Wikiprojekt:Rocznice/przegląd/lipiec
Rocznice
1 lipca 2019
1 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Estera, Halina i Marcin; Światowy Dzień Architektury; Dzień Kanady; dzień niepodległości Rwandy
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1569 – w Lublinie podpisano unię polsko-litewską, powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów. Korona i Litwa stały się jednym państwem (na ilustracji: Unia lubelska – obraz pędzla Bacciarellego)
- 1804 – urodziła się francuska pisarka George Sand, wielka miłość Fryderyka Chopina
- 1884 – zmarł amerykański detektyw Allan Pinkerton, założyciel Agencji Pinkertona – pierwszej agencji detektywistycznej na świecie
- 1899 – oficjalnie otwarto wieżę ciśnień na placu Wolności w Lublinie
- 1914 – urodził się iracki polityk Ahmad Hasan al-Bakr, prezydent Iraku
- 1994 – zmarła polska tancerka oraz aktorka teatralna i filmowa Helena Grossówna
- 2004 – zmarł amerykański aktor Marlon Brando (Tramwaj zwany pożądaniem, Na nabrzeżach, Ojciec chrzestny, Czas apokalipsy)
3 lipca 2019
3 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Anatol, Radomir i Tomasz
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 324 – zwycięstwo Konstantyna nad Licyniuszem w bitwie pod Adrianopolem
- 1854 – urodził się czeski kompozytor Leoš Janáček
- 1904 – zmarł żydowski dziennikarz Theodor Herzl, twórca i główny ideolog syjonizmu
- 1944 – front wschodni: w ramach operacji Bagration Armia Czerwona wyzwoliła Mińsk – stolicę Białoruskiej SRR; w rocznicę tego wydarzenia Białoruś świętuje Dzień Niepodległości
- 1944 – zmarł polski poeta, eseista, satyryk i dramatopisarz Adolf Nowaczyński
- 1989 – „Gazeta Wyborcza” opublikowała artykuł Adama Michnika pt. „Wasz prezydent, nasz premier”, który był symbolicznym początkiem zmiany rządów
5 lipca 2019
5 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Antoni, Filomena i Telimena; dzień niepodległości Algierii
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1044 – miała miejsce bitwa pod Ménfő; pokonany król Węgier Samuel Aba został zamordowany
- 1844 – powstanie tkaczy śląskich w Bielawie: 3 tysiące tkaczy wdarło się na teren zakładów Christiana Gotloba Dieriga oraz do jego domu; interweniowało wojsko pruskie, zginęło 11 osób, a 24 zostały ranne
- 1854 – w wyniku pożaru muzeum w Filadelfii uległ zniszczeniu tzw. Mechaniczny Turek (na ilustracji), czyli XVIII-wieczna mistyfikacja, maszyna grająca w szachy, której autorem był Wolfgang von Kempelen
- 1889 – urodził się francuski artysta Jean Cocteau (na obrazie Amedea Modiglianiego), poeta, prozaik, dramaturg, scenarzysta, reżyser filmowy
- 1904 – urodził się Ernst Mayr, amerykański ornitolog pochodzenia niemieckiego, jeden ze współtwórców nowoczesnej teorii ewolucji
- 1914 – odnotowano ostatnie odnalezienie osobnika sowicy białolicej, wymarłego ptaka z rodziny puszczykowatych
- 1939 – podczas oficjalen próby bicia rekordu wysokości lotu niemiecki samolot turystyczny Gotha Go 150 wzbił się na wysokość 8048 metrów
7 lipca 2019
7 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Benedykt, Lucjan i Sędzisława; Tanabata; dzień niepodległości Wysp Salomona
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1584 – Mikołaj Krzysztof Radziwiłł zwany „Sierotką” powrócił do Nieświeża z pielgrzymki do Ziemi Świętej
- 1819 – podpisano protokół bogumiński, który usystematyzował sprawy regulacji rzeki Odry do połowy XX wieku
- 1874 – urodził się polski polityk, ekonomista i historyk Władysław Grabski (na fotografii), minister skarbu (finansów) i dwukrotny premier Rzeczypospolitej, twórca polskiego złotego, rektor Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego
- 1914 – zwodowano brytyjski okręt podwodny HMS E14
- 1949 – urodziła się Zyta Gilowska (na fotografii podczas mianowania na Ministra Finansów przez Prezydenta Lech Kaczyńskiego), minister finansów oraz wicepremier w efemerycznym rządzie Kazimierza Marcinkiewicza, członkini Rady Polityki Pieniężnej w latach 2010-2013
- 1964 – urodził się Krzysztof Skiba, publicysta, satyryk i artysta rozrywkowy, współzałożyciel, lider i autor tekstów zespołu Big Cyc
9 lipca 2019
9 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Adrian, Barbara i Kornel; dzień niepodległości Argentyny
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1539 – Adrian Fortescue (na portrecie) został ścięty za odmowę uznania zwierzchności króla nad Kościołem, rycerz maltański, angielski męczennik i błogosławiony katolicki
