Wikipedia:Dobre Artykuły/kolejka
Nicolò Zeno – włoski wielki niszczyciel typu Navigatori z okresu międzywojennego oraz II wojny światowej. Wodowany w 1928 roku, wszedł do służby w marynarce włoskiej Regia Marina w 1930 roku. Otrzymał imię XIV-wiecznego żeglarza Nicoli Zeno, nosił znak burtowy ZE. Służył podczas wojny na Morzu Śródziemnym, biorąc udział w eskortowaniu konwojów do Afryki Północnej, transportowaniu żołnierzy i operacjach stawiania min. Został samozatopiony 9 września 1943 roku w stoczni w La Spezii. Wyporność standardowa okrętu wynosiła początkowo 1900 ton, a pełna sięgała prawie 2900 ton. Był uzbrojony w sześć armat kalibru 120 mm i cztery wyrzutnie torped, uzupełnione przez działka przeciwlotnicze i uzbrojenie przeciwpodwodne. Napęd stanowiły turbiny parowe, prędkość maksymalna wynosiła ponad 38 węzłów na początku służby. Czytaj więcej…
- Artykuły na Medal (propozycje • kolejka • archiwum • byłe)
- Dobre Artykuły (propozycje • kolejka • archiwum • byłe)
- Listy na Medal (propozycje • byłe)
- Grupy Artykułów (propozycje)
- Ilustracje na Medal (propozycje • kolejka • archiwum)
- Jak stworzyć: doskonały artykuł, Listę na Medal, Ilustrację na Medal, Grupę Artykułów.
- Porównanie wyróżnień artykułów
- Czy wiesz… (propozycje • kolejka • archiwum)
Koordynacja: Wikiprojekt:Wyróżniona zawartość Wikipedii
Ekspozycja przygotowywana na 1 tydzień 2026
[edytuj | edytuj kod]Monge (29 grudnia)
[edytuj | edytuj kod]
Monge – francuski oceaniczny okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 18 zbudowanych jednostek typu Pluviôse. Okręt wypierał 404 tony w położeniu nawodnym i 553 tony pod wodą, a jego główną bronią było sześć torped kalibru 450 mm wystrzeliwanych z sześciu wyrzutni zewnętrznych. Napędzana maszynami parowymi jednostka rozwijała na powierzchni prędkość 12 węzłów, osiągając zasięg 1500 Mm przy prędkości 9 węzłów. Załoga okrętu składała się z 2 oficerów oraz 23 podoficerów oraz marynarzy. „Monge” został zwodowany 31 grudnia 1908 roku w stoczni Arsenal de Toulon w Tulonie, a do służby w Marine nationale wcielono go 2 sierpnia 1910 roku. Okręt służył na Morzu Śródziemnym, aktywnie uczestnicząc w działaniach wojennych. „Monge” został zatopiony 29 grudnia 1915 roku nieopodal Cattaro przez austro-węgierski krążownik SMS „Helgoland”. Zdarzenia nie przeżył dowódca kpt. mar. Roland Morillot wraz z dwoma matami. Pozostała część załogi została podjęta przez austro-węgierskie okręty i trafiła do niewoli.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Kotik antarktyczny (30 grudnia)
[edytuj | edytuj kod]
Kotik antarktyczny – gatunek ssaka z rodziny uchatkowatych z rzędu drapieżnych. Nie wyróżnia się podgatunków. Występuje znaczny dymorfizm płciowy z dochodzącymi do 200 kg samcami o porastającej głowę, szyję i barki grzywie i ważącymi do 50 kg samicami. Ciało pokrywa gęste futro, nie obejmujące dalszej części płetw. Większość życia spędza w morzach oblewających Antarktydę, jednak na okres rozrodu wraca na ląd. Większość populacji rozmnaża się na Georgii Południowej. Poligamiczny; po rocznej ciąży, przedłużonej opóźnioną implantacją, samica rodzi pojedyncze młode karmione tłustym mlekiem i kilka dni później zachodzi w kolejną ciążę. Żywi się krylem, rybami, rzadziej głowonogami. Niemal wytrzebiony intensywnymi polowaniami pod koniec XIX wieku, obecnie liczy między 700 tys. a milion osobników.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
El Eco de Vigán (31 grudnia)
[edytuj | edytuj kod]El Eco de Vigán – filipiński tygodnik. Ukazywał się w Vigan, a stworzony został z inicjatywy alkada tego miasta, José Fernándeza Ginera. Pismo ukazywało się w niedzielę. Jego funkcjonowanie było silnie powiązane z obecnością Ginera w mieście. Po przeniesieniu alkada na inne stanowisko, a co za tym idzie po jego wyjeździe, gazeta nie zdołała utrzymać swej wcześniejszej, relatywnie stabilnej pozycji. Został zamknięty w grudniu 1884 roku, po kilkunastu miesiącach funkcjonowania. Był pismem katolickim oraz prohiszpańskim i ukazywał się w niedzielę. Dał początek filipińskiej prasie prowincjonalnej jako pierwsza gazeta wydawana poza Manilą. El Eco de Vigán nie zmienił jednak długofalowych tendencji wewnątrz filipińskiego rynku prasowego. Nawet przeszło 80 lat po jego zniknięciu z przestrzeni publicznej zdecydowana większość filipińskich gazet wciąż publikowana była w Manili.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Dawid (1 stycznia)
