Wiktor Skworc

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wiktor Skworc
Ilustracja
Wiktor Skworc (2020)
Herb duchownego W Duchu Świętym
Kraj działania

Polska

Data i miejsce urodzenia

19 maja 1948
Bielszowice

Arcybiskup metropolita katowicki
Okres sprawowania

od 2011

Biskup diecezjalny tarnowski
Okres sprawowania

1998–2011

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

rzymskokatolicki

Prezbiterat

19 kwietnia 1973

Nominacja biskupia

13 grudnia 1997

Sakra biskupia

6 stycznia 1998

Sukcesja apostolska
Data konsekracji

6 stycznia 1998

Miejscowość

Watykan

Miejsce

bazylika św. Piotra

Konsekrator

Jan Paweł II

Współkonsekratorzy

Giovanni Battista Re
Jorge María Mejía

Wiktor Paweł Skworc[1] (ur. 19 maja 1948 w Bielszowicach) – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor nauk humanistycznych (historia Kościoła), biskup diecezjalny tarnowski w latach 1998–2011, arcybiskup metropolita katowicki od 2011.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 19 maja 1948 w Bielszowicach[2], później włączonych jako dzielnica do Rudy Śląskiej[3]. Egzamin dojrzałości zdał w 1966[2] w II Liceum Ogólnokształcącym w Rudzie Śląskiej[4]. W 1973 ukończył studia filozoficzno-teologiczne w Wyższym Śląskim Seminarium Duchownym w Krakowie. W trakcie studiów w roku akademickim 1970/1971 odbył obowiązkowy roczny staż w kopalni węgla kamiennego „Walenty – Wawel” w Rudzie Śląskiej[2]. 19 kwietnia 1973[1] w katedrze Chrystusa Króla w Katowicach[5] został wyświęcony na prezbitera przez Herberta Bednorza, biskupa diecezjalnego katowickiego[1]. Na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie uzyskał w 1979 stopień licencjata teologii[2], a w 1995 na podstawie dysertacji Budownictwo kościołów w diecezji katowickiej w latach 1945–1989 stopień doktora nauk humanistycznych w specjalności historia Kościoła[6].

Prezbiter[edytuj | edytuj kod]

Po przyjęciu święceń diakonatu przebywał w Dreźnie, gdzie pełnił posługę duszpasterza polskiej młodzieży pracującej w Dreźnie i Lipsku. W sierpniu 1973 został mianowany wikariuszem parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Katowicach. W latach 1975–1980 był sekretarzem i kapelanem biskupa Herberta Bednorza. W 1980 został mianowany kanclerzem kurii diecezjalnej w Katowicach. Pełniąc tę funkcję, przyczynił się do wybudowania domu księży emerytów i klasztoru sióstr karmelitanek w Katowicach, a także utworzył fundusz pomocy dla księży misjonarzy. W czasie stanu wojennego współtworzył i współdziałał w ramach Biskupiego Komitetu Pomocy Więźniom i Internowanym. Był jednym z głównych organizatorów wizyty papieża Jana Pawła II w Katowicach w trakcie drugiej podróży apostolskiej do Polski w 1983. W latach 80. XX w. pośredniczył jako mediator w sporach pomiędzy strajkującymi i pracodawcami. Od 1992 piastował urząd wikariusza generalnego i ekonoma archidiecezji katowickiej. Oprócz tego był wizytatorem diecezjalnym oraz członkiem rady kapłańskiej i kolegium konsultorów[2].

W 1979 został zarejestrowany przez Służbę Bezpieczeństwa jako tajny współpracownik o pseudonimie „Dąbrowski”. Miało to miejsce po zatrzymaniu go przez patrol Milicji Obywatelskiej, który odkrył, że w bagażniku przewoził tzw. żywność delikatesową z Baltony w ilości większej niż na potrzeby jednej osoby. W czasie przesłuchania został poinformowany, że może być oskarżony o spekulację[7]. Współpraca formalnie została rozwiązana w listopadzie 1989[8]. W archiwach Instytutu Pamięci Narodowej zachowało się kilkanaście raportów z rozmów przeprowadzonych przez oficera prowadzącego, które odbyły się w różnych miejscach, również w prywatnych samochodach, w warunkach konspiracji. Zawarte są w nich m.in. informacje o stosunku kurii do Kazimierza Świtonia, o rozmowie dyscyplinującej z ks. Bernardem Czerneckim, by nie dopuszczał do wystąpień osób świeckich w kościele pw. Matki Kościoła w Jastrzębiu-Zdroju, o planowanych nominacjach biskupów pomocniczych w diecezji katowickiej, o konkluzjach z rozmów w kurii po zatrzymaniu górników kopalni Mysłowice[9]. W 2006 zapewnił, że jego kontakty z funkcjonariuszami SB odbywały się za wiedzą katowickich ordynariuszy[10].