- 1894 – urodził się rosyjski fizyk Piotr Kapica (na fotografii), badacz fizyki niskich temperatur, laureat Nagrody Nobla z 1978 r. za odkrycie zjawiska nadciekłości helu
- 1914 – urodził się Willi Stoph, polityk NRD, jeden z najdłużej urzędujących premierów państwa europejskiego (łącznie 22 lata)
- 1929 – zmarł Julian Fałat, polski malarz, jeden z najwybitniejszych polskich akwarelistów, przedstawiciel realizmu i impresjonistycznego pejzażu
- 1954 – urodził się polski duchowny luterański Tadeusz Szurman, biskup diecezji katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w latach 2001-2014, proboszcz parafii ewangelicko-augsburskiej w Katowicach w latach 1993-2014
- 1964 – urodziła się amerykańska wokalistka, gitarzystka i aktorka Courtney Love, członkini zespołu Hole, żona lidera Nirvany Kurta Cobaina
- 1979 – bezzałogowa sonda kosmiczna Voyager 2 wysłana w 1977 roku minęła Jowisza w odległości 721 670 km od centrum planety, kierując się w stronę Saturna, do którego dotarła po 779 dniach
11 lipca 2019
11 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Benedykt, Kalina i Olga; w Mongolii rozpoczyna się Naadam
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1189 – Kjeld został ogłoszony świętym przez papieża Klemensa III
- 1804 – wiceprezydent Stanów Zjednoczonych Aaron Burr w pojedynku zastrzelił założyciela partii federalistów Alexandra Hamiltona
- 1899 – urodził się E.B. White (na fotografii), amerykański pisarz, znany m.in. dzięki podręcznikowi poprawnego pisania po angielsku z 1959 roku The Elements of Style, a także trzem książkom dla dzieci: Stuart Malutki, Pajęczyna Szarloty i Łabędzie nutki, w 1978 roku otrzymał honorową nagrodę Pulitzera za całość twórczości; tegoż dnia zmarł Teodolfo Mertel, ostatni do tej pory nieposiadający święceń kapłańskich kardynał Kościoła rzymskiego
- 1904 – Juliusz Leo został po raz pierwszy wybrany na prezydenta Krakowa, który to urząd pełnił przez 3 kadencje aż do śmierci
- 1909 – zmarł Simon Newcomb (na fotografii), kanadyjski matematyk i astronom, którego najważniejszym osiągnięciem było wprowadzenie jednolitego systemu stałych astronomicznych; jego imieniem nazwana została planetoida (855) Newcombia oraz krater na Księżycu
- 1989 – zmarł Laurence Olivier, angielski aktor i reżyser teatralny i filmowy, najsławniejszy odtwórca ról szekspirowskich
13 lipca 2019
13 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Andrzej, Henryk i Świerad
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1864 – urodził się amerykański przedsiębiorca Jan Jakub Astor IV, współwłaściciel hotelu Waldorf-Astoria w Nowym Jorku, najbogatszy pasażer, który zginął na pokładzie transatlantyku RMS Titanic
- 1869 – w Łodzi uruchomiono gazowe oświetlenie ulic i placów
- 1929 – podczas próby przelotu przez Atlantyk śmierć poniósł major pilot Ludwik Idzikowski, jego samolot, Amiot 123, uległ awarii w trakcie lotu, rozbił się i spłonął podczas awaryjnego lądowania; nawigator Idzikowskiego Kazimierz Kubala odniósł jedynie obrażenia
- 1949 – papież Pius XII wydał dekret nakładający ekskomunikę na członków partii komunistycznych
- 1954 – zmarła meksykańska malarka Frida Kahlo, którą szerszej publiczności przedstawił biograficzny film Frida z nominowaną do Oscara za tytułową rolę Salmą Hayek
- 1969 – w Żelazowej Woli odsłonięto pomnik Fryderyka Chopina (na fotografii) autorstwa rzeźbiarza i medaliera Józefa Gosławskiego
- 1974 – zmarł brytyjski fizyk Patrick M.S. Blackett (na fotografii), laureat Nagrody Nobla z 1948 za rozwinięcie metody komory Wilsona i za dokonane przy jej użyciu odkrycia w dziedzinach fizyki jądrowej i promieniowania kosmicznego
15 lipca 2019
15 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Bonawentura, Roksana i Włodzimierz
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1099 – I wyprawa krzyżowa zdobyła Jerozolimę, pozostającą pod władzą Fatymidów, i wymordowała większość obrońców i mieszkańców
- 1274 – zmarł święty Bonawentura, franciszkanin, teolog, biskup, kardynał, klasyk szczytowego okresu scholastyki, zaliczony w poczet doktorów Kościoła
- 1609 – zmarł włoski malarz, rysownik, grafik i freskant okresu wczesnego baroku Annibale Carracci (na autoportrecie), główny przedstawiciel szkoły bolońskiej, współzałożyciel Akademii Carraccich i twórca nowożytnej karykatury
- 1799 – Pierre Bouchard odkrył w egipskiej wiosce Rosetta (Rashid) starożytny kamień z Rosetty (na ilustracji)
- 1864 – Alfred Nobel otrzymał patent na nitroglicerynę
- 1869 – francuski chemik Hippolyte Mège-Mouriès uzyskał patent na wynalezioną przez siebie margarynę
