Wielichowo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta w woj. wielkopolskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Wielichowo
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Ratusz w Wielichowie
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat grodziski
Gmina Wielichowo
Prawa miejskie 1429[1]
Burmistrz Honorata Kozłowska
Powierzchnia 1,24 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

1758[2]
1417,7 os./km²
Strefa numeracyjna +48 61
Kod pocztowy 64-050
Tablice rejestracyjne PGO
Położenie na mapie gminy Wielichowo
Mapa lokalizacyjna gminy Wielichowo
Wielichowo
Wielichowo
Położenie na mapie powiatu grodziskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu grodziskiego
Wielichowo
Wielichowo
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Wielichowo
Wielichowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wielichowo
Wielichowo
Ziemia52°07′08″N 16°20′58″E/52,118889 16,349444
TERC (TERYT) 3005054
SIMC 0971620
Urząd miejski
Rynek 10
64-050 Wielichowo
Strona internetowa

Wielichowo imiasto w woj. wielkopolskim, w powiecie grodziskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wielichowo[3]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. poznańskiego[1]. W odległości 6 km od miasta przebiega droga krajowa nr 32 (Zielona Góra–Poznań)[1].

Według danych z 30 czerwca 2014 miasto liczyło 1757 mieszkańców[4].

Miasto biskupstwa poznańskiego, pod koniec XVI wieku leżało w powiecie kościańskim województwa poznańskiego[5].

Położenie i transport[edytuj | edytuj kod]

Wielichowo leży w dolinie środkowej Obry[1][6], w pobliżu nadrzecznych bagien[7].

Przez Wielichowo biegnie droga wojewódzka nr 312, łącząca drogę krajową 32 z Rakoniewic z drogą krajową nr 5 w Czaczu[1].

 Zobacz też: Wielichowo Zachód.

Od 1973 stacja kolejowa w Wielichowie jest końcowym punktem Śmigielskiej Kolei Dojazdowej (wcześniej linia ze Starego Bojanowa kończyła się w Rakoniewicach). Na początku XX wieku istniała jeszcze wąskotorowa linia do Ujazdu. Szachulcowy dworzec kolejowy (położony na terenie Wielichowa-Wsi) został wybudowany w 1902[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pałac w Wielichowie z pocz. XIX w.

Nazwa wywodzi się od lasu biskupiego Vielychowo, leżącego na południe od Łubnicy[7]. Przy dworku, prawdopodobnie myśliwskim rozwinęła się wieś Welichow, wzmiankowana w 1291[7][6]. Dokumenty z 1308 wskazują, że było wówczas właśnośnią biskupią[7]. Niemieckie prawa miejskie Wielichowo, wówczas jako Ciołkowice uzyskało w 1429 r.[1][7] od króla Władysława Jagiełły[6]. W 1458 miasto wystawiło na wyprawę malborską 2 zbrojnych[a]. W tym czasie w Wielichowie istniał prawdopodobnie już kościół[7]. W 1645 miasto przeszło w ręce biskupów poznańskich[1]. Cały okres swojej historii pozostawało ośrodkiem produkcji rolniczej i rzemiosła. W XIX wieku miasto rozwinęło się terytorialnie, architektonicznie, gospodarczo i ludnościowo. Około 1840 jako właściciela zapisano Mikołaja Mielżyńskiego[7]. Wielichowo liczyło wówczas 111 domów i 592 mieszkańców[7]. Pod koniec XIX wieku liczba mieszkańców wzrosła do ok. 1000[7]. Aż 249 mieszkańców Wielichowa, w którym wyraźnie przeważała ludność polska, wzięło udział w powstaniu wielkopolskim w 1919 r.[6]. Kompania wielichowska poniosła znaczne straty w trakcie walk o Kargową[6]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W pobliżu Wielichowa zlokalizowana jest należąca do Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa Kopalnia Gazu Ziemnego Wielichowo. Kopalnia prowadzi eksploatację złóż Wielichowo-Ruchocice z podłączeniem odwiertów Elżbieciny, Jabłonna i Łęki. Łączne zasoby wydobywalne ze złóż Wielichowo, Ruchocice, Łęki, Elżbieciny i Jabłonna są szacowane na ponad 3,5 mld m3 gazu ziemnego zaazotowanego.

Ludzie związani z Wielichowem[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Wielichowem.

W Wielichowie urodzili się wybitni lekkoatleci polscy: Zdzisław Krzyszkowiak (1929-2003), mistrz olimpijski, mistrz Europy oraz Marian Dudziak (ur. 1941) wicemistrz olimpijski i Europy. Z Wielichowa wywodzi się koszykarka 1 ligowa Kinga Banach (ur. 1997), grająca w Enea AZS Poznań, a także wielokrotna młodzieżowa reprezentantka Polski w koszykówce.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Wielichowa w 2014 roku [2].


Piramida wieku Wielichowo.png

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Na listę zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisano[8]:

  • historyczny układ urbanistyczny miasta z XV–XIX w. (nr rej. 689/Wlkp/A z 7.08.2008)
  • kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny z lat 1762-79 (nr rej. 564/A z 30.04.1969)
  • drewniany kościół cmentarny pw. Narodzenia NMP z 1793 (nr rej. 565/A z 30.04.1969)
  • zespół pałacowy, na który składają się:
    • pałac z pocz. XIX w. w stylu późnego klasycyzmu[1], przebudowany w 1897 (nr rej. 1446/A z 12.04.1973)
    • krajobrazowy park z XIX w.[1] (nr rej. 2091/A z 9.08.1986)
  • zespół folwarczny (przy zespole pałacowym) z końca XIX wieku (nr rej. 2551/A z 20.07.1995): obora (chlewnia), stodoła (magazyn), stajnia robocza i magazyn, gorzelnia, stajnia wyjazdowa, rządcówka, spichrz
  • dom, Rynek 3 z I poł. XIX wieku (nr rej. 568/A z 30.04.1969)
  • dom, Rynek 4 z I poł. XIX wieku (nr rej. 567/A z 30.04.1969)
  • dom, Rynek 14 (daw. 15) z poł. XIX wieku (nr rej. 571/A z 30.04.1969)

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Liczba zbrojnych zależała wówczas od wielkości miasta

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Alicja Dziewulska, Jan Maj: Kościan: mapa topograficzna Polski. Wydanie turystyczne. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno-Kartograficzne, 1997. ISBN 83-7135-149-6.
  2. a b http://www.polskawliczbach.pl/Wielichowo, w oparciu o dane GUS.
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 2319, 13 lutego 2013. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 14 listopada 2014]. 
  4. Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan na 30 VI 2014 (s. 104) (pol.). GUS. [dostęp 2 listopada 2014].
  5. Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 245.
  6. a b c d e Włodzimierz Łęcki: Wielkopolska. Warszawa: Sport i Turystyka, 1996, s. 415-416. ISBN 83-7079-589-7.
  7. a b c d e f g h i Wielichowo w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIII: Warmbrun – Worowo. Warszawa 1893.
  8. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków na terenie województwa wielkopolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 42. [dostęp 14 listopada 2014].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]