Wielkoszczur gambijski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wielkoszczur gambijski
Cricetomys gambianus[1]
(Waterhouse, 1840)
Wielkoszczur gambijski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd myszokształtne
Nadrodzina myszowe
Rodzina malgaszomyszowate
Podrodzina wielkoszczury
Rodzaj wielkoszczur
Gatunek wielkoszczur gambijski
Synonimy
  • C. buchanani Thomas & Hinton, 1921[2]
  • C. dichrurus Osgood, 1910[2]
  • C. gambiensis Temminck, 1853[2]
  • C. goliath (Ruppell, 1842)[2]
  • C. grahami Hinton, 1919[2]
  • C. langi Hatt, 1934[2]
  • C. oliviae Dollman, 1911[2]
  • C. servorum Hinton, 1919[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Wielkoszczur gambijski[4], dawniej: wielkoszczur[5] (Cricetomys gambianus) – gatunek gryzonia z rodziny malgaszomyszowatych[2].

Nazwa zwyczajowa[edytuj | edytuj kod]

W polskiej literaturze zoologicznej dla oznaczenia gatunku Cricetomys gambianus używana była nazwa „wielkoszczur”[5]. W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” gatunkowi temu przypisano oznaczenie wielkoszczur gambijski, rezerwując nazwę „wielkoszczur” dla rodzaju Cricetomys[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Wielkoszczur południowy (C. ansorgei) bywa uznawany za synonim tego gatunku[3].

Związki z człowiekiem[edytuj | edytuj kod]

Wielkoszczur używany do poszukiwania min

Bywa przedmiotem polowań dla doskonałego mięsa. Po odpowiedniej tresurze odnajdują niektóre materiały wybuchowe, zakopane miny lądowe i inne niebezpieczeństwa (reagują na zapach trotylu). Znalezienie miny sygnalizują drapaniem w ziemię. Nie wyzwalają wybuchu, gdyż przy masie ciała wynoszącej ok. 1 kg, nie są w stanie uruchomić zapalnika.

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje zarówno środowiska leśne, jak i tereny otwarte, a także pola uprawne Afryki na południe od Sahary[2][3].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Aktywny nocą, żyje pojedynczo w norach wyposażonych w komory – mieszkalną i gniazdową oraz spiżarnię. Żywi się nasionami, ziarnem zbóż, orzechami, zielonymi częściami roślin, owocami, również drobnymi owadami.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Zdolność do rozrodu osiąga w wieku 5-7 miesięcy. Ciąża trwa 30-36 dni, samica rodzi 1-5 młodych.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała bez ogona

25-45 cm

Długość ogona

36-46 cm

Masa

samice: 1-1,5 kg
samce: do 3 kg

Ubarwienie

Kształtem łudząco przypomina szczura wędrownego, jest szarobrązowy o krótkiej sierści, na grzbiecie szarobrunatny, spód biały, ogon nagi pokryty łuskami.

Cecha charakterystyczna

W odróżnieniu od europejskich szczurów, wielkoszczur (podobnie jak chomiki) ma worki policzkowe, w których przenosi pożywienie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Cricetomys gambianus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f g h i j Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Cricetomys gambianus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 4 maja 2012]
  3. a b c Cricetomys gambianus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  5. a b Zygmunt Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne – Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.