krzyżowej (figury)
    • pustelnia (dom dla stróża).

Neobarokowy kościół z 1906 pod wezwaniem św. Mikołaja został zbudowany na miejscu dawnego, drewnianego z 1728[6]. Część materiału starego kościoła wykorzystano do budowy kościoła w pobliskim Karsinie. Na wzgórzach otaczających jezioro Wielewskie znajduje się Kalwaria Wielewska, drugi taki obiekt na Pomorzu Gdańskim obok Kalwarii Wejherowskiej, założona w latach 19151927.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

Centrum wsi Wiele

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2011 roku liczba ludności we wsi Wiele to 1257 z czego 50,6% to kobiety, a 49,4% to mężczyźni. Miejscowość zamieszkuje 20,2% mieszkańców gminy[10].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014-03-09].
  2. F. Lorentz „Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem”.
  3. „Polsko-Kaszubski Słownik Nazw Miejscowych i Fizjograficznych” pod. redakcją Andrzeja Chludzińskiego, Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Gdańsk 2006 ​ISBN 978-83-87258-86-3​.
  4. Obwieszczenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 4 sierpnia 2015 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2015 r. poz. 1636).
  5. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
  6. a b Józef Borzyszkowski, Wielewskie Góry.
  7. Jezioro Ciepłe.
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie. 2019-12-31. s. 48. [dostęp 2019-12-25].
  9. Anna, Krzysztof Jakubowscy „Pomorskie cmentarze”, Gdańsk 2012, ​ISBN 978-83-62129-73-7​, s. 78.
  10. Wieś Wiele (pomorskie) » mapy, GUS, nieruchomości, noclegi, szkoły, kod pocztowy, atrakcje, regon, edukacja, kierunkowy, przedszkola, demografia, zabytki, statystyki, tabele, www.polskawliczbach.pl [dostęp 2020-07-09] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]