Wikłacz olbrzymi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wikłacz olbrzymi
Euplectes progne[1]
(Boddaert, 1783)
Samiec w szacie godowej
Samiec w szacie godowej
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina wikłaczowate
Rodzaj Euplectes
Gatunek wikłacz olbrzymi
Synonimy
  • Emberiza progne Boddaert, 1783[2]
Podgatunki
  • E. p. delamerei (Shelley, 1903)
  • E. p. delacouri Wolters, 1953
  • E. p. progne (Boddaert, 1783)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Zasięg wikłacza olbrzymiego obejmuje kilka odseparowanych od siebie areałów.

Wikłacz olbrzymi[4] (Euplectes progne) – zamieszkujący Afrykę gatunek ptaka z rodziny wikłaczowatych (Ploceidae). Jest jednym z największych przedstawicieli tej rodziny. Znany z lotów godowych samców, które prezentują swe niezwykle długie, czarne ogony w trakcie powietrznych akrobacji[5].

Systematyka[edytuj]

Wyróżniono trzy podgatunki E. progne[6][2][4]:

Morfologia[edytuj]

Opis gatunku 
W porze godowej występuje wyraźny dymorfizm płciowy: samce w szacie godowej są smoliście czarne z niezwykle długim, efektownym ogonem, który w locie układa się niczym żałobny tren[7]. Ogon samca stanowi ponad połowę długości jego ciała. Poza czernią jedynie na skrzydłach odznacza się fragment złożony z czerwonych i białych piór. Samice, młode i samce w stanie spoczynku mają skromniejsze brązowo-czarne upierzenie, a ich ogon jest znacznie krótszy. Jedynie przednia krawędź skrzydła jest nadal czerwono-biała. Wikłacze olbrzymie mają dość krótkie i silne nogi oraz jasnoniebieskie i grube, przystosowane do rozdrabniania ziaren dzioby.
Średnie wymiary 
  • Długość:
    • samce: 19–21 cm, w porze godowej, wraz z ogonem 50–71 cm[2]
    • samice: ok. 15 cm[2]
  • Masa ciała: 33–46 g u samca, 25–39 g u samicy[2]
Samiec wikłacza olbrzymiego w trakcie lotu tokowego
Samica wikłacza olbrzymiego

Biologia i ekologia[edytuj]

Biotop 
Otwarte, trawiaste lub uprawne obszary, jednak w pobliżu stałych źródeł wody.
Pożywienie 
Ziarna dzikich traw (np. Setaria sphacelata) i zbóż uprawnych, stawonogi (m.in chrząszcze, pluskwiaki, pajęczaki)[8].
Rozmnażanie 
Samce są poligamiczne i w jednym sezonie lęgowym mogą mieć do 5 partnerek. Samce prezentują swój ogon w czasie lotów tokowych nad swoim terytorium. Samice wybierają partnerów o najokazalszych ogonach[5]. Gniazdo budowane może być zarówno przez samca lub samicę i jest solidnym, owalnym koszykiem splecionym z źdźbeł traw, z bocznym wejściem. Sezon lęgowy trwa od października do czerwca, najczęściej jednak składanie jaj przypada na listopad-luty. Samica składa 1-4 jaja i wysiaduje je sama przez 12-14 dni. Młode opuszczają gniazdo po około 17 dniach, ale są dokarmiane przez samicę jeszcze przez następne dwa tygodnie[8].

Przypisy

  1. Euplectes progne, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f g h Craig, A.: Long-tailed Widowbird (Euplectes progne). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2015. [dostęp 27 grudnia 2015].
  3. BirdLife International 2012. Euplectes progne. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-11-29]
  4. a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Ploceidae Sundevall, 1836 – wikłacze – Weavers (wersja: 2015-10-11). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-11-29].
  5. a b Robert Payne: Ziarnojady (w:) Encyklopedia. Zwierzęta. Warszawa: Elipsa, 1999, s. 442. ISBN 83-85152-34-2.
  6. F. Gill, D. Donsker: Old World sparrows, snowfinches & weavers (ang.). IOC World Bird List: Version 5.4. [dostęp 2015-11-29].
  7. Stąd angielska nazwa tego ptaka: Long-tailed Widowbird co można tłumaczyć jako "wdówka długoogoniasta".
  8. a b Euplectes progne (ang.). Biodiversitety Explorer. [dostęp 27 grudnia 2015].