Wilga (rzeka w województwie mazowieckim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy rzeki w województwie mazowieckim. Zobacz też: inne znaczenia nazwy Wilga.
Wilga
Wilga w Kamionce
Wilga w Kamionce
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Lokalizacja województwo mazowieckie, województwo lubelskie
Rzeka
Długość 67 km
Powierzchnia zlewni 569 km²
Średni przepływ ok. 2,2 m³/s (1951-65, miejscowość Wilga
Źródło
Miejsce Kasyldów (gmina Krzywda, powiat łukowski)
Wysokość 172 m n.pm.
Ujście
Recypient recypient: Wisła
Miejsce miejscowość: Wilga
Współrzędne 51°50′14″N 21°21′18″E/51,837222 21,355000
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ujście
ujście
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
ujście
ujście

Wilgarzeka płynąca głównie w województwie mazowieckim, mająca źródła w województwie lubelskim. Prawy dopływ Wisły[1]. Płynie przez Wysoczyznę Żelechowską, Równinę Garwolińską do Doliny Środkowej Wisły.

Wypływa na wysokości 172 m n.p.m. w odległości 13 km na na północny wschód od Żelechowa, na pd. od wsi Kasyldów w powiecie łukowskim. Tam, w dość szerokiej dolinie, bifurkuje z Małą Bystrzycą[2], rzeką płynącą inaczej niż Wilga, na wschód. Przepływa przez Wolę Mysłowską, Miastków Kościelny, Garwolin, natomiast ujście znajduje się w miejscowości Wilga.

Rzeka jest w dużej mierze nieuregulowana, ma wiele meandrów. Wilga była bardzo zanieczyszczona, jednak działania podjęte po 1980 r. doprowadziły do znacznego polepszenia jakości wody. Zaobserwowano znaczne zmniejszenie się zawartości metali ciężkich w osadach rzecznych. Od kilkunastu lat w rzece żyją bobry i pojawiają się przelotnie na żerowiska żurawie.

Historia[edytuj]

Jeszcze dwieście lat temu rzeka nazywała się Wilka lub Wilcza. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego z 1893 roku podaje także nazwę Garwolka[3]. Jej odnoga do młyna w Garwolinie nazywała się Garwólka, a odnoga we wsi Rębków, na której stały dwa młyny nazywana była Wielka Wilcza. Większy z młynów stał w miejscu zwanym Pogorzel lub Pogorzil – dziś Rebków Borki.

W czasach królewskich, a także podczas rozbiorów na rzece działało kilkanaście młynów wodnych z których większość dotrwała do 1944 roku. Na skutek działania władz komunistycznych do lat 70. XX wieku, nie ostał się żaden z nich. Młyny były w Żelechowie, Wilczyskach, Zwoli (własność rodzin Zeidenworen i Nirenberg), Miastkowie Kościelnym i Starym, Oziemkówce, młyn Czarna obok Kamionki, w Łętowie, Głoskowie, Leszczynach, Garwolinie, Rębkowie, Stoczku (działający do grudnia 1987r), obok Trzcianki młyn Zyganowka (dziś Cyganówka). Największy zalew miał młyn Zyganowka. Najwięcej kół bo cztery – młyn królewski w Rębkowie.

Ujście Wilgi zostało uregulowane w latach 1940-42 na skutek decyzji niemieckich władz Generalnego Gubernatorstwa. Roboty ziemne w ramach prac melioracyjnych wykonali Żydzi z getta warszawskiego i okolicznych miejscowości[4].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUGiK. Wykaz wód płynących
  2. Maria Irena Mileska (red. nauk.): Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 855. ISBN 83-01-03481-5.
  3. Wilga 1 w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom XIII (Warmbrun – Worowo) z 1893 r.
  4. Zbigniew Węgrzynek. Osiedle wypoczynkowe "Wilga nad Wisłą". „"Zeszyt Historyczny Ziemi Garwolińskiej"”, s. 44, 2009.