Wilhelm Jan Fedórko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wilhelm Jan Fedórko
Ilustracja
major piechoty major piechoty
Data i miejsce urodzenia 22 czerwca 1896
Jasło
Data śmierci 1979
Przebieg służby
Lata służby od 1914
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Jednostki 37 Łęczycki Pułk Piechoty
Stanowiska dowódca batalionu piechoty
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Kampania wrześniowa
Odznaczenia
Odznaka honorowa za Rany i Kontuzje - dwukrotnie ranny
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941) Srebrny Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Medal Brązowy za Długoletnią Służbę
Krzyż Legionowy
Wilhelm Jan Fedorko w mundurze 16 pp Tarnów, grudzień 1919. Na lewym rękawie widoczne godło kompanii karabinów maszynowych.

Wilhelm Jan Fedórko[1] (ur. 22 czerwca 1896 w Jaśle, zm. w 1979) – major piechoty Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Jerzego i Marii z Wójcików. Do wybuchu I wojny światowej ukończył siedem klas gimnazjalnych. 8 września 1914, jako uczeń ósmej klasy gimnazjum, bez zgody rodziców, wstąpił do Legionów Józefa Piłsudskiego. 2 marca 1915, w Wiedniu, będąc urlopowany z Legionów, zdał egzamin dojrzałości, a następnie powrócił w szeregi Legionów Polskich i wziął udział w walkach w Karpatach, Małopolsce Wschodniej i na Wołyniu. 29 października 1915 w bitwie pod Kościuchnówką został ranny w rękę. 2 kwietnia 1916, w wyniku starań rodziców, zwolniony z Legionów, w stopniu sekcyjnego-kaprala. Po 6 tygodniach pobytu w domu został powołany do odbycia służby wojskowej w c. i k. 57 pułku piechoty w Tarnowie. Skończył szkołę oficerską w Opawie.

Przebieg służby wojskowej[edytuj | edytuj kod]

  • 08-09-1914 – 06-04-1916 w IV batalionie 2 pułku piechoty Legionów i VII batalionie 6 pułku piechoty Legionów jako sekcyjny 7 kompanii 6 pp na froncie rosyjskim w Karpatach, Małopolsce Wschodniej i na Wołyniu. 29-10-1915 po raz pierwszy ranny;
  • 15-05-1916 – 01-11-1918 szkoła oficerska 57 Austriackiego pułku piechoty w Opawie, 12-11-1916 mianowany oficerem. Od 01-12-1916 walki na froncie włoskim. 25-05-1917 ciężko ranny w lewą pierś pod S. Giovanni, hospitalizowany w szpitalu włoskim do 15-02-1918. 15-08-1918 wraca na front. 57 pp wymówił posłuszeństwo władzom austriackim i wrócił do Tarnowa z frontu włoskiego. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę Wilhelm Fedorko wraca z frontu 13-11-1918.
  • 01-11-1918 – 02-07-1920 w III batalionie 16 pułku piechoty i batalionie szturmowym 6 Dywizji Piechoty na froncie ukraińskim i wschodnim jako ppor. i por. oraz dowódca kompanii ckm;
  • 02-07-1920 – 02-07-1922 w 16 pułku piechoty w Tarnowie jako dowódca kompanii ckm i adiutant I/16 pp., w maju 1922 zweryfikowany jako kapitan ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów piechoty.
  • 02-07-1922 – 09-03-1930 w 73 pułku piechoty w Katowicach jako kapitan i dowódca szkoły podoficerskiej 73 pułku piechoty, I oficer sztabowy 23 Górnośląskiej Dywizji Piechoty, dowódca I/73 pp. i oficer mobilizacyjny;
  • 09-03-1930 – 15-06-1939 w Korpusie Ochrony Pogranicza jako komendant rejonu Przysposobienia Wojskowego Brygady KOP „Grodno”, do końca 1936 r., następnie kwatermistrz batalionu KOP „Skałat”;
  • 19 marca 1938 roku został awansowany na majora ze starszeństwem z dniem 19 marca 1938 roku.
  • 15-06-1939 – 19-09-1939 major i dowódca III batalionu 37 Łęczyckiego pułku piechoty, w walkach wojny obronnej wrześniowej 1939 r. ranny nad Bzurą 19-09-1939 r. dostaje się do niewoli niemieckiej;
  • 19-09-1939 – 11-07-1945 w obozie jeńców wojennych w Murnau (Oflag VIIA Murnau);

11 lipca 1945 roku został wojskowym komendantem miasta Bari we Włoszech, a po ewakuacji II Korpusu do Anglii, komendantem obozu repatriacyjnego. Do kraju powrócił 5 grudnia 1947 roku.

Okres pobytu na froncie[edytuj | edytuj kod]

  • 25-10-1914 – 01-12-1914 w IV batalionie 2 pułku piechoty Legionów w Karpatach;
  • 05-03-1915 – 01-04-1915 w IV batalionie 2 pułku piechoty Legionów w Małopolsce Wschodniej;
  • 15-07-1915 – 29-10-1915 w VII batalionie 6 pułku piechoty Legionów na Wołyniu;
  • 01-12-1916 – 25-05-1917 w 6 kompanii 57 Austriackiego pułku piechoty jako chorąży, dowódca półkompanii na froncie włoskim;
  • 15-08-1918 – 01-09-1918 w II batalionie 57 Austriackiego pułku piechoty w stopniu podporucznika jako dowódca samodzielnego plutonu rkm na froncie włoskim;
  • 15-12-1918 – 25-06-1919 w III batalionie 16 pułku piechoty w stopniu podporucznika jako dowódca kompanii ckm na froncie ukraińskim – pod Przemyślem i Lwowem. Za walkę odznaczony Krzyżem Walecznych;
  • 17-08-1919 – 02-05-1920 w 6 Dywizji Piechoty, dowódca kompanii ckm w batalionie szturmowym na froncie wschodnim;
  • 01-09-1939 – 18-09-1939 dowódca III batalionu 37 Łęczyckiego pułku piechoty w stopniu majora w walkach nad Bzurą.

Udział w wojnie obronnej 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Jako major i dowódca III batalionu 37 Łęczyckiego pułku piechoty wyróżnił się wyjątkowym charakterem dowódczym na najbardziej zagrożonych odcinkach w walkach nad Bzurą. W dniu 16-09-1939 idąc w godzinach rannych z batalionem w marszu bojowym z Gogolina Południowego na Kozłów Szlachecki i Sochaczew natknął się na kolumnę niemiecką, z miejsca rozwinął batalion po obu stronach drogi – wywiązał się ostry bój spotkaniowy. Wkrótce zostaje ranny w głowę odłamkiem granatu artyleryjskiego, a z nim podporucznik Jerzy Krines i goniec batalionowy kapral Portyk. Nadchodzi major Iwaszkiewicz ze sztabu dywizji i zleca przekazanie dowództwa kapitanowi Koziołowi, dowódcy kompanii ckm. Mimo rany major Wilhelm Fedoro zatrzymuje dowodzenie, usprawnia szyki pierwszej linii, osobiście rozmieszcza pluton przeciwpancerny.

Ogromny nacisk nieprzyjaciela wspomaganego ogniem artyleryjskim jest odpierany ogniem i walką, którą prowadzi do późnego wieczora. Dopiero na rozkaz dowódcy 26 DP płk dypl. Brzechwy-Ajdukiewicza wieczorem odrywa się od nieprzyjaciela.

W nocy z 18 na 19 września z lasów Budy Stare prowadzi batalion na przeprawę Bzury pod Brochowem, po przekroczeniu której zostaje po raz drugi ranny i 19 września o godz. 4:00 dostaje się do niewoli. Wraz z całym wziętym do niewoli dowództwem trafia do obozu jeńców wojennych w Murnau (Oflag VIIA Murnau). Tam prowadzi potajemne kursy taktyczne dla młodszych oficerów. W obozie tym była planowana i przygotowana przez oddział szturmowy SS masakra polskich oficerów, której nie zdążyli przeprowadzić na skutek przyspieszenia forsownego marszu oddziałów amerykańskich, które w porę otworzyły bramy obozu.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 29 sprostowano imię i nazwisko z „Wilhelm Fedorko” na „Wilhelm Jan Fedórko”. Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty. 5 czerwiec 1935. Dodatek bezpłatny dla prenumeratorów „Przeglądu Piechoty”, Warszawa 1935, s. 37, tu jako „Wilhelm Jan Fedórko”.
  2. Na podstawie fotografii

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]