Wielkie Walichnowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wielkie Walichnowy
Wielkie Walichnowy
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat tczewski
Gmina Gniew
Wysokość 10[1] m n.p.m.
Liczba ludności 554 (sołectwo)
Strefa numeracyjna (+48) 58
Tablice rejestracyjne GTC
SIMC 0161625
Położenie na mapie gminy Gniew
Mapa lokalizacyjna gminy Gniew
Wielkie Walichnowy
Wielkie Walichnowy
Położenie na mapie powiatu tczewskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tczewskiego
Wielkie Walichnowy
Wielkie Walichnowy
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Wielkie Walichnowy
Wielkie Walichnowy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wielkie Walichnowy
Wielkie Walichnowy
Ziemia53°55′05″N 18°51′07″E/53,918056 18,851944

Wielkie Walichnowy (niem. Gross Falkenau) – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, w gminie Gniew przy drodze wojewódzkiej nr 229.

Historia[edytuj]

Wieś lokowana przez Krzyżaków na prawie chełmińskim jako typowa ulicówka z zabudowaniami po obu stronach głównej ulicy, po raz pierwszy wzmiankowana w 1379 roku. Do wojny trzynastoletniej wchodziła w skład komturstwa gniewskiego. W dniu 24 kwietnia 1458 r. na Wiśle na wysokości wsi doszło do potyczki między uzbrojonymi załogami statków obu walczących stron - polskiej (eskorta konwoju z Torunia) i krzyżackiej (z załogi twierdzy w Gniewie)[2]. 24 lipca 1590 roku z inicjatywy osadników holenderskich powstała Wspólnota Wałowa Niziny Walichnowskiej, 4 sierpnia 1854 przekształcona w Związek Wałowy Niziny Walichnowskiej. Organizacja ta przyczyniła się między innymi do podwyższenia korony wału chroniącego Nizinę Walichnowską przed wodami Wisły, budowy Nowego Wału z Walichnów do Międzyłęża, budowy kolejki wąskotorowej oraz przebudowy i modernizacji stacji pomp „Nadzieja” i„Pokój” w Rybakach oraz „Zgoda” w Międzyłężu[3].

W roku 1626 nieopodal wsi rozegrała się Bitwa Dwóch Wazów: Zygmunta III Wazy oraz Gustawa II Adolfa.

W 1786 roku wieś i okoliczne miejscowości, w odstępie tygodnia, nawiedziły dwie wielkie powodzie. W Wielkich Walichnowach zginęły dwie osoby. Ksiądz proboszcz Walerian Pernarewski opisał to całe zdarzenie w księgach parafii. Kolejna wielka powódź miała miejsce w 1855[4].

Zabytki[edytuj]

W centrum wsi znajduje się pochodzący z przełomu XIV/XV w. kościół św. Jana Chrzciciela, wielokrotnie zalewany przez powodziowe wody Wisły. Posiada barokowy ołtarz główny i boczny, ambonę oraz rokokową chrzcielnicę. W XVI w. podczas powodzi starosta międzyłęski wykorzystał nieobecność ówczesnego katolickiego proboszcza parafii, który schronił się w Klonówce, osadzając na jego miejsce pastora. Doprowadziło to do przejęcia przez protestantów kościoła na 30 lat. Niedaleko świątyni, tuż przy drodze, znajduje się bielona kuźnia z podcieniem (z końca XIX wieku), nieco dalej stacja dawnej kolejki wąskotorowej[5].

Na XIX-wiecznym cmentarzu mennonickim mieści się obszerna kwatera, otoczona ażurowym ogrodzeniem z kutego żelaza, w której zachowało się kilka nagrobków. Jest nagrobek ze sztucznego kamienia w formie dębu opasającego płytę. Cmentarz jest położony na sztucznym wzniesieniu[5].

W latach 1945-1998 miejscowość należała do województwa gdańskiego.

Przypisy

  1. geoportal.gov.pl
  2. Józef Wiesław Dyskant: Zatoka Świeża 1463. Warszawa: Bellona, 2009, s. 121. ISBN 978-83-11-11571-2.
  3. W krainie deszczowców
  4. Historia Związku Wałowego Niziny Walichnowskiej
  5. a b Dolina Dolnej Wisły dla ciekawych - przewodnik przyrodniczo-turystyczny, pod. red. Roberta Goni i Włodzimierza Bykowskiego, Wyd. TPDW, ZPKChiN, Apeiron. Świecie, 2010. Wydanie I, ISBN 978-83-61821-08-3, ISBN 978-93-62303-05-2 (formalnie błędny numer ISBN)

Linki zewnętrzne[edytuj]