- 1989 – zmarła polska pisarka Maria Kuncewiczowa, autorka Cudzoziemki, uważanej za jedną z najwybitniejszych powieści psychologicznych
17 lipca 2019
17 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Aneta, Jadwiga i Marcelina
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1399 – zmarła polska królowa Jadwiga Andegaweńska, żona Władysława II Jagiełły, fundatorka kościołów, opiekunka szpitali, inicjatorka utworzenia fakultetu teologii na Akademii Krakowskiej (której w testamencie zapisała cały swój majątek); po śmierci otoczona kultem, kanonizowana w 1997 roku
- 1864 – urodził się Franciszek Latinik, generał dywizji Wojska Polskiego II RP i gubernator wojskowy Warszawy podczas bitwy roku 1920
- 1954 – urodziła się niemiecka polityk Angela Merkel (na fotografii), przewodnicząca CDU, kanclerz Niemiec od 2005, według gazety „Forbes” najbardziej wpływowa kobieta na świecie
- 1959 – zmarła amerykańska wokalistka jazzowa Billie Holiday (na fotografii)
- 1989 – Polska wznowiła stosunki dyplomatyczne ze Stolicą Apostolską
- 1994 – reprezentacja Brazylii pokonała w finale piłkarskich Mistrzostw Świata rozgrywanych w Stanach Zjednoczonych reprezentację Włoch 3:2 po serii rzutów karnych i zdobyła swój czwarty tytuł mistrzowski
- 2009 – w czasie 127 misji amerykańskiego wahadłowca prom kosmiczny Endeavour z 7-osobową załogą dotarł do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, gdzie znajdowało się już 6 astronautów ustanawiając rekord w liczbie osób przebywających jednocześnie na orbicie okołoziemskiej
19 lipca 2019
19 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Makryna, Marcin i Włodzisław
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1324 – pielgrzymujący do Mekki władca Imperium Mali Mansa Musa przybył do Kairu; jego szczodrość w rozdawaniu jałmużny była tak wielka, że kurs złota wobec srebra znacznie spadł – według arabskich historiografów jeszcze 12 lat później był niższy o 12%
- 1764 – urodził się pastor Krzysztof Celestyn Mrongowiusz, gdańszczanin, pisarz religijny, językoznawca, badacz folkloru Kaszub, Warmii i Mazur, popularyzator języka polskiego
- 1814 – urodził się Samuel Colt (na portrecie), amerykański konstruktor broni
- 1824 – zmarł meksykański wojskowy i polityk Agustín de Iturbide, który ogłosił się pierwszym cesarzem Meksyku
- 1834 – urodził się francuski malarz, grafik i rzeźbiarz Edgar Degas (na autoportrecie), jeden z głównych przedstawicieli impresjonizmu
- 1934 – urodził się polski rysownik i scenarzysta Janusz Christa, autor cyklu popularnych komiksów dla młodzieży (Kajko i Kokosz)
- 1989 – Zgromadzenie Narodowe przewagą jednego głosu wybrało generała Wojciecha Jaruzelskiego na urząd Prezydenta Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
21 lipca 2019
21 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Daniel, Prakseda i Wawrzyniec
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1899 – urodził się amerykański pisarz Ernest Hemingway
- 1904 – zakończono pierwszą fazę budowy Kolei Transsyberyjskiej i rozpoczęła się kolonizacja Syberii na wielką skalę
- 1914 – amerykański astronom Seth Nicholson odkrył Sinope, jeden z księżyców Jowisza
- 1944 – w Moskwie powołano Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego, którego przewodniczącym został Edward Osóbka-Morawski
- 1954 – uruchomiono pierwszą turbinę w żerańskiej elektrociepłowni
- 1969 – Neil Armstrong jako pierwszy Ziemianin stanął na Księżycu, tuż po nim uczynił to Buzz Aldrin (na fotografii); tegoż dnia radziecka sonda Łuna 15 (na fotografii Łuna 16) rozbiła się na Księżycu
23 lipca 2019
23 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Apolinary, Brygida i Żelisław
Okrągłe, dziesięcioletnie rocznice:
- 1649 – urodził się Giovanni Francesco Albani, przyszły papież Klemens XI (na portrecie)
- 1759 – podczas wojny siedmioletniej wojska rosyjskie zwyciężyły siły pruskie w bitwie pod Kijami
- 1829 – zmarł polski aktor, dramatopisarz Wojciech Bogusławski, dyrektor Teatru Narodowego
- 1849 – francuski rusznikarz i wynalazca Louis Flobert opatentował nabój z bocznym zapłonem
- 1989 – urodził się brytyjski aktor Daniel Radcliffe, odtwórca roli tytułowej w serii filmów o przygodach Harry’ego Pottera
- 1999 – przez prom kosmiczny Columbia na orbitę okołoziemską został wyniesiony teleskop kosmiczny Chandra (na ilustracji) pracujący w zakresie promieni rentgenowskich i pozwalający na obserwację białych karłów, gwiazd neutronowych oraz czarnych dziur
25 lipca 2019
25 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Dariusz, Jakub i Krzysztof
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1554 – w dzień św. Jakuba, patrona Hiszpanii, w katedrze w Winchesterze biskup Stephen Gardiner udzielił ślubu królowej Anglii Marii i księciu Filipowi, regentowi Królestwa Hiszpanii
- 1814 – niedaleko miasta Niagara Falls w kanadyjskiej prowincji Ontario w czasie wojny brytyjsko-amerykańskiej rozegrała się nierozstrzygnięta bitwa o Lundy's Lane, w której obie strony straciły niemal połowę żołnierzy
- 1884 – urodziła się założycielka mercedariuszek misjonarek i błogosławiona katolicka Małgorzata Maria López de Maturana
- 1909 – francuski wynalazca i pionier lotnictwa Louis Blériot (na fotografii) pokonał kanał La Manche jednopłatowym samolotem własnej konstrukcji Blériot XI
- 1934 – urodził się ksiądz Adam Boniecki, redaktor naczelny „Tygodnika Powszechnego” i były generał zakonu marianów
- 1969 – zmarł polski prozaik, eseista i dramaturg Witold Gombrowicz (zdjęcie z paszportu, 1939)
- 1994 – Król Jordanii Husajn I, premier Izraela Icchak Rabin i prezydent USA Bill Clinton w charakterze świadka podpisali deklarację waszyngtońską, kończącą 46-letni stan wojny między Izraelem a Jordanią
27 lipca 2019
27 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Celestyn, Julia i Natalia
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1144 – zmarła księżna Salomea, żona Bolesława III Krzywoustego, po jej śmierci zaostrzył się konflikt między Władysławem II a jego młodszymi braćmi, którzy przejęli oprawę wdowią Salomei (ziemię sieradzką), prawnie należną seniorowi
- 1214 – w bitwie pod Bouvines francuski król Filip II August pokonał angielskiego władcę Jana bez Ziemi
- 1794 – przewrót termidoriański we Francji: upadek władzy jakobinów, aresztowanie w Konwencie Narodowym Maximiliena Robespierre'a
- 1844 – zmarł angielski fizyk i chemik John Dalton (na portrecie), autor rewolucyjnej atomistycznej teorii budowy materii, odkrył prawo stosunków wielokrotnych, prowadził obserwacje meteorologiczne, przedstawił także pracę na temat zaobserwowanej u siebie wady wzroku nazywanej później daltonizmem
- 1904 – urodził się polski ekonomista i dyplomata Oskar Lange, jeden z niewielu polskich ekonomistów cenionych na Zachodzie, stworzył podstawy cybernetyki ekonomicznej, wniósł wkład do ekonometrii
- 1924 – zmarł włoski kompozytor i pianista Ferruccio Busoni, uważany za jednego z najwybitniejszych wirtuozów swej epoki
29 lipca 2019
29 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Marta, Olaf i Prosper
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1944 – urodził się ks. Stanisław Małkowski, działacz opozycji demokratycznej w PRL i kapelan NSZZ „Solidarność” (na fotografii)
- 1954 – w Wielkiej Brytanii opublikowano pierwszy tom powieści J.R.R. Tolkiena Władca Pierścieni
- 1964 – zmarła działaczka komunistyczna i pisarka Wanda Wasilewska, pułkownik Armii Czerwonej, współorganizatorka Związku Patriotów Polskich w ZSRR i 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki
- 1974 – zmarł niemiecki pisarz i satyryk Erich Kästner, autor popularnych książek dla dzieci zaliczanych do światowego kanonu literatury dziecięcej
- 1979 – zmarł niemiecko-amerykański filozof i socjolog Herbert Marcuse
- 1994 – zmarła angielska biochemiczka Dorothy Hodgkin, zajmująca się badaniem budowy molekularnej związków chemicznych za pomocą analizy rentgenostrukturalnej, laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie chemii za ustalenie budowy ważnych substancji biochemicznych (m.in. penicyliny i witaminy B12)
31 lipca 2019
31 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Adam, Helena i Justyn
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1784 – zmarł francuski pisarz i filozof Denis Diderot (na portrecie), główny redaktor L’Encyclopédie, znany też jako autor powiastki filozoficznej Kubuś Fatalista i jego pan
- 1914 – urodził się popularny francuski francuski aktor i reżyser filmowy Louis de Funès (na fotografii), znany z ról komediowych, m.in. Gamoń, Żandarm z Saint-Tropez, Wielka włóczęga, Przygody rabina Jakuba, Skrzydełko czy nóżka
- 1944 –
komendant AK generał Tadeusz Komorowski ps. Bór i delegat Rządu na Kraj Stanisław Jankowski podjęli decyzję o wybuchu powstania w Warszawie, rozpoczęcie akcji zbrojnej zaplanowano na wtorek 1 sierpnia; gotowy zaszyfrowany rozkaz nie dotarł tego dnia do adresatów z powodu godziny policyjnej – więcej w kalendarium - 1949 – urodził się czeski komik, mim i scenarzysta Bolek Polívka
- 1959 – Została założona baskijska organizacja separatystyczna ETA
- 1989 – urodziła się białoruska tenisistka Wiktoryja Azaranka
- 2009 – zmarł angielski piłkarz i trener piłkarski Bobby Robson, jeden z najbardziej utytułowanych szkoleniowców na świecie, prowadził m.in. kluby FC Barcelona, PSV Eindhoven, FC Porto, zaś w latach 1982–1990 był selekcjonerem reprezentacji Anglii
2 lipca 2019
2 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Bożydar, Martynian i Niegosława
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1644 – angielska wojna domowa: w bitwie pod Marston Moor wojska Cromwella rozgromiły wojska zwolenników króla Anglii Karola I
- 1714 – urodził się niemiecki kompozytor klasycystyczny Christoph Willibald Gluck, reformator opery (popiersie Glucka, autor Jean-Antoine Houdon)
- 1904 – zmarł rosyjski pisarz i dramaturg Anton Czechow
- 1939 – urodziła się polska aktorka Iga Cembrzyńska
- 1989 – zmarł radziecki polityk Andriej Gromyko, długoletni minister spraw zagranicznych ZSRR
- 1994 – zamordowany został kolumbijski piłkarz Andrés Escobar, zawodnik reprezentacji narodowej, uczestnik piłkarskich mistrzostw świata w 1994; motywem zbrodni był samobójczy gol strzelony przez Escobara w ostatnim, decydującym o ewentualnym awansie, meczu rundy grupowej
- 2014 – zmarł amerykański lekkoatleta i sprinter Louis Zamperini (na fotografii), na podstawie którego biografii powstała książka Niezłomny autorstwa Laury Hillenbrand a później film w reżyserii Angeliny Jolie
4 lipca 2019
4 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Andrzej, Elżbieta i Malwina; dzień niepodległości Stanów Zjednoczonych
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1569 – król Zygmunt II August ratyfikował unię lubelską
- 1879 – Zwycięstwo Brytyjczyków nad Zulusami w bitwie pod Ulundi
- 1919 – urodził się polski socjolog, eseista i taternik Jan Strzelecki (na fotografii)
- 1929 – urodził się polski reżyser i scenograf teatralny Konrad Swinarski, jeden z najbardziej oryginalnych i najwybitniejszych twórców w historii polskiego teatru
- 1934 – zmarła chemiczka i fizyczka Maria Skłodowska-Curie, współtwórczyni nauk o promieniotwórczości, autorka pionierskich prac naukowych z fizyki jądrowej i chemii jądrowej, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla: w 1903 z fizyki i w 1911 w dziedzinie chemii (na fotografii)
- 1989 – w belgijskim Kortrijk jedna osoba zginęła po upadku na budynek mieszkalny niesterowanego radzieckiego myśliwca MiG-23: pilot katapultował się po utracie mocy silnika wkrótce po starcie z Kołobrzegu, jednak już po tym silnik zaczął na powrót pracować normalnie i maszyna bez pilota na pokładzie przeleciała nad oboma państwami niemieckimi, Holandią i Belgią aż do wyczerpania paliwa
6 lipca 2019
6 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Dominika, Ignacja i Teresa; dzień niepodległości Malawi
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1189 – zmarł Henryk II Plantagenet (na portrecie), król Anglii, diuk Normandii i Akwitanii, hrabia Andegawenii
- 1664 – urodził się jezuita Gabriel Rzączyński, wierszopisarz i naturalista
- 1929 – otwarto Ogród Zoologiczny w Krakowie (na fotografii Żabiru afrykański (Ephippiorhynchus senegalensis) z krakowskiego zoo), w dniu otwarcia w zoo znajdowały się 94 ssaki, 98 ptaków i 12 gadów
- 1934 – na emigracji w Paryżu zmarł Nestor Machno, ukraiński anarchista i rewolucjonista
- 1954 – urodził się polski kompozytor i producent muzyczny Grzegorz Skawiński, gitarzysta zespołu Kombi, lider zespołu Skawalker, następnie O.N.A. i Kombii
- 1959 – urodził się polski samorządowiec Rafał Dutkiewicz, prezydent Wrocławia od 2002
- 2004 – zmarł austriacki polityk konserwatywny Thomas Klestil, wieloletni dyplomata, prezydent Austrii w latach 1992-2004
8 lipca 2019
8 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Adolf, Adriana i Edgar
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1589 – na mocy konstytucji sejmowej powstała Ordynacja Zamojska, jedna z pierwszych ordynacji magnackich w Rzeczypospolitej, powołana na prośbę hetmana wielkiego i kanclerza koronnego Jana Sariusza Zamoyskiego zapobiegająca rozdrobieniu dóbr ziemskich
- 1709 – podczas III wojny północnej miała miejsce bitwa pod Połtawą, gdzie car Piotr I Wielki zadał decydującą klęskę królowi Szwecji Karolowi XII i jego sojusznikowi hetmanowi Mazepie
- 1889 – ukazał się pierwszy numer „The Wall Street Journal” (na fotografii pierwsze wydanie gazety z 8 lipca 1889 r.)
- 1934 – urodził się Marty Feldman, brytyjski aktor charakterystyczny (Nieme kino), scenarzysta i reżyser filmowy
- 1944 – rząd na emigracji upoważnił Delegaturę Rządu i Komendę Główną AK do ogłoszenia powstania w Warszawie; tegoż dnia w ZSRR wprowadzono order Matka-bohater
- 1994 – zmarł generalissimus Kim Ir Sen (na portrecie), założyciel i dyktator Korei Północnej
10 lipca 2019
10 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Engelbert, Filip i Rufina; dzień niepodległości Bahamów
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1099 – zmarł Cyd (na ilustracji pomnik Cyda w San Francisco), kastylijski rycerz, hiszpański bohater narodowy, jego postać stała się pierwowzorem średniowiecznego dzieła literackiego eposu rycerskiego Pieśni o Cydzie
- 1499 – pierwszy okręt spośród biorących udział w wyprawie Vasco da Gamy (na portrecie) do Indii powrócił do Lizbony
- 1509 – urodził się Jan Kalwin, szwajcarski teolog, reformator religijny, twórca kalwinizmu
- 1584 – książę Wilhelm I Orański został zastrzelony przez Balthasara Gérarda
- 1794 – podczas insurekcji kościuszkowskiej stoczono cztery bitwy: pod Błoniem, pod Kolnem, pod Rajgrodem i pod Raszynem
- 1869 – zmarł polski cieśla, rzeźbiarz ludowy i pionier lotniarstwa Jan Wnęk
- 1949 – urodziła się Anna Czerwińska, polska alpinistka i himalaistka, zdobywczyni sześciu ośmiotysięczników i Korony Ziemi (2000), jako drugi Polak po Leszku Cichym
12 lipca 2019
12 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Bruno, Jan Gwalbert i Natan; dzień niepodległości Kiribati oraz Wysp Świętego Tomasza i Książęcej
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1849 – Wiosna Ludów: podczas austriackiej blokady Wenecji, z pokładu okrętu Vulcano przeprowadzono pierwszy w historii (nieudany) atak bombowy z użyciem balonów na ogrzane powietrze
- 1854 – urodził się amerykański przemysłowiec i wynalazca George Eastman (na fotografii), współzałożyciel przedsiębiorstwa Eastman Kodak oraz Eastman Chemical, propagator błony fotograficznej
- 1884 – urodził się włoski malarz, rysownik i rzeźbiarz Amedeo Modigliani
- 1894 – ukazał się pierwszy numer „Robotnika” (na ilustracji)
- 1909 – urodził się rumuński filozof i eseista Constantin Noica
- 1934 – utworzono Miejsce Odosobnienia w Berezie Kartuskiej
- 1994 – zmarła polska feministka, pisarka, publicystka i tłumaczka Irena Krzywicka, współpracowniczka i partnerka Tadeusza Boya-Żeleńskiego
14 lipca 2019
14 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Angelina, Bohdan i Kamil; Święto Narodowe Francji
Okrągłe, dziesięcioletnie rocznice:
- 1749 – urodziła się francuska urszulanka i męczennica Maria Scholastyka Józefa od św. Jakuba Leroux, błogosławiona Kościoła katolickiego
- 1799 – urodził się polski pisarz Leon Potocki, jeden z założycieli „Biblioteki Warszawskiej”
- 1959 – zwodowano krążownik USS Long Beach, pierwszy nawodny okręt o napędzie atomowym
- 1969 – w Olsztynie oddano do użytku maszt radiowo-telewizyjny (na fotografii), obecnie najwyższy obiekt budowlany w Polsce (358,55 m)
- 1999 – zmarł polski artysta rzeźbiarz, malarz i scenograf Władysław Hasior (na fotografii), którego twórczość nawiązuje do nowoczesnych prądów artystycznych: surrealizmu, rzeźby abstrakcyjnej, nowego realizmu, ale także do tradycyjnego rzemiosła i wytwórczości o charakterze ludowym
- 2009 – zmarł polski aktor, reżyser i pedagog Zbigniew Zapasiewicz; tegoż dnia Jerzy Buzek jako pierwszy Polak został przewodniczącym Parlamentu Europejskiego
16 lipca 2019
16 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Bartłomiej, Carmen i Maria
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1194 – urodziła się święta Klara z Asyżu (na ilustracji), włoska klaryska, córka duchowa świętego Franciszka z Asyżu, patronka radia, telewizji i malarzy
- 1519 – zakończyła się tzw. dysputa lipska, akademicka dyskusja teologiczna, w której udział wzięli katolicki duchowny i legat papieski Jan Mayer von Eck i zwolennicy reform kościoła, twórcy Reformacji: Marcin Luter, Andreas Bodenstein i Filip Melanchton
- 1964 – urodzili się: hiszpański kolarz szosowy Miguel Indurain oraz gruzińska polityk Nino Burdżanadze, przewodnicząca parlamentu Gruzji w latach 2001-2008, jedna z przywódców rewolucji róż
- 1969 – wystartowała misja księżycowa Apollo 11 z dowódcą Neilem Armstrongiem, Edwinem Aldrinem i Michaelem Collinsem na pokładzie
- 1979 – po rezygnacji irackiego prezydenta Ahmada Al-Bakra nowym prezydentem został Saddam Husajn
- 1989 – zmarł austriacki dyrygent Herbert von Karajan
18 lipca 2019
18 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Arnold, Roberta i Szymon
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1819 – zmarł francuski geolog i wulkanolog Barthélemy Faujas de Saint-Fond, profesor i administrator Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu, na jego cześć faujasytem nazwano minerał z gromady krzemianów
- 1909 – urodził się afgański wojskowy i polityk Mohammad Daud Chan (na fotografii), pierwszy prezydent Afganistanu
- 1929 – urodził się amerykański łyżwiarz figurowy Richard Button, dwukrotny mistrz olimpijski i pierwszy zawodnik w historii, który podczas oficjalnych zmagań wykonał poprawnie podwójnego axla (1948) oraz potrójnego rittbergera (1952)
- 1934 – urodziła się amerykańska aktorka pochodzenia irlandzkiego Darlene Conley, na dużym ekranie debiutowała rolą kelnerki w horrorze Alfreda Hitchcocka Ptaki, jednak najbardziej znana jest z telewizyjnej roli Sally Spectry w operze mydlanej Moda na sukces
- 1949 – urodził się polski piłkarz Jerzy Gorgoń, reprezentant Polski, mistrz olimpijski z Monachium i wicemistrz z Montrealu, medalista Mistrzostw Świata z 1974, a także wieloletni zawodnik Górnika Zabrze
- 1969 – oddano do użytku Centrum Radiowo-Telewizyjne przy ul. Woronicza w Warszawie, który do dziś jest siedzibą Telewizji Polskiej (na fotografii nowa rozbudowana w siedziba TVP)
- 1974 – oficjalnie rozszerzono granice Portu Gdańsk i oddano do użytku nowoczesny, głębokowodny (do 15 m zanurzenia) Port Północny
20 lipca 2019
20 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Czesława, Czesław i Małgorzata; dzień niepodległości Kolumbii
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1304 – urodził się jeden z pierwszych renesansowych poetów pochodzący z Italii Franciszek Petrarka
- 1924 – w Paryżu powstała Międzynarodowa Federacja Szachowa (FIDE) zrzeszająca narodowe związki szachowe z całego świata, w tym Polski Związek Szachowy
- 1944 – pruski oficer Claus von Stauffenberg przeprowadził nieudany zamach na Adolfa Hitlera (na zdjęciu archiwalnym zniszczona wskutek zamachu sala konferencyjna)
- 1954 – na konferencji w Genewie podpisano układy pokojowe kończące I wojnę indochińską: w miejsce Indochin Francuskich powstały 4 niepodległe państwa: Wietnam Północny, Wietnam Południowy, Laos i Kambodża
- 1964 – na placu Teatralnym w Warszawie odsłonięto Pomnik Bohaterów Warszawy autorstwa rzeźbiarza Mariana Koniecznego. Monument upamiętnia wszystkich, którzy zginęli w mieście w latach 1939−1945
- 1969 – lądownik wyprawy Apollo 11 LM Eagle (na zdjęciu archiwalnym) osiadł na powierzchni Księżyca, o czym dowódca misji Neil Armstrong zakomunikował Ziemi zdaniem „Orzeł wylądował”; wydarzenie to było transmitowane na żywo na cały świat
- 1999 – początek prześladowań Falun Gong w kontynentalnych Chinach
22 lipca 2019
22 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Benon, Benona i Magdalena; Dzień aproksymacji Pi
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1099 – Gotfryd z Bouillon został pierwszym monarchą Królestwa Jerozolimskiego
- 1834 – Adam Mickiewicz ożenił się z Celiną Szymanowską
- 1894 – pierwsza w historii impreza automobilistyczna i zarazem pierwszy rajd samochodowy – zorganizowany przez redakcję dziennika „Le Petit Journal” wyścig Paryż-Rouen, którego trasę najszybciej pokonał hrabia Jules-Albert de Dion na parowym ciągniku De Dion-Bouton
- 1944 – został ogłoszony tekst – zredagowanego dzień wcześniej w Moskwie i zatwierdzonego przez Józefa Stalina – Manifestu PKWN (na ilustracji)
- 1949 – urodził się kompozytor Wojciech Trzciński, autor muzyki do piosenek „Odpływają kawiarenki” z repertuaru Ireny Jarockiej, „Małe tęsknoty” Krystyny Prońko, „Staruszek świat” Anny Jantar, „Żegnaj lato na rok” Zdzisławy Sośnickiej; tegoż dnia w Warszawie oddano do użytku Trasę W-Z (na fotografii budowa tunelu na trasie W-Z)
- 1954 – w Hucie im. Lenina w Krakowie odbył się pierwszy spust surówki z wielkiego pieca nr 1; wydarzenie to jest uznawane za oficjalną datę otwarcia kombinatu
24 lipca 2019
24 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Kinga, Krystyna i Zyglinda
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1534 – Jacques Cartier ogłosił po wylądowaniu na półwyspie Gaspésie terytorium Kanady posiadłością Francji
- 1909 – urodził się polski matematyk i kryptolog Jerzy Różycki, który wraz z Marianem Rejewskim i Henrykiem Zygalskim w styczniu 1933 roku złamał kod niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma; tegoż dnia francuski socjalistyczny polityk Aristide Briand (na fotografii) po raz pierwszy został premierem Francji
- 1924 – urodziła się polska reżyser teatralna oraz dyrektor teatrów Krystyna Skuszanka
- 1929 – w życie wszedł pakt Brianda-Kellogga, którego sygnatariusze wyrzekli się wojny agresywnej jako instrumentu prowadzenia polityki
- 1949 – urodził się grafik litewskiego pochodzenia Stasys Eidrigevičius, ilustrator m.in. Władcy pierścieni
- 1979 – śmiercią samobójczą zmarł polski „poeta wyklęty”, prozaik, pieśniarz i tłumacz Edward Stachura (na fotografii), autor m.in. powieści Cała jaskrawość, Siekierezada czy szkicu literackiego Fabula rasa
26 lipca 2019
26 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Anna, Hanna i Joachim
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1529 – królowa Hiszpanii Izabela Portugalska mianowała Francisca Pizarra gubernatorem nowo podbitych terytoriów w Ameryce Południowej
- 1684 – zmarła włoska matematyczka i filozofka Elena Cornaro Piscopia (na portrecie), pierwsza kobieta, która otrzymała stopień naukowy doktora
- 1844 – urodził się Stefan Drzewiecki, inżynier i wynalazca, konstruktor pierwszych okrętów podwodnych i aeroplanów, teoretyk napędów statków wodnych i powietrznych
- 1894 – urodzili się: polska pisarka satyryczna Magdalena Samozwaniec oraz brytyjski literat i myśliciel Aldous Huxley (na fotografii), autor dystopijnej powieści Nowy wspaniały świat
- 1974 – zmarł polski zoolog, fizjolog, popularyzator zoologii Jan Żabiński, autor książek popularnonaukowych dla dzieci i młodzieży, wieloletni dyrektor Ogrodu Zoologicznego w Warszawie
- 1989 – Polska ratyfikowała Konwencję w sprawie zakazu stosowania tortur
28 lipca 2019
28 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Ada, Macieja i Tymon; Światowy Dzień Wirusowego Zapalenia Wątroby; dzień niepodległości Peru
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1794 – rewolucja francuska: w wyniku przewrotu termidoriańskiego wszyscy aresztowani dzień wcześniej deputowani (w tym Maximilien de Robespierre) zostali uznani za wyjętych spod prawa i w związku z tym straceni na gilotynie
- 1804 – urodził się niemiecki filozof Ludwig Feuerbach, jeden z przedstawicieli materialistycznego antropologizmu i ateizmu
- 1904 – urodził się rosyjski fizyk Pawieł Czerenkow, odkrywca promieniowania Czerenkowa, laureat Nagrody Nobla
- 1914 – Austro-Węgry wypowiedziały wojnę Serbii, co rozpoczęło I wojnę światową
- 1929 – urodziła się Jacqueline Kennedy Onassis (na fotografii), żona prezydenta Stanów Zjednoczonych Johna F. Kennedy'ego, a następnie greckiego armatora Aristotelesa Onassisa
- 1984 – w Los Angeles rozpoczęły się – zbojkotowane przez ZSRR i większość pozostałych krajów bloku wschodniego – XXIII Letnie Igrzyska Olimpijskie (na fotografii ceremonia otwarcia igrzysk na Los Angeles Memorial Coliseum)
- 2004 – zmarł angielski biochemik, fizyk i biolog molekularny Francis Crick, współodkrywca struktury DNA, laureat Nagrody Nobla
30 lipca 2019
30 lipca: imieniny obchodzą m.in.: Leopolda, Julita i Piotr; dzień niepodległości Vanuatu
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:
- 1419 – w czasie wojny husyckiej miała miejsce tzw. pierwsza defenestracja praska, kiedy to podczas sporu w Radzie Miasta przez okno ratusza Nowego Miasta w Pradze zostało wyrzuconych siedmiu katolickich rajców (na obrazie Adolfa Liebschera)
- 1619 – w Jamestown w Wirginii wybuchł strajk polskich rzemieślników, pierwszy strajk na kontynencie północnoamerykańskim
- 1864 – podczas oblężenia Petersburga w tzw. bitwie o krater zwycięstwo odnieśli konfederaci
- 1929 – urodził się niemiecki malarz i grafik Werner Tübke
- 1939 – urodził się amerykański reżyser Peter Bogdanovich (na fotografii), twórca filmów Ostatni seans filmowy, Papierowy księżyc, Maska
- 1944 –
dwa dni przed wybuchem powstania jednostki wojsk radzieckich docierały na przedpola Pragi – w rejon Radzymina i Wołomina, nadająca z Moskwy radiostacja im. Tadeusza Kościuszki wyemitowała komunikaty nawołujące ludność Warszawy do powstania przeciw Niemcom – więcej w kalendarium - 1994 – zmarł polski wokalista bluesowy Ryszard Riedel, frontman i autor tekstów zespołu Dżem