Biskup[edytuj | edytuj kod]

13 grudnia 1997 papież Jan Paweł II mianował go biskupem diecezjalnym diecezji tarnowskiej[11]. Święcenia biskupie otrzymał 6 stycznia 1998 w bazylice św. Piotra na Watykanie[2]. Głównym konsekratorem był Jan Paweł II, zaś współkonsekratorami arcybiskup Giovanni Battista Re, substytut ds. Ogólnych Sekretariatu Stanu, i arcybiskup Jorge María Mejía, sekretarz Kongregacji ds. Biskupów[1]. Ingres do bazyliki katedralnej Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Tarnowie odbył 25 stycznia 1998[2]. Jako zawołanie biskupie przyjął słowa „In Spiritu Sancto” (W Duchu Świętym)[12].

W czasie pełnienia funkcji biskupa diecezjalnego tarnowskiego przyczynił się do utworzenia, działającego w strukturach Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, samodzielnego Wydziału Teologicznego w Tarnowie[2]. Jako biskup tarnowski sprawował urząd wicekanclerza tego wydziału[13]. W Starym Sączu, na miejscu papieskiej wizyty z 1999, utworzył Diecezjalne Centrum Pielgrzymowania im. Jana Pawła II. Podjął decyzję o budowie w Tarnowie klauzurowego klasztoru sióstr karmelitanek. Dla katolików świeckich zaangażowanych w ruchach i stowarzyszeniach organizował spotkania w ramach Diecezjalnego Forum Ruchów i Stowarzyszeń, natomiast dla samorządowców w okresie Adwentu dni skupienia, poświęcone problemom z zakresu katolickiej nauki społecznej[14].

Wspierał edukację zdolnej młodzieży pochodzącej z ubogich rodzin diecezji, tworząc w Tarnowie, Nowym Sączu, Mielcu i Szczucinie Katolickie Centra Edukacji Młodzieży „Kana”, jak również powołując Fundację im. Arcybiskupa Jerzego Ablewicza, przekazującą rokrocznie ponad 100 stypendiów. Utworzył także Rodzinę Szkół im. Jana Pawła II i Rodzinę Szkół Świętych i Błogosławionych. Zaangażował się w budowę Ośrodka Opiekuńczo-Rehabilitacyjnego dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej Caritas Diecezji Tarnowskiej w Jadownikach Mokrych, Przytuliska św. Brata Alberta w Grywałdzie, prowadzonego przez siostry albertynki, oraz stacjonarnego hospicjum w Tarnowie, prowadzonego przez Fundację „Kromka Chleba”, wsparł też program „Gniazdo”, mający na celu pomoc rodzinom wielodzietnym w budowie lub remoncie domu. Promował posługę nadzwyczajnych szafarzy Komunii Świętej, zanoszących Komunię św. do domów chorych[2]. Zarządził, aby rady parafialne były wybierane w wyborach powszechnych[15]. Każdego roku kilku kapłanów diecezjalnych kierował do pracy w krajach misyjnych, na Wschodzie i w Europie Zachodniej[2].

29 października 2011 papież Benedykt XVI mianował go arcybiskupem metropolitą katowickim[16][17]. Ingres do archikatedry w Katowicach odbył 26 listopada 2011[18]. Do tego dnia pełnił funkcję administratora diecezji tarnowskiej[19]. Jako arcybiskup metropolita katowicki objął urząd wielkiego kanclerza Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. 29 czerwca 2012 otrzymał z rąk papieża paliusz metropolitalny[20].

W strukturach Konferencji Episkopatu Polski pełnił funkcję delegata ds. Ruchu Światło-Życie (1999–2004)[2], przewodniczącego Komisji ds. Misji (2001–2011)[21], przewodniczącego Rady Ekonomicznej (2004–2009)[2] i przewodniczącego Komisji Rewizyjnej (2009–2019)[22][23]. W 2004 został delegatem ds. Działalności w Polsce „Kirche in Not”, w 2006 przewodniczącym Zespołu ds. Kontaktów z Konferencją Episkopatu Niemiec[2], w 2016 przewodniczącym Komisji Duszpasterstwa[24], a w 2018 członkiem Rady Stałej[25]. W 2010 został nominowany przez nuncjusza apostolskiego w Polsce członkiem Kościelnej Komisji Konkordatowej[2]. 1 lipca 2005 papież Benedykt XVI mianował go członkiem Kongregacji ds. Ewangelizacji Narodów[26].

Konsekrował trzech biskupów pomocniczych tarnowskich: Stanisława Budzika (2004), Wiesława Lechowicza (2008) i Andrzeja Jeża (2009) oraz trzech biskupów pomocniczych katowickich: Marka Szkudłę (2015), Adama Wodarczyka (2015) i Grzegorza Olszowskiego (2018). Był współkonsekratorem podczas święceń biskupów pomocniczych katowickich: Stefana Cichego (1998) i Józefa Kupnego (2006), administratora apostolskiego Atyrau Janusza Kalety (2006) oraz biskupa pomocniczego gliwickiego Andrzeja Iwaneckiego (2018)[1].

W 2002 po przeprowadzeniu postępowania wstępnego w sprawie podległego mu księdza oskarżonego o dopuszczanie się czynów pedofilskich wobec uczniów z Woli Radłowskiej[27] odwołał nieprzyznającego się do winy duchownego[28] z urzędu proboszcza i skierował go na urlop[27], a w następnym roku wysłał do pracy duszpasterskiej w Gródku Podolskim na Ukrainie[29]. Wbrew przepisom wprowadzonego w 2001 motu proprio Sacramentorum sanctitatis tutela nie powiadomił o postępowaniu Kongregacji Nauki Wiary[27]. Po powrocie tego księdza do diecezji w 2008[28] mianował go penitencjarzem w parafii w Krynicy-Zdroju[29], ponadto ksiądz nauczał religii w szkole i prowadził rekolekcje[27]. W 2010 postępowanie zostało wznowione, gdy nowe zawiadomienie złożył poszkodowany przez księdza. W wyniku dochodzenia hierarcha nałożył na duchownego suspensę i zakazał pracy z małoletnimi[27]. W 2013 Kongregacja Nauki Wiary w dekrecie skazującym stwierdziła winę oskarżonego księdza i nałożyła na niego sankcje[28]. W 2020 w reakcji na opisanie sprawy przez księdza Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego[30] rzecznik arcybiskupa katowickiego wydał oświadczenie, w którym przekazał, że hierarcha wyraził żal i ubolewanie z powodu krzywdy wszystkich ofiar podległego mu duchownego[31]. W tym samym czasie arcybiskup Wiktor Skworc zwrócił się do arcybiskupa metropolity krakowskiego Marka Jędraszewskiego z wnioskiem o wszczęcie postępowania wyjaśniającego sprawę w oparciu o motu proprio Vos estis lux mundi[32]. W lipcu 2021 archidiecezja krakowska poinformowała, że Stolica Apostolska zakończyła dochodzenie dotyczące sygnalizowanych zaniedbań hierarchy w prowadzeniu spraw o nadużycia seksualne na szkodę osób małoletnich ze strony dwóch podległych mu duchownych diecezji tarnowskiej. W następstwie postępowania hierarcha wystąpił o wyznaczenie arcybiskupa koadiutora dla archidiecezji katowickiej, w Konferencji Episkopatu Polski zrzekł się członkostwa w Radzie Stałej i przewodniczenia Komisji Duszpasterstwa, a także zobowiązał się wesprzeć finansowo wydatki diecezji tarnowskiej związane ze sprawami wykorzystania seksualnego[33]. W piśmie do wiernych i duchowieństwa archidiecezji katowickiej zwrócił się z prośbą o przebaczenie jego zaniedbań oraz zapewnił, że od objęcia kierownictwa nad archidiecezją podjął szereg działań w obronie osób małoletnich[34]. W grudniu 2021 papież Franciszek mianował arcybiskupem koadiutorem Adriana Galbasa[35][36], który w tym samym miesiącu kanonicznie objął urząd[37].

Wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 2020 został odznaczony odznaką honorową „Za zasługi dla ochrony zdrowia”[38].

Nadano mu honorowe obywatelstwa: Rudy Śląskiej (1998)[39], Starego Sącza (2007)[40], Brzeska (2009)[41] i Tarnowa (2011[42], zrzekł się w 2021[43]). Otrzymał także tytuł Małopolanina Roku 2012 przyznawany przez Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Małopolski[44].

Otrzymał Nagrodę im. Wojciecha Korfantego przyznaną przez Związek Górnośląski (2014)[45], Nagrodę im. Stanisława Ligonia nadaną przez Radio Katowice (2015)[46], nagrodę „Śląski Szmaragd” (2017)[47] i Gwiazdę Górnośląską[48] przyznaną przez marszałka województwa śląskiego (2021)[49].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Wiktor Skworc. catholic-hierarchy.org. [dostęp 2018-09-16]. (ang.).
  2. a b c d e f g h i j k l m n Nowy arcybiskup metropolita katowicki. ekai.pl (arch.), 2011-10-29. [dostęp 2017-03-07].
  3. Bielszowice: Uroczysta msza w intencji górników. nettg.pl, 2011-11-28. [dostęp 2012-12-26].
  4. J. Oreł: Wiktor Skworc wraca do siebie. Jak go wspominają Rudzianie?. rudaslaska.naszemiasto.pl (za: „Dziennik Zachodni”), 2011-11-25. [dostęp 2012-12-26].
  5. Homilia abp Skworca w archikatedrze Chrystusa Króla. ekai.pl (arch.), 2011-11-26. [dostęp 2017-03-07].
  6. Wiktor Skworc, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2021-01-02].
  7. T. Isakowicz-Zaleski: Księża wobec bezpieki na przykładzie archidiecezji krakowskiej. Kraków: Znak, 2007, s. 277. ISBN 978-83-240-0803-2.
  8. Inwentarz archiwalny. inwentarz.ipn.gov.pl. [dostęp 2018-01-26].
  9. T. Isakowicz-Zaleski: Księża wobec bezpieki na przykładzie archidiecezji krakowskiej. Kraków: Znak, 2007, s. 277–287. ISBN 978-83-240-0803-2.
  10. A. Grajewski. Chodziłem po cienkim lodzie. „Gość Niedzielny”. 40/2006. ISSN 0137-7604. [dostęp 2018-01-26]. 
  11. Nomina del Vescovo di Tarnów (Polonia). press.catholica.va (arch.), 1997-12-13. [dostęp 2014-10-25]. (wł.).
  12. Abp Zimoń przedstawia diecezjanom następcę – abp. Wiktora Skworca. ekai.pl (arch.), 2011-11-06. [dostęp 2017-03-07].
  13. Biskup Wiktor Skworc został metropolitą katowickim. wt.diecezja.tarnow.pl (arch.). [dostęp 2017-03-07].
  14. Bp Wiktor Skworc został metropolitą katowickim. diecezja.tarnow.pl (arch.). [dostęp 2016-11-02].
  15. Biskup bez lęku. ekai.pl (arch.), 2011-10-29. [dostęp 2017-03-07].
  16. Rinuncia dell’Arcivescovo Metropolita di Katowice (Polonia) e nomina del successore. press.vatican.va, 2011-10-29. [dostęp 2014-10-25]. (wł.).
  17. Komunikat Nuncjatury: Arcybiskup metropolita katowicki. episkopat.pl (arch.), 2011-10-29. [dostęp 2013-05-31].
  18. Abp Wiktor Skworc objął urząd metropolity katowickiego. ekai.pl (arch.), 2011-11-26. [dostęp 2017-03-07].
  19. Abp Skworc żegna się z diecezją VIDEO. diecezja.tarnow.pl (arch.). [dostęp 2016-11-02].
  20. Abp Budzik: wszyscy i wciąż potrzebujemy nawrócenia. ekai.pl (arch.), 2012-06-29. [dostęp 2018-09-16].
  21. Bp Mazur nowym przewodniczący Komisji Episkopatu ds. Misji. opoka.org.pl (arch.), 2011-10-20. [dostęp 2018-06-30].
  22. Abp Gądecki członkiem Komisji Wspólnej Rządu i Episkopatu, abp Gołębiewski – nadal w Radzie Stałej. ekai.pl (arch.), 2009-06-19. [dostęp 2017-03-07].
  23. Wybory 383. Zebrania Plenarnego KEP. episkopat.pl, 2019-06-13. [dostęp 2019-06-15].
  24. Abp Wiktor Skworc nowym przewodniczącym Komisji Duszpasterstwa KEP. ekai.pl (arch.), 2016-03-03. [dostęp 2017-03-07].
  25. Nowi członkowie Rady Stałej KEP: abp Skworc i bp Turzyński. episkopat.pl. [dostęp 2018-03-15].
  26. Nomina di Membro della Congregazione per L’Evangelizzazione dei Popoli. press.vatican.va, 2005-07-01. [dostęp 2014-10-25]. (wł.).
  27. a b c d e R. Kijowska: Abp Wiktor Skworc nie zgłosił księdza pedofila. Dziś „wyraża ogromny żal i ubolewanie z powodu krzywdy ofiar”. fakty.tvn24.pl, 2020-08-26. [dostęp 2021-12-20].
  28. a b c R.S. Nowak: Komunikat Kurii Diecezjalnej w Tarnowie w odniesieniu do sprawy ks. Stanisława P.. diecezja.tarnow.pl, 2020-08-24. [dostęp 2021-12-20].
  29. a b S. Piegza: Walka Andrzeja z Goliatem. wiadomosci.onet.pl, 2021-02-13. [dostęp 2021-12-20].
  30. T. Isakowicz-Zaleski: Krzywda pana Andrzeja, molestowanego seksualnie w wielu 13 lat przez ks. Stanisława P. z diecezji tarnowskiej. isakowicz.pl, 2020-08-20. [dostęp 2021-12-20].
  31. T. Wojtal: Oświadczenie Rzecznika Arcybiskupa Katowickiego. archidiecezjakatowicka.pl, 2020-08-25. [dostęp 2021-12-19].
  32. T. Wojtal: Komunikat Rzecznika Arcybiskupa Katowickiego. archidiecezjakatowicka.pl, 2020-08-27. [dostęp 2021-12-20].
  33. Komunikat Archidiecezji Krakowskiej dotyczący abp. Wiktora Skworca metropolity katowickiego, biskupa tarnowskiego w latach 1998–2011. diecezja.pl, 2021-07-09. [dostęp 2021-07-09].
  34. Słowo Arcybiskupa Katowickiego do wiernych i duchowieństwa archidiecezji katowickiej. archidiecezjakatowicka.pl, 2021-07-09. [dostęp 2021-07-09].
  35. Nomina dell’Arcivescovo Coadiutore di Katowice (Polonia). vatican.va, 2021-12-04. [dostęp 2021-12-04]. (wł.).
  36. Katowice: bp Adrian Galbas SAC – arcybiskupem koadiutorem archidiecezji katowickiej. nuncjatura.pl, 2021-12-04. [dostęp 2021-12-04].
  37. Abp Adrian Galbas SAC kanonicznie objął urząd arcybiskupa koadiutora. episkopat.pl, 2021-12-15. [dostęp 2021-12-15].
  38. Metropolita katowicki wśród odznaczonych przez ministra zdrowia. ekai.pl, 2020-10-04. [dostęp 2020-10-04].
  39. Honorowi Obywatele Rudy Śląskiej. rudaslaska.pl. [dostęp 2012-01-07].
  40. Uchwała Nr VIII/90/07 Rady Miejskiej w Starym Sączu. stary.sacz.pl, 2007-04-26. [dostęp 2013-07-13].
  41. Uchwała Nr XLVI (335) 2009 Rady Miejskiej w Brzesku. brzesko.pl, 2009-10-07. [dostęp 2013-07-13].
  42. Uchwała Nr XVII/183/2011 Rady Miejskiej w Tarnowie. bip.malopolska.pl, 2011-12-15. [dostęp 2015-03-26].
  43. B. Maziarz, J. Gałka: Arcybiskup Wiktor Skworc zrezygnował z tytułu honorowego obywatela miasta Tarnowa. radiokrakow.pl, 2021-07-23. [dostęp 2021-07-23].
  44. Abp Wiktor Skworc Małopolaninem Roku 2012. ekai.pl, 2013-01-14. [dostęp 2018-05-15].
  45. Laureaci Nagrody im. Wojciecha Korfantego w l. 2011–2016. zg.org.pl. [dostęp 2016-11-04].
  46. M. Barasińska, M. Krasińska, R. Stotko, J. Zawartka: Nagrody im. Ligonia – fotogaleria. radio.katowice.pl, 2015-12-11. [dostęp 2016-10-25].
  47. „Śląskie Szmaragdy” wręczono podczas Gali Reformacyjnej w Katowicach. katowice.tvp.pl, 2017-10-07. [dostęp 2017-11-15].
  48. W podziękowaniu za krzewienie historycznej prawdy. slaskie.pl, 2011-11-11. [dostęp 2021-11-21].
  49. Tomasz Sakiewicz odznaczony przez marszałka śląskiego, marszałek wyróżniony przez „Gazetę Polską Codziennie”. wirtualnemedia.pl, 2021-11-15. [dostęp 2021-11-21].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]