Wielki Wschód Polski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wielki Wschód Polski (WWP) – zakon-stowarzyszenie wolnomularskie nurtu liberalnego (niedogmatycznego, nieregularnego) działające w Polsce. Przyjmuje zarówno mężczyzn, jak i kobiety, jedna z pięciu polskich obediencji masońskich[1]. Opiera się przede wszystkim na rycie (obrządku) francuskim. Należy do racjonalistycznego nurtu masonerii[potrzebny przypis].

Stowarzyszenie określa się jako filantropijne, filozoficzne i postępowe. Wytycza sobie następujące zadania: poszukiwanie prawdy, pogłębianie moralności, stosowanie solidarności. Oficjalnym celem WWP jest praca nad poprawą sytuacji materialnej i moralnej społeczeństw oraz doskonaleniem umysłowym i społecznym ludzkości. Zasady, którymi się rządzi to: wzajemna tolerancja, poszanowanie innych i samego siebie, absolutna wolność sumienia. Dewizą WWP jest Wolność, równość, braterstwo.

Wielkimi Mistrzami WWP byli m.in. filozof Andrzej Nowicki, następnie były wicepremier i ambasador Polski w Wielkiej Brytanii Zbigniew Gertych, potem pisarz i krytyk literacki Piotr Kuncewicz. W listopadzie 2007 roku kolejnym Wielkim Mistrzem został Waldemar Gniadek, działacz opozycji antykomunistycznej w latach 80, następnie w 2011 Tomasz Szmagier, w 2015 Filip Bretom, a od listopada 2018 godność tę piastuje Marcin Stańczak.

Z nurtem tym związane jest pismo Wolnomularz Polski i biuletyn Atena.

Wielki Wschód Polski jest stowarzyszeniem jawnym, zarejestrowanym pod numerem KRS 0000120900[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Wielki Wschód Narodowy Polski.

Tradycje Wielkiego Wschodu w Polsce sięgają XVIII w., od kiedy istniał Wielki Wschód Narodowy Polski. Organizacja została rozwiązana w 1821 r. przez cara rosyjskiego. Począwszy od 1910 r., na ziemiach polskich powołane zostały pojedyncze loże Wielkiego Wschodu Francji. Odegrały one dużą rolę w polskim ruchu niepodległościowym, lecz rozpadły się ok. 1918 r. Część braci z tych lóż wzięła udział w powołaniu Wielkiej Loży „Polacy Zjednoczeni”, przekształconej później w Wielką Lożę Narodową Polski, a pozostali kontynuowali działalność w nielicznych lożach pod patronatem Wielkiego Wschodu Francji. Niemniej w okresie XX lecia międzywojennego rozwinął się tylko rzeczony nurt narodowy wolnomularstwa oraz mieszany, zaś Wielki Wschód ponownie na dobre pojawił się dopiero w 1991 r. Odrodził się w związku z ponownym zapaleniem świateł wolnomularskich po dekrecie rozwiązującym organizacje wolnomularskie i ich niebycie w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, kiedy została zainstalowana loża „Wolność Przywrócona” (26 kwietnia). Nazwa podkreślała moment dziejowy Polski. Pierwsze inicjacje na poczet przyszłej loży miały miejsce 1 grudnia 1990 r. w pałacyku w parku łazienkowskim przy pomocy braci z paryskiej loży Victor Schoelcher (GOdF). Przed wojną, w latach 1920–1938, istniała loża pod tą nazwą, lecz działała ona pod auspicjami Wielkiej Loży Narodowej Polski i skupiała głównie ludzi nauki i pióra. Należeli do niej wówczas m.in. Gabriel Narutowicz, prof. Jan Mazurkiewicz, prof. Mieczysław Michałowicz, prof. Janusz Groszkowski (powojenny prezes PAN).

Niezależnie, działająca jeszcze jako warsztat prowizoryczny, loża „l'Esperance” („Nadzieja”), zał. 24 listopada 1990 r. na Wsch. Lille, została przeniesiona do Polski i zainstalowana w roku 1991 r. na Wsch. Warszawy. Z loży „Nadzieja” zrodziły się w kolejnych latach loża „Jedność” na Wschodzie Katowic (1992) oraz loża „Tolerancja” na Wsch. Mikołowa (1994). Te trzy loże pracowały w Rycie Szkockim Rektyfikowanym.

Z kolei z loży „Wolność Przywrócona” zrodziły się loże „Trzej Bracia” (21 maja 1993) oraz „Europa” (11 marca 1994). Obie na Wschodzie Warszawy. Loże wywodzące się z „Wolności Przywróconej” praktykują ryt francuski.

Na początku lat 90. XX w. loże liberalne w Polsce funkcjonowały w ramach Wielkiego Wschodu Francji. Z czasem się uniezależniły w obediencji Wielkiego Wschodu Polski, który został powołany w 1997 r. Uroczystość wniesienia Świateł Wolnomularstwa do WWP miała miejsce 12 lipca 1997 r. Niezależna odtąd obediencja WWP, skupiała wówczas sześć lóż podległych wcześniej Wielkiemu Wschodowi Francji: cztery w Warszawie, jedną w Katowicach i jedną w Mikołowie. WWP został zarejestrowany jako stowarzyszenie w warszawskim sądzie wojewódzkim 14 listopada 1997 r.