[edytuj | edytuj kod]
Dawid – marmurowa rzeźba Michała Anioła przedstawiająca biblijnego Dawida bezpośrednio przed walką z Goliatem. Dawid został ukazany jako młody i silny mężczyzna, który jest gotowy do ataku. W przeciwieństwie do obowiązującej wówczas tradycji, gdzie Dawida prezentowano jako młodego chłopca, u którego stóp leżała obcięta głowa Goliata, Michał Anioł zdecydował się ukazać nagiego Dawida, przymierzającego się do walki. Prace nad rzeźbą rozpoczęły się w 1501 roku. Dzieło ukończono na początku 1504 roku, jej uroczyste odsłonięcie nastąpiło 18 maja 1504 roku. Posąg przyczynił się do wzrostu popularności Michała Anioła, a na przestrzeni lat stał się jednym z najbardziej znanych dzieł sztuki na świecie. Pierwotnie rzeźba stanęła na Piazza della Signoria we Florencji. Od 1873 roku znajduje się ona we florenckiej Galleria dell’Accademia, podczas gdy na Piazza della Signoria postawiono kopię rzeźby.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Propaganda cukrownicza w II Rzeczypospolitej (2 stycznia)
[edytuj | edytuj kod]
Propaganda cukrownicza w II Rzeczypospolitej – seria kampanii społecznych z okresu dwudziestolecia międzywojennego mających na celu zwiększenie spożycia cukru w kraju. W latach 20. XX wieku przy Radzie Naczelnej Polskiego Przemysłu Cukrowniczego powstały dwie instytucje: Komisja Propagandy Konsumpcji Cukru oraz Biuro Propagandy Konsumpcji Cukru. Ich zadaniem było promowanie spożywania cukru oraz zwalczanie upowszechnionej po I wojnie światowej sacharyny, którą uważano wówczas za poważną konkurencję dla polskiego cukru, a jej powszechność negatywnie wpływała na polski przemysł cukrowniczy oraz na skarb państwa. Od 1929 do 1932 roku działania te były koordynowane przez pisarza Melchiora Wańkowicza. Utworzone przez niego hasło Cukier krzepi stało się istotnym elementem propagandy i kultury, a także przeszło do mowy potocznej. Propaganda ta spotkała się jednak z negatywnym odbiorem ze strony społeczeństwa. Krytykowano nachalność reklamy oraz zbyt wysokie ceny polskiego cukru w kraju w porównaniu z cenami w innych krajach, zaś samych właścicieli cukrowni oskarżano o działanie na szkodę polskiej gospodarki.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Pancernikowce (3 stycznia)
[edytuj | edytuj kod]
Pancernikowce – rząd lądowych ssaków łożyskowych z podgromady żyworodnych i grupy szczerbaków. Zalicza się doń dwie współczesne rodziny, pancernikowate oraz Chlamyphoridae z 21–35 gatunkami, w zależności od ujęcia. Współcześnie są to zwierzęta małych lub średnich rozmiarów, w przeszłości też duże, z buławą na ogonie. Głównie owadożerne, nie gardzą też innym pokarmem. Chroni ich przed drapieżnikami pancerz, jak też umiejętności zwijania się w kulę i kopania jam w ziemi. Wiodą samotny, nocny tryb życia. Informacje o rozrodzie tej grupy zwierząt są skąpe, w przypadku niektórych gatunków jedynie dostępne dane pochodzą z doniesień anegdotycznych. Występują w Ameryce Południowej, Środkowej oraz na południu Ameryki Północnej, zamieszkując szeroki wachlarz siedlisk. Na północnym i południowym krańcu ich zasięgu występowania występuje sen zimowy.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Zakopanie gier komputerowych Atari (4 stycznia)
[edytuj | edytuj kod].jpg)
