Wielki Młyn w Gdańsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wielki Młyn
Obiekt zabytkowy nr rej. 270 z 14.06.1968[1]
Wielki Młyn
Państwo  Polska
Miejscowość POL Gdańsk COA.svg Gdańsk
Adres ul. Wielkie Młyny 16
Typ budynku młyn wodny
Ukończenie budowy 1350
Zniszczono II wojna światowa
Odbudowano po 1962
Właściciel Gdańsk[2]
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Wielki Młyn
Wielki Młyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wielki Młyn
Wielki Młyn
Ziemia 54°21′14,8″N 18°39′00,4″E/54,354100 18,650100

Wielki Młyn – zabytkowy młyn wodny na Starym Mieście w Gdańsku. Napędzany był wodami Kanału Raduni.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wielki Młyn został wzniesiony przez krzyżaków w 1350 roku[3]. W 1391 roku częściowo spłonął. 5 lutego 1454 roku opanowali go gdańszczanie należący do antykrzyżackiego sprzysiężenia (Związek Pruski), co zapoczątkowało powstanie przeciwko zwierzchnictwu Zakonu. W przywileju wydanym w Elblągu, król Polski Kazimierz Jagiellończyk przekazał młyn gdańszczanom[4]. W 1836 młyn został zmodernizowany na wzór amerykański poprzez m.in. zamontowanie w nim turbiny i taśmociągu. Młyn pozostawał w użyciu aż do końca II wojny światowej, gdy został częściowo zniszczony[5]. Po 1945 roku odbudowany. W 1991 roku przeprowadzono w nim badania archeologiczne. W 1993 roku zakończono adaptację młyna na dom handlowy.

Młyn został zbudowany na sztucznej wysepce (obecna nazwa Wyspa Młyńska) utworzonej przez rozwidlenie Kanału Raduni. Obiekt posiadał 18 kół wodnych po 9 na ścianę młyna[5]. Co szesnasty worek mielonego w młynie zboża przypadał miastu jako danina[5]. W przypadku oblężenia miasta i odcięcia dopływu wody, używano zapasowych żaren napędzanych końmi[4].

Obecnie w Wielkim Młynie znajduje się centrum handlowe.

8 sierpnia 2014 przy Wielkim Młynie uruchomiona została fontanna z wielobarwną iluminacją nocną. Formą nawiązuje ona do kaskad wodnych tworzonych przy Wielkim Młynie przez Kanał Raduni. Jako pierwsza w Polsce wykorzystuje system cienkiego lustra wody, w którym odbija się otoczenie[6]. Koszt jej realizacji wyniósł 2 mln zł[7]

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie. 31 grudnia 2015. [dostęp 25.06.2013].
  2. Powolny upadek Wielkiego Młyna. trojmiasto.pl, 9 lutego 2015.
  3. Samp s. 33.
  4. a b Samp s. 35.
  5. a b c Samp s. 36.
  6. Wszystkie kolory wody, czyli nowa gdańska fontanna
  7. To ma być najpiękniejsza fontanna w Gdańsku. Już działa! [ZDJĘCIA]. [dostęp 2014-08-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-22)].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • „Z problematyki odkryć archeologicznych w obrębie Wlk. Młyna w Gdańsku”, [w:] Gdańsk Średniowieczny w świetle najnowszych badań archeologicznych i historycznych” Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Instytut Historii UG, 1998
  • Jerzy Samp: Miasto czterdziestu bram. Gdańsk: marpress, 2000, s. 33-36. ISBN 83-85349-71-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]