Loże „Tolerancja” i „Jedność” nie przetrwały próby czasu (zostały uśpione pomiędzy 1997 a 1999 r.) i dziś WWP tworzą loże warszawskie, loża bydgosko-toruńska, loża ryska oraz trójmiejski trójkąt „Jan i Elżbieta Heweliusz”. Z WWP współpracują także trójkąt warszawski (anglojęzyczny) i powołany w 2012 trójkąt rytu Memphis-Misraim.

W 2008 roku jako piąty Wielki Wschód na świecie dopuścił powstawanie w ramach swojej organizacji lóż żeńskich i mieszanych[3].

W 2016 roku loża „Nadzieja” ogłosiła secesję, po czym niezwłocznie - wraz z będącą w tej samej sytuacji lożą „Kultura” - utworzyła gdańską lożę „Gwiazda Morza”[4]. W lutym 2017 roku, powołały one wraz z lożą „Trzej Bracia” i "Europa" obediencję: Wielki Wschód Rzeczypospolitej Polskiej[5]. Ta organizacja wolnomularska związana jest traktatem przyjaźni m.in. z Federacją Polską Międzynarodowego Mieszanego Zakonu Wolnomularskiego "Le Droit Humain".[6]

Loże WWP[edytuj | edytuj kod]

Trójkąty WWP[edytuj | edytuj kod]

Istnieją także tzw. trójkąty masońskie, które po jakimś czasie przekształcają się w loże. Obecnie wśród trójkątów znaleźć możemy:

Wielcy Mistrzowie[edytuj | edytuj kod]


Wielki Wschód Polski na arenie międzynarodowej[edytuj | edytuj kod]

W przestrzeni międzynarodowej Wielki Wschód Polski współpracuje, na podstawie podpisanych wzajemnych umów o przyjaźni i współpracy, z następującymi organizacjami i Zakonami[19]:

  • Wielki Wschód Francji
  • Wielki Wschód Szwajcarii
  • Wielka Loża Włoch
  • Wielki Wschód Rumunii
  • Wielki Wschód Irlandii
  • Wielka Loża Lemuria - Mauritius
  • Tradycyjny Zakon Masoński - Mauritius
  • Wielki Wschód Słowenii
  • Delphi – Wielka Loża Mieszana Grecji
  • Wielki Wschód Belgii
  • Wielka Loża Narodowa Chorwacji
  • Wielka Loża Żeńska Francji
  • Wielka Loża Symboliczna Hiszpanii
  • Wielki Wschód Bułgarii

Wielki Wschód Polski obecny jest również w stowarzyszeniach międzynarodowych[19]:

  • Europejski Sojusz Wolnomularski (współzałożenie)
  • Stowarzyszenia Obediencji Adogmatycznych Europy Środkowo-Wschodniej
  • Uniwersalna Liga Masońska

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wolnomularstwo polskie, wolnomularstwo.pl [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  2. Strona internetowa trójkąta masońskiego Heweliusz w Gdańsku. [dostęp 2013-03-10].
  3. Norbert Wójtowicz, Kobiety w loży masońskiej, „Rojalista - Pro Patria”, nr 1 (47), sierpień 2009 - luty 2010, s. 20-24
  4. Kordian Krukowski, i, Loża wolnomularska Gwiazda Morza w Gdańsku, gwiazdamorza.pl [dostęp 2017-02-28].
  5. Powstał Wielki Wschód Rzeczypospolitej Polskiej [dostęp 2017-02-28].
  6. Traktat o Przyjaźni i Współpracy pomiędzy Federacją Polską Międzynarodowego Mieszanego Zakonu Wolnomularskiego Le Droit Humain, a Wielkim Wschodem Rzeczypospolitej Polskiej, www.droithumain.pl [dostęp 2019-04-15].
  7. Wolność Przywrócona, Wielki Wschód Polski [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  8. Strona internetowa Loży Galileusz. [dostęp 2013-03-10].
  9. Galileusz, Wielki Wschód Polski [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  10. Moria, Wielki Wschód Polski [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  11. Cezary Leżeński, Wielki Wschód Polski [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  12. Kamil Racewicz: Loża eksperymentalna „Witelon” - 10. loża WWP. wolnomularstwo.pl, 31 marca 2012. [dostęp 2015-01-25].
  13. Witelon, Wielki Wschód Polski [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  14. Wykładu o masonerii w Kielcach nie będzie. Na razie | Aszera, aszera.wordpress.com [dostęp 2019-06-05] (pol.).
  15. Atanor, Wielki Wschód Polski [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  16. Zapalenie świateł Loży Abraxas pod Światłem Syriusza, Wielki Wschód Polski, 26 maja 2019 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  17. Abraxas, Wielki Wschód Polski [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  18. Universe, Wielki Wschód Polski [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  19. a b Wielki Wschód Polski | Liberalne Wolnomularstwo w Polsce, Wielki Wschód Polski [dostęp 2019-06-03] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]