Zakopanie gier komputerowych Atari – masowe zakopanie niesprzedanych kartridży z grami komputerowymi, konsol i komputerów na wysypisku w Alamogordo w stanie Nowy Meksyk, przeprowadzone przez amerykańskie przedsiębiorstwo Atari w 1983 roku. Przed 2014 rokiem powszechnie spekulowano, że zakopanymi obiektami były niesprzedane kopie gry E.T. the Extra-Terrestrial z 1982 roku – jednej z największych porażek komercyjnych w historii gier komputerowych, często przywoływanej jako jedna z najgorszych, jakie kiedykolwiek wyprodukowano – oraz port Pac-Mana na Atari 2600 z tego samego roku, który odniósł sukces komercyjny, lecz spotkał się z negatywnym odbiorem krytyków. Od pierwszego udokumentowania wydarzenia istniały wątpliwości co do jego autentyczności i często uważano je za miejską legendę. Zakopanie stało się popkulturowym symbolem zapaści na rynku gier komputerowych w 1983 roku. Wierzono, że zakopano miliony kopii E.T., choć zarząd Atari potwierdził, że liczba kartridży wyniosła 700 tysięcy, wliczając te z E.T.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Ekspozycja przygotowywana na 3 tydzień 2026
[edytuj | edytuj kod]Kaman SH-2 Seasprite (12 stycznia)
[edytuj | edytuj kod].jpg){kind=icon}
Kaman SH-2 Seasprite – amerykański pokładowy śmigłowiec wielozadaniowy, opracowany pod koniec lat 50. XX wieku przez firmę Kaman Aircraft Corporation na potrzeby United States Navy. Początkowo pełnił rolę śmigłowca transportowego, następnie konstrukcję przystosowano do wykonywania zadań z zakresu poszukiwania i zwalczania okrętów podwodnych. Mimo początkowych wad Seasprite stanowił istotny krok w rozwoju lotnictwa śmigłowcowego amerykańskiej marynarki wojennej. Zastąpił część maszyn tłokowych w zadaniach ratowniczych i transportowych oraz brał udział w działaniach podczas wojny w Wietnamie, gdzie używano go do zaopatrywania okrętów, osłony bojowej i ratowania załóg zestrzelonych samolotów. Śmigłowce uczestniczyły także w incydencie w Zatoce Tonkińskiej oraz w operacji Rolling Thunder.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Niszczyciele typu Friesland (13 stycznia)
[edytuj | edytuj kod]_(2158_013646).jpg)
Niszczyciele typu Friesland – typ holenderskich niszczycieli o uzbrojeniu artyleryjskim z okresu zimnej wojny, zbudowanych w liczbie ośmiu jednostek w latach 50. XX wieku. Głównym budowniczym niszczycieli była stocznia Nederlandsche Dok en Scheepsbouw Maatschappij w Amsterdamie. Służyły w marynarce holenderskiej (Koninklijke Marine) w latach 1956–1982, po czym siedem z nich służyło dalej do 1991 roku w Marina de Guerra del Perú. Wyporność pełna okrętów wynosiła 3150 ton, a długość 116 metrów. Napędzały je turbiny parowe, pozwalające na osiąganie prędkości ponad 36 węzłów. Główne uzbrojenie stanowiły cztery kierowane radarem automatyczne działa uniwersalne kalibru 120 mm w dwóch wieżach, a do zwalczania okrętów podwodnych służyły wyrzutnie rakietowych bomb głębinowych kalibru 375 mm.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Aichi E13A (14 stycznia)
[edytuj | edytuj kod]
Aichi E13A – japoński trzymiejscowy wodnosamolot rozpoznawczy dalekiego zasięgu z okresu II wojny światowej, skonstruowany w firmie Aichi. Produkowany przez trzy fabryki od 1940 do 1945 roku w liczbie 1460 sztuk, w jedynej wersji produkcyjnej E13A1, był podstawowym japońskim wodnosamolotem rozpoznawczym okresu wojny. Stosowany jako wodnosamolot pokładowy na ciężkich okrętach oraz z baz. Uzbrojenie stałe stanowił tylko jeden ruchomy karabin maszynowy 7,7 mm Typ 92 w tylnej części kabiny z zapasem 576 nabojów w sześciu magazynkach bębnowych po 96 nabojów. Samolot mógł przenosić do 250 kg bomb, w tym dwie bomby po 30 kg lub 60 kg w komorze bombowej i dwie bomby po 30 kg lub 60 kg na zaczepach pod kadłubem albo jedną bombę 250 kg pod kadłubem. Wersja E13A1b zabierała bomby głębinowe. Nieliczne samoloty zostały zmodyfikowane przez uzbrojenie w ruchome działko 20 mm w dolnym stanowisku strzeleckim
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Nicolò Zeno (15 stycznia)
