Wilec kozie kopytko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Wilec nadbrzeżny)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wilec kozie kopytko
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd psiankowce
Rodzina powojowate
Rodzaj wilec
Gatunek wilec kozie kopytko
Nazwa systematyczna
Ipomoea pes-caprae (Linnaeus) R. Brown
Tuckey, Narr. Exped. Zaire. 477. 1818[2]
Synonimy
  • Convolvulus pescaprae Linnaeus;
  • Convolvulus bilobatus Roxburgh;
  • Convolvulus brasiliensis Linnaeus;
  • Convolvulus maritimus Desrousseaux;
  • Ipomoea biloba Forsskål;
  • Ipomoea brasiliensis (Linnaeus) G. Meyer;
  • Ipomoea brasiliensis (Linnaeus) Sweet;
  • Ipomoea maritima (Desrousseaux) R. Brown[2]

Wilec kozie kopytko[3], wilec kozi[4], wilec nadbrzeżny (Ipomoea pes-caprae (L.) R.B.) – gatunek roślin zielnych z rodziny powojowatych. Występuje powszechnie na piaszczystych wybrzeżach morskich w strefie tropikalnej, także nad wielkimi jeziorami śródlądowymi[4]. Rozprzestrzenia się poza tym na śródlądziu wzdłuż dróg, nad kanałami i rowami sięgając do rzędnej 600 m n.p.m.[3] Roślina ma istotny wpływ na procesy eoliczne – gęsto rosnąc na piaskach chroni je przed wywiewaniem[5]. Wykorzystywana jest w tradycyjnym ziołolecznictwie. W Azji Południowo-Wschodniej okłady z liści pomagać mają przy zranieniach spowodowanych ukłuciami kolcami jeżowców i ryb. Żucie nasion pomaga zwalczyć dolegliwości trawienne[3]. Jest także wykorzystywana jako roślina pastewna[2]. Nazwa gatunkowa odnosi się do kształtu liści przypominających odcisk racicy kozy[3].

Morfologia[edytuj]

Ipomoea pes-caprae 4.jpg
Pokrój
Pędy płożące, rzadko wijące się, są nagie[2] i osiągają do 18[5]–30[3][2] m długości. Roślina ma gruby korzeń palowy, a poza tym ukorzenia się w węzłach[3][2].
Liście
Naprzemianległe[4], skórzaste, nieco mięsiste, błyszczące[3]. Ogonek liściowy ma od 2 do 10 cm długości. Blaszka całobrzega, ma kształt jajowaty, okrągły, nerkowaty, kwadratowy do podługowatego. Osiąga od 3,5 do 9 cm długości i od 3 do 10 cm szerokości. U nasady jest szeroko zbiegająca, ucięta lub płytko sercowata. Na szczycie wycięta. Kształt liści i głębokość wcięcia bardzo zmienne, także na pojedynczej roślinie[2].
Kwiaty
Pojedyncze w kątach liści, rzadziej po kilka. Osadzone są na tęgich szypułach osiągających 4 do 14 cm długości. Znajdujące się na nich szeroko trójkątne przysadki o długości do 3,5 mm szybko opadają. Działki kielicha skórzaste, nagie, na końcach zaokrąglone i zróżnicowane – zewnętrzne dwie są jajowate do eliptycznych i osiągają do 8 mm długości, wewnętrzne trzy są okrągławe i mają do 11 mm długości. Korona lejkowata fioletowa do czerwonofioletowej, z ciemniejszym środkiem, osiąga do 5 cm długości. Zalążnia jest naga i zwieńczona dwudzielnym słupkiem[2].
Owoce
Kulistawe do jajowatych, nagie torebki o średnicy od 1 do 2 cm[2][4]. Zawierają dwie komory i pękają czterema klapkami. Zawierają wewnątrz 4 duże (do 8 mm długości), czarne nasiona, gęsto pokryte czarnymi włoskami[2][4].

Biologia i ekologia[edytuj]

Roślina pokrywając gęsto swymi grubymi, mocnymi pędami piaski na wybrzeżach przyczynia się do ograniczania ich wywiewania i stabilizacji wydm[5][4]. Dobrze znosi zasolenie, a nasiona rozprzestrzeniane są przez wody morskie, w których zachowują pływalność i żywotność[4]. Kwiaty otwierają się tylko przed południem, a popołudniu już więdną[4].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2017-02-23].
  2. a b c d e f g h i j Ipomoea pes-caprae (Linnaeus) R. Brown. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-02-23].
  3. a b c d e f g Jolanta i Karol Węglarscy: Rośliny dalekiej Azji. Szkice etnobotaniczne. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2006, s. 139. ISBN 8360247277.
  4. a b c d e f g h Jens G. Rohwer: Atlas roślin tropikalnych. Warszawa: Horyzont, Grupa Wydawnicza Bertelsmann Media, 2002, s. 226. ISBN 83-7311-378-9.
  5. a b c Zbigniew Podbielkowski: Przystosowania roślin do środowiska. Warszawa: Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne, 1992, s. 200. ISBN 83-02-04299-4.