Wiersz zdaniowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wiersz zdaniowy – typ wiersza, należący do systemu nienumerycznego, zbudowany na zasadzie, że jednostkę budowy wersu stanowi zdanie.

Średniowieczny wiersz intonacyjno-zdaniowy[edytuj | edytuj kod]

Wiersz intonacyjno-zdaniowy to najstarszy system wersyfikacyjny w poezji polskiej. Ukształtował się w średniowieczu. Jako system opisała go Maria Dłuska.

W wierszu intonacyjno-zdaniowym każdy wers jest osobnym zdaniem lub samodzielną składniowo cząstką zdania. W klauzuli wersu występują rymy (czasem też pojawiają się rymy wewnętrzne, choć nie stanowią ogniwa systemu). Ten model wiersza określa polską lirykę średniowieczną.

Na jego bazie powstał sylabizm, który ostatecznie stał się bardziej popularny i w XVI wieku stał się, za sprawą Jana Kochanowskiego kolejnym, drugim, systemem wersyfikacyjnym w poezji polskiej.

Nowożytny wiersz zdaniowy[edytuj | edytuj kod]

Na nowo wiersz zdaniowy pojawił się na przełomie XIX i XX wieku i związany był z ruchami awangardowymi. Wiersze oparte na systemie zdaniowym odnajdujemy w dorobku, między innymi, Rilkego, a z poetów polskich: Czechowicza, Peipera, Przybosia, Różewicza i Miłosza. Od średniowiecznego wiersza zdaniowego odmiana współczesna różni się tym, że jako osobny wers występuje także równoważnik zdania oraz częste są zdania złożone (każde zdanie składowe w osobnym wersie), które w średniowiecznej odmianie były rzadkością. Zazwyczaj brakuje także rymów.

Wiersz taki zbliża się do wiersza wolnego jako systemu[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zobacz Dorota Urbańska, Wiersz wolny. Próba charakterystyki systemowej, Warszawa 1995.