[edytuj | edytuj kod]Nicolò Zeno – włoski niszczyciel z okresu międzywojennego oraz II wojny światowej, należący do typu Navigatori. Wodowany w 1928 roku, wszedł do służby w marynarce włoskiej Regia Marina w 1930 roku. Otrzymał imię XIV-wiecznego żeglarza Nicoli Zeno, skracane także do samego „Zeno”. Nosił znak burtowy ZE. Służył podczas wojny na Morzu Śródziemnym; został samozatopiony 9 września 1943 roku w La Spezii. Wyporność standardowa okrętu wynosiła początkowo 1900 ton, a ostatecznie 2125 ton, natomiast pełna sięgała prawie 2900 ton. Był uzbrojony w sześć armat kalibru 120 mm i cztery wyrzutnie torped, uzupełnione przez działka przeciwlotnicze i uzbrojenie przeciwpodwodne. Napęd stanowiły turbiny parowe, prędkość maksymalna wahała się od ponad 38 węzłów na początku służby do 28 węzłów po modernizacji.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Albatros B.I (16 stycznia)
[edytuj | edytuj kod]
Albatros B.I – niemiecki dwupłatowy samolot rozpoznawczy, a następnie szkolny z okresu I wojny światowej, zaprojektowany i zbudowany w wytwórni Albatros-Werke GmbH w Berlinie. Zbudowana w liczbie ponad 200 egzemplarzy maszyna używana była na początku wojny w jednostkach bojowych Fliegertruppe oraz K.u.k. Luftfahrtruppen, a następnie została wycofana do szkół lotniczych. Po odzyskaniu niepodległości w polskim lotnictwie służyły trzy B.I, a ostatni z nich został skasowany w listopadzie 1921 roku. Samolot oryginalnie nie był uzbrojony. W misjach bombardowania do kabiny zabierano lekkie bomby, które były wyrzucane ręcznie; później umieszczano je w pionowych wyrzutnikach. Część samolotów przeznaczonych do korygowania ognia artylerii wyposażonych było w prymitywne radiostacje.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
U-569 (17 stycznia)
[edytuj | edytuj kod].jpg)
U-569 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej. Wyporność U-Boota wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton pod wodą, a jego główną bronią było 14 torped o kalibrze 533 mm, wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Jednostka rozwijała na powierzchni maksymalną prędkość 17,6 węzła, jej zasięg przy prędkości 10 węzłów wynosił 8500 Mm. Okręt został zwodowany w marcu 1941 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, a w maju 1941 roku wcielono go do służby w Kriegsmarine. Pływając w składzie 3. Flotylli U-Bootów U-569 odbył dziewięć patroli bojowych, podczas których zatopił jeden statek o pojemności 984 BRT oraz uszkodził jeden statek o pojemności 4458 BRT. U-Boot został samozatopiony 22 maja 1943 roku na wschód od Nowej Fundlandii, po ciężkim uszkodzeniu bombami głębinowymi przez amerykańskie samoloty z lotniskowca eskortowego USS „Bogue” (CVE-9).
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
118 Batalion Schutzmannschaft (18 stycznia)
[edytuj | edytuj kod].jpg)
118 Batalion Schutzmannschaft – kolaborancki batalion policyjny na służbie niemieckiej, istniejący w latach 1942–1944, uczestniczący w akcjach przeciwpartyzanckich i pacyfikacyjnych na tyłach frontu wschodniego podczas II wojny światowej, odpowiedzialny za liczne zbrodnie wojenne. Batalion sformowano wiosną 1942 roku w Kijowie z byłych członków Kurenia Bukowińskiego, służących wcześniej w 3. kompanii 115. batalionu Schutzmannschaft, oraz byłych żołnierzy sowieckich, zwerbowanych w obozach jenieckich. Początkowo jego skład narodowościowy był niemal czysto ukraiński, z czasem wzrosła jednak liczba policjantów pochodzenia rosyjskiego oraz białoruskiego. Batalion posiadał również niemiecką kadrę dowódczą. Początkowo stacjonował na terenie Komisariatu Rzeszy Ukraina. Pod koniec 1942 roku został przerzucony na okupowaną Białoruś z zadaniem zwalczania sowieckiej partyzantki. Podczas służby na Białorusi jego członkowie dopuścili się licznych zbrodni na ludności cywilnej, odgrywając m.in. kluczową rolę podczas pacyfikacji Chatynia.
- Sprawdził (pierwszy wpis osoby wstawiającej propozycję)
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Inne strony przygotowujące materiały na stronę główną Wikipedii: