Wiktor Kulikow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wiktor Kulikow
Ilustracja
marszałek Związku Radzieckiego marszałek Związku Radzieckiego
Data i miejsce urodzenia 5 lipca 1921
Wierchniaja Liubowsza
Data i miejsce śmierci 28 maja 2013
Moskwa
Przebieg służby
Lata służby 1939–1992
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona

Communist star with golden border and red rims.svg Armia Radziecka

Główne wojny i bitwy II wojna światowa:
Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Nagroda Leninowska

Order „Za Zasługi dla Ojczyzny” II klasy Order „Za Zasługi dla Ojczyzny” III klasy Order „Za Zasługi dla Ojczyzny” IV klasy Order Zasług Wojskowych (Rosja) Order Honoru Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Wojny Ojczyźnianej I klasy Order Wojny Ojczyźnianej I klasy Order Wojny Ojczyźnianej I klasy Order Czerwonej Gwiazdy Order „Za Służbę Ojczyźnie w Siłach Zbrojnych ZSRR” III klasy (ZSRR) Medal za Odwagę (ZSRR) Medal Żukowa Medal „Za Zasługi Bojowe” Medal 100-lecia urodzin Lenina Medal „Za odwagę w pożarze” Medal „Za wybitność w ochronie granic państwowych ZSRR” Medal „Za obronę Moskwy” Medal „Za obronę Stalingradu” Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945” Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 30 years of victory rib.png 40 years of victory rib.png Medal 50-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945 Medal 60-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945 Medal rocznicowy 65 lat zwycięstwa w Wielkiej Wojny Ojczyźnianej 1941-1945 Medal 850-lecia Moskwy Medal „Weteran Sił Zbrojnych ZSRR” Medal za Umacnianie Braterstwa Broni Medal jubileuszowy „30 lat Armii Radzieckiej i Floty” Medal jubileuszowy „40 lat Armii Radzieckiej i Floty” Medal jubileuszowy „50 lat Armii Radzieckiej i Floty” Medal jubileuszowy „60 lat Armii Radzieckiej i Floty” Medal jubileuszowy „70 lat Armii Radzieckiej i Floty” Medal jubileuszowy „50 lat radzieckiej milicji” Medal „W upamiętnieniu 800-lecia Moskwy” Medal „Za nienaganną służbę” Złoty Order Zasługi dla Ojczyzny (NRD) Order „Złota Gwiazda Przyjaźni między Narodami” Order Zasługi w Walkach dla Ludu i Ojczyzny I kl. (NRD) Order Scharnhorsta Order Scharnhorsta Order Scharnhorsta Order Georgi Dymitrowa Order Bułgarskiej Republiki Ludowej I klasy Medal "Za wzmocnienie Braterstwa w Broni" Order Suche Batora Medal "50 lat mongolskiej rewolucji ludowej" Medal "30 lat zwycięstwa nad militarystyczną Japonią" Medal "30 lat Zwycięstwa nad Chałchin-Goł" Medal "50 lat Mongolskiej Armii Ludowej" Order „23 sierpnia” I klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego Medal "Za wzmocnienie przyjaźni w broni" I klasy Order „Zwycięskiego Lutego” Order Playa Girón Order Sztandaru z diamentami I klasy

Wiktor Gieorgijewicz Kulikow (ros. Виктор Георгиевич Куликов, ur. 5 lipca 1921 w Wierchniaja Liubowsza, zm. 28 maja 2013 w Moskwie[1]) – radziecki wojskowy i polityk, marszałek Związku Radzieckiego (1977), dowódca Kijowskiego Okręgu Wojskowego (1967–1969) oraz dowódca Zachodniej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej stacjonującej na terenie NRD (1969–1971). Szef Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR (1971–1977) i wiceminister obrony ZSRR, głównodowodzący Wojskami Państw Stron Układu Warszawskiego (1977–1989), generalny inspektor Ministerstwa Obrony ZSRR i Federacji Rosyjskiej (1989–1992), członek KC KPZR (1971–1989), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 7., 8., 9., 10. i 11. kadencji. Doradca ministra obrony Federacji Rosyjskiej oraz deputowany do Dumy Państwowej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w biednej rodzinie chłopskiej.

Kariera wojskowa[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu szkoły średniej wstąpił do Armii Czerwonej. W 1941 ukończył Oficerską Szkołę Piechoty w Groznym[2].

Po ataku Niemiec na ZSRR został skierowany batalionu czołgów w składzie 41 Dywizji Pancernej Kijowskiego Specjalnego Okręgu Wojskowego przeformowanego na Front Zachodni. Walczył w bitwie pod Moskwą oraz w rejonie Stalingradu. W 1944 brał udział w operacjach wojskowych na obszarze Białorusi[2]. W styczniu 1945 jako szef sztabu 66 gwardyjskiej brygady pancernej w składzie II Frontu Białoruskiego marsz. Rokossowskiego walczył na terenie północnego Mazowsza, Warmii i Mazur. W końcu marca jego brygada wzięła udział w operacji pomorskiej. Uczestniczył też w operacji berlińskiej.

Wiktor Kulikow jako porucznik Armii Czerwonej (1941)

Po wojnie od października 1945 do listopada 1957 pełni służbę na stanowiskach dowódczych i sztabowych – kolejno: dowódca batalionu, zastępca dowódcy pułku czołgów, dowódca pułku czołgów, szef sztabu dywizji oraz dowódca dywizji. W 1947 ukończył Wyższą Oficerską Szkołę Broni Pancernej, w 1953 Akademię Wojskową im. Michaiła Frunzego, a w 1959 Akademię Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR. Po ukończeniu Akademii Sztabu Generalnego jest wyznaczony na kolejne funkcje: zastępcy dowódcy armii, pierwszego zastępcy dowódcy armii – od 1959 do 1964, dowódcy armii w Leningradzkim Okręgu Wojskowym – do maja 1967.

Od maja 1967 do 1969 był dowódcą Kijowskiego Okręgu Wojskowego, od października 1969 do września 1971 głównodowodzący Zachodnią Grupą Wojsk Armii Radzieckiej, stacjonującą na terytorium NRD. Od września 1971 do stycznia 1977 szef Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR – I zastępca ministra obrony. Od 9 stycznia 1977 do 25 stycznia 1989 głównodowodzący Wojskami Państw Stron Układu Warszawskiego – pierwszy zastępca ministra obrony ZSRR. Do stycznia 1992 był generalnym inspektorem Ministerstwa Obrony, potem doradca głównodowodzącego Zjednoczonymi Siłami Zbrojnymi Wspólnoty Niepodległych Państw. Od września 1992 – doradca ministra obrony Federacji Rosyjskiej.

Członek WKP(b) od 1942. Członek Komitetu Centralnego KPZR od 1971. Deputowany do Rady Najwyższej ZSRR od 7. do 11. kadencji. Od 2005 był deputowanym do Dumy Państwowej Federacji Rosyjskiej.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Radzieckie i rosyjskie:[edytuj | edytuj kod]

Zagraniczne:[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zmarł marszałek ZSRR Wiktor Kulikow [dostęp 2018-07-07].
  2. a b Wiktor Kulikow, www.gdansk.pl [dostęp 2019-01-05].
  3. Mariscal de la URSS recibe orden Playa Girón, web.archive.org, 3 stycznia 2007 [dostęp 2019-01-05] [zarchiwizowane z adresu 2007-01-03].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bolesław Potyrała, Hieronim Szczegóła, Czerwoni marszałkowie. Elita Armii Radzieckiej 1935-1991, Zielona Góra: Wyd. WSP im. Tadeusza Kotarbińskiego, 1997, ISBN 83-86832-23-1.
  • Bolesław Potyrała, Władysław Szlufik, Who is who? Trzygwiazdkowi generałowie i admirałowie radzieckich sił zbrojnych z lat 1940-1991, Częstochowa: WSP, 2001, ISBN 83-7098-662-5.
  • Słownik biograficzny marszałków Związku Radzieckiego, t. II, Koszalin 2004
  • Mała Encyklopedia Wojskowa, t. 1, Wydawnictwo MON, Warszawa 1967
  • (ros.) W. Jegorszyn – Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000
  • (ros.) K. Zalesskij – Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000
  • (ros.) Radziecka Encyklopedia Wojskowa, t. III, Moskwa
  • (ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 13, ss. 586-587, Moskwa 1969-1978
  • (ros.) Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986
  • Виктор Георгиевич Куликов – Герои страны (ros.)
  • Marshal Viktor Kulikov, telegraph.co.uk, 29 maja 2013 [dostęp 2013-05-29] (ang.).
  • Rupert Cornwell, Marshal Viktor: Kulikov Soldier and key figure in the Warsaw Pact, independent.co.uk, 5 czerwca 2013 [dostęp 2013-06-06] (ang.).