Wilkowice (powiat bielski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wilkowice
Herb
Herb Wilkowic
Widok ogólny
Widok ogólny
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat bielski
Gmina Wilkowice
Liczba ludności (2011) 6761[1]
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 43-365[2]
Tablice rejestracyjne SBI
SIMC 0076612
Położenie wsi
Położenie wsi
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Wilkowice
Wilkowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wilkowice
Wilkowice
49,7500°N 19,1000°E/49,750000 19,100000
Strona internetowa miejscowości

Wilkowice (niem. Wolfsdorf) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie bielskim, siedziba władz gminy Wilkowice.


Powierzchnia sołectwa wynosi 1750 ha[3], a liczba ludności 6496, co daje gęstość zaludnienia równą 371,2 os./km².

Położenie[edytuj]

Wieś leży w dolinie rzeki Białej, na południe od Bramy Wilkowickiej, w północnej części Kotliny Żywieckiej u podnóży Beskidu Małego. Miejscowość jest częścią aglomeracji bielskiej.

Części wsi[edytuj]

Integralne części wsi Wilkowice[4][5]

przysiółki

Magurka, Skleniec

części wsi

Działy, Górne Wilkowice, Grabecznik, chrapa, Huciska, Kapla, Kukrzysko, Pańskie Pola, Polkowice, Potoczek, Resztówka, Straconka


Historia[edytuj]

Wilkowice prawdopodobnie założone zostały przez cystersów z Rud k. Raciborza w latach 1310-1320, kiedy to opatem był Baldwin przezywany Wilkiem. Po raz pierwszy wieś wzmiankowana została w łacińskim liście z 22 kwietnia 1364 jako Abbatisvilla (wieś opata), który wymienia również dwie inne posiadłości cystersów z Rud k. Raciborza, mianowicie Łodygowice (Ludovicivilla) i Pietrzykowice (Petrivilla)[6]. List ten był związany z zatargiem o dochody i podatki książęce między cystersami a księciem oświęcimskim Janem Scholastykiem, w wyniku którego doszło do najazdu księcia na te ziemie i ich złupienia.

Dalsza historia Wilkowic to przerzucanie wsi z rąk do rąk, o czym świadczy litania nazwisk szlacheckich rodów, które były właścicielami Wilkowic: Komorowscy, Zbarascy, Wiśniowieccy, Warszyccy, Wielkopolscy i Habsburgowie. Wilkowice przez lata wiele też wycierpiały. W czasie Potopu szwedzkiego wieś wraz z Mikuszowicami została spalona przez najeźdźców.

W wyniku I rozbioru Polski w 1772 miejscowość znalazła się w granicach Imperium Habsburgów. W 1886 roku w Wilkowicach powstał przystanek kolei Wilkowice-Bystra.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 278 budynkach w Wilkowicach (gmina i "Gutsgebiete", bez obecnego przysiółka Huciska) na obszarze 1394 hektarów mieszkało 2429 osób (gęstość zaludnienia 174,2 os./km²), z czego 2406 (99,1%) było katolikami, 21 (0,9%) wyznawcami judaizmu, 2417 (99,5%) było polsko- a 9 niemieckojęzycznymi[7].

Po I wojnie światowej Wilkowice znalazły się w granicach II Rzeczypospolitej, w województwie krakowskim, w powiecie bialskim. W 1929 do Wilkowic przyłączono dotąd niezależną wieś Huciska[8]. W 1934 utworzono gminę Bystra-Wilkowice.

W czasach okupacji hitlerowskiej wielu mieszkańców zostało przesiedlonych na Zamojszczyznę i Lubelszczyznę. W 1941 roku mieszkańcom Wilkowic groziło wysiedlenie przez administrację okupacyjną. Wtedy ówczesny proboszcz parafii św. Michała Archanioła w Wilkowicach ks. kan. Zbigniew Przeworski zawierzył parafię Najświętszemu Sercu Pana Jezusa, a do wysiedlenia nie doszło. Od tamtej pory co roku obchodzony jest w Wilkowicach drugi odpust ku czci Najświętszego Serca Pana Jezusa.

5 sierpnia 1944 roku oddział partyzantów Armii Ludowej z grupy Józefa Habdasa ps. "Kwaśny" w sile siedmiu ludzi zatrzymał się w miejscowości na nocleg. W skutek zdrady konfidenta dom został otoczony przez hitlerowców. Doszło do walki. Po skończeniu się amunicji partyzanci pod osłoną nocy próbowali się przebić przez kordon niemiecki. Próba nie powiodła się. Tylko jeden partyzant zbiegł żywy[9].

Od 1973 roku Wilkowice wