Wielkanoc w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wielkanocne jedzenie, dekoracje i tradycyjna ludowa odzież

Wielkanoc w Polsce jest jednym z najważniejszych świąt w Polsce, często porównywalnym pod względem znaczenia kulturowego do Bożego Narodzenia. Jest to święto państwowe, wolne od pracy. Wiąże się z nim wiele specyficznych zwyczajów i tradycji[1][2].

Wielkanoc obchodzona jest w Polsce od chrystianizacji kraju w średniowieczu[2]. W dobie rozbiorów było ono postrzegane jako ważne święto patriotyczne, przypominające Polakom o ich kulturze[1].

Wielkanoc to także ważne święto dla Polonii[3].

Według sondażu z 2012 roku około 90% Polaków przestrzega niektórych zwyczajów wielkanocnych, a ponad 50% uczestniczy w wielkanocnych zwyczajach chrześcijańskich[4].

Niedziela palmowa

Tradycje[edytuj | edytuj kod]

Niektóre z polskich tradycji wielkanocnych mają swoje korzenie we wcześniejszych wierzeniach pogańskich, a inne były fuzją tych tradycji z nową tradycją chrześcijańską. Do takich tradycji zaliczają się między innymi te związane ze święconką, przygotowywaną w Wielką Sobotę i pisankami. W czasie Wielkanocy praca, w tym prace domowe, powinna być ograniczona do minimum. Ponieważ Polska jest w przeważającej części katolicka, większość tradycji wiąże się z Kościołem katolickim, chociaż wiele z innych mniejszości religijnych w Polsce również ma swoje zwyczaje związane z Wielkanocą[1][2].

Ozdoby wielkanocne

Już tydzień przed Wielkanocą, w Niedzielę Palmową, wystawiane są palmy wielkanocne. Tradycyjnie obchody Wielkanocy rozpoczynają się Wigilią Paschalną w Niedzielę Wielkanocną, po której następuje rezurekcja. Istnieje szereg pieśni religijnych związanych z Wielkanocą, często śpiewanych podczas procesji (do najstarszych należy Przez twe święte zmartwychwstanie). W domu ludzie biorą udział w śniadaniu wielkanocnym, podczas każdego tradycyjnie obdarowywano i dzielono się jajkami. Na wielkanocnym stole popularne ozdoby to pisanki i inne symbole, takie jak Baranek Boży (mała rzeźba często wykonana z substancji jadalnych, takich jak cukier, chleb, masło), podobne małe rzeźby kurczaka i królików (Zajączek wielkanocny), oraz wiosenne kwiaty lub gałązki roślin, takich jak bukszpan. Typowe potrawy wielkanocne to jajka, mięso np. kiełbasa, zupy np. żurek i barszcz oraz ciasta np. mazurek i babka[1][2].

Zdobiony mazurek wielkanocny

Drugi dzień Wielkanocy, czyli Poniedziałek Wielkanocny, ma swoje tradycje, jak choćby święto śmigus-dyngus, polegające na spryskiwaniu innych wodą. Istnieje również wiele gier ludowych, z których wiele obejmuje jajka, takie jak walatka[1][2].

Do polskich tradycji wielkanocnych (niektórych o zasięgu krajowym, nieraz międzynaradowym, a niektórych regionalnych) zaliczają się[1][2]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f The Many Faces of Easter in Poland, Culture.pl [dostęp 2022-04-15] (ang.).
  2. a b c d e f Kowalczyk, Maria (2020). "Geneza i obchód Wielkanocy w Polsce. Zarys problematyki" (PDF). Studia Elbląskie (in Polish). XX: 273–294
  3. Deborah Anders Silverman, Polish-American Folklore, University of Illinois Press, 2000, ISBN 978-0-252-02569-3 [dostęp 2022-04-15] (ang.).
  4. "WIELKOPOSTNE I WIELKANOCNE ZWYCZAJE W POLSKICH DOMACH" (PDF). Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej. 2012.