Wierzawice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wierzawice
Przystanek kolejowy Wierzawice
Przystanek kolejowy Wierzawice
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat leżajski
Gmina Leżajsk
Liczba ludności (2010-12-31) 3386[1]
Strefa numeracyjna (+48) 17
Kod pocztowy 37-300[2]
Tablice rejestracyjne RLE
SIMC 0654078
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Wierzawice
Wierzawice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wierzawice
Wierzawice
Ziemia50°14′09″N 22°27′03″E/50,235833 22,450833

Wierzawicewieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leżajskim, w gminie Leżajsk. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Części wsi[edytuj]

Integralne części wsi Wierzawice [3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0654084 Folwark-Lizaki część wsi
0654090 Na Dole część wsi
0654109 Na Piasku część wsi
0654115 Na Piziakach część wsi
0654121 Żołyniówki część wsi

Historia[edytuj]

W dokumencie z dnia 23 kwietnia 1390 roku, sporządzonym na zamku w Krzeszowie, zachowanym w oryginale w Archiwum Koronnym Jana Zamojskiego, s. 85-88 oraz 583-584 zapisano, że Jaśko Kustra, dziedzic zamku krzeszowskiego powierza niejakiemu Michałowi lokację wsi Wierzawice na prawie magdeburskim.

W 1515 roku wieś była wzmiankowana w regestrach poborowych, które zapisali poborcy podatkowi ziemi przemyskiej, jako Vyerzeycze, i posiadała 12 łanów gruntów rolnych i młyn[5].

W 1565 roku wieś wymieniona jako Wierzaicza w starostwie leżajskim, która miała 23 kmieci, 4 bartników i 1 "rybitwę" w jeziorze sanowskim.

Wieś królewska Wierzaice, w 1589 roku była położona w starostwie niegrodowym leżajskim w województwie ruskim[6]. W 1674 roku Wierzawice posiadały 80 domów[a][7], a w I poł. XX wieku było 417 domy.

W 1656 roku wieś zniszczyli Szwedzi w czasie potopu, a rok potem doprowadzili do zgliszcz Węgrzy Jerzego II Rakoczego.

W Wierzawicach działa Modelarski Klub Lotniczy im. Eugeniusza Kujana - nieżyjącego założyciela klubu i m.in. dyrektora szkoły podstawowej[8]. Na torze modelarskim (położonym obok remizy Straży Pożarnej) odbywały się otwarte Mistrzostwa Polski, czy zawody modeli latających zaliczane do Pucharu Świata.

W Wierzawicach funkcjonuje również Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Wierzawice.

Kościół[edytuj]

W 1390 roku w trakcie lokacji wioski, uposażono parafię, która później została zlikwidowana. Następnie na początku XVII wieku, w Wierzawicach zbudowano kościół filialny pw. św. Marii Magdaleny, który został konsekrowany w 1611 roku. Kościół ten był obsługiwany przez Bożogrobców z Leżajska, lecz później został zniszczony[9].

Pochodzący z Wierzawic, ks. Jan Keller (1887-1970), przekazał rodzinny budynek, na utworzenie parafii. W 1967 roku do Wierzawic, został skierowany ks. Czesław Rzeszutek, w celu organizacji parafii. W 1972 roku, w budynku mieszkalnym została utworzona kaplica, a w 1972 roku erygowano parafię. W latach 1981-1984 pomimo trudności ze strony władz państwowych, zbudowano murowany kościół pw. MB Wspomożenia Wiernych, który został w 1984 roku poświęcony przez ks. Michała Kochmana. 30 września 1993 roku kościół został konsekrowany przez abp Józefa Michalika[9]. Parafia przynależy do dekanatu Leżajsk I w archidiecezji przemyskiej.

Proboszczowie parafii Wierzawice.
1973-2005. ks. Czesław Rzeszutek[10].
2005- nadal ks. Marek Kowalik.

Oświata[edytuj]

Początki szkolnictwa w Wierzawicach, są datowane na 1881 rok, gdy powstała szkoła, o której wzmiankuje Schematyzm Diecezji Przemyskiej z 1882 roku (Schola 4. cl. pueror. et 3 cl. puellar. et 1. in Wierzawice)[11]. Przydatnym źródłem archiwalnym, do poznawania historii szkolnictwa w Galicji, są austriackie Szematyzmy Galicji i Lodomerii, które podają wykaz szkół ludowych, wraz z nazwiskami ich nauczycieli. W latach 1882-1885 szkoła była wzmiankowana, jako niezreorganizowana, a w latach 1885-1911 była 1-klasowa, a od 1911 roku 4-klasowa. Szkoły wiejskie początkowo były tylko męskie, a od 1890 roku były mieszane (koedukacyjne). Pierwszym nauczycielem był Jan Dziurzyński, a od 1895 roku szkoła posiadała też nauczycieli pomocniczych[b].

Po II wojnie światowej część uczniów z powodu braku miejsca w budynku szkolnym, uczyła się w wynajmowanych domach prywatnych, w latach 1961-1964 dokonano rozbudowy szkoły. Za czasów dyrektora Eugeniusza Kujana, w latach 1992-1996 ponownie rozbudowano szkołę (druga kondygnacja i sala gimnastyczna)[12].

Kierownicy i dyrektorzy.
1882-1885. Jan Dziurzyński[13].
1885-1888. Karol Strzelbicki[14].
1888-1893. Zdzisław Misiewicz[15][c].
1893-1900. Ignacy Moskwa[16].
1900-1902. Marcin Kłak[17].
1902-1903 Tomasz Wlazło[18].
1903-1908. Kazimierz Fuss[19].
1908-1911. Józef Baj[20].
1911-1912. Edward Perlak[21].
1912-1931. Józef Jędrzejowski[d][22].
1932-1939. Michał Rejman[23].
1939–1945. Michał Markowicz.
1945-1946. Janina Jędryjas, Stefania Decówna.
1946-1949. Jan Kościelny.
1949-1953. Tadeusz Wiatr.
1953-1954. Izabela Wiatr.
1954-1957. Anna Ćwikła.
1957-1970. Jan Potępa.
1970-1972. Jan Kurp.
1972-1973. Antoni Berteziewicz.
1973-1974. Bronisław Antczak.
1974-1978. Michał Giża.
1978-1979. Jan Daź.
1979-1981. Michał Giża.
1981-1982. Zofia Międlar.
1982-1991. Jan Daź.
1991-2002. Eugeniusz Kujan[24].
2002-2003. Jolanta Niedźwiedzka.
2003-2012. Wiesław Karasiński.
2012- nadal Adam Wylaź[25][e].

Sport[edytuj]

W Wierzawicach działa klub piłkarski San Wierzawice, który został założony w 1946 roku. Obecnie "San" gra w B-klasie, gr IV Stalowa Wola.

Zobacz[edytuj]

Uwagi

  1. W rejestrze pogłównego ziemi przemyskiej z 1674 roku poborcy podatkowi zapisali: Wierzatyce: personis subditorum n[ume]ro 80 facit summa [fl.].......80/0
  2. Nauczycielami pomocniczymi w Wierzawicach byli: Michał Grudziński (1895-1896), Rudolf Rębisz (1898-1899), Marcin Kłak (1899-1900), Zygmunt Bętkowski (1900-1901), Stanisław Stasicki (1901-1903), Agnieszka Piziak (1903-1905), Władysław Stührer (1905-1906), Izabela Wogarek (1906-1907), Józef Baj (1906-1908), Izabela Bajowa (1907-1911), Helena Jaskulska (1907-1914), Helena Marszycka (1907-1913), Maria Jaworska (1908-1909), Leonard Serafin (1911-1912), Stanisław Boratyn (1912-1914), Teodora Słaby (1913-1914), Maria Dziadecka (1913-1914).
  3. Na stronie internetowej szkoły jest tylko nazwisko: p. Misiewicz, dopiero "Wikipedia" na postawie szematyzmów, ustaliła imię: Zdzisław Misiewicz.
  4. Józef Jędrzejowski w 1931 roku został spensjonowany, zmarł 20 sierpnia 1931 roku w 56 roku życia i 36 roku służby nauczycielskiej.
  5. Na stronie internetowej szkoły w Wierzawicach, jest wykaz dyrektorów od 1902 roku (opracowany na podstawie kroniki szkolnej). Jednak szkoła nie dysponuje wcześniejszymi danymi. Dane źródłowe z lat 1882-1912 zostały przez "Wikipedię" znalezione w Szematyzmach Galicji i Lodomerii, które w dniach 1 i 3 lipca 2017 roku, opublikowano na stronie "Wikipedii - Wierzawice".

Przypisy

  1. GUS. Bank Danych Lokalnych
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  5. Wierzawice na stronie Regestru poborowego 1515
  6. Aleksander Jabłonowskim. Źródła dziejowe. Tom XVIII, część I. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. Tom VII, część 1. Ziemie Ruskie, Ruś Czerwona Warszawa. 1902. (str. 23) [Dostęp 2017-07-04]
  7. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe. Tom I, część 4. Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej 1674. (str. 48) ​ISBN 83-87288-55-1
  8. Strona klubu modelarskiego
  9. a b Parafia Wierzawice w Tygodniku Katolickim "Niedziela"
  10. Wspomnienie o ks. Czesławie Rzeszutku w Tygodniku Katolickim "Niedziela"
  11. Schematismus Universi Venerabilis Cleri Saecularis & Regularis Dioeceseos Ritus Latini Premisliensis pro Anno Domini 1882 (str. 116) [Dostęp 2017-07-01]
  12. Historia szkoły w Wierzawicach
  13. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1883 (str. 418) [Dostęp 2017-07-01]
  14. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1886 (str. 396) [Dostęp 2017-07-01]
  15. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1889 (str. 452) [Dostęp 2017-07-01]
  16. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1894 (str. 402) [Dostęp 2017-07-01]
  17. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1901 (str. 542) [Dostęp 2017-07-01]
  18. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1903 (str. 569) [Dostęp 2017-07-01]
  19. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1904 (str. 580) [Dostęp 2017-07-01]
  20. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1909 (str. 669) [Dostęp 2017-07-03]
  21. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1912 (str. 730) [Dostęp 2017-07-01]
  22. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1913 (str. 796) [Dostęp 2017-07-01]
  23. Dziennik Urzędowy Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lwowskiego. Rocznik 1932 (str. 433) (dostęp 2017-10-17)
  24. Biogram Eugeniusza Kujana
  25. Dyrektorzy na stronie internetowej szkoły (wykaz niekompletny)


Linki zewnętrzne[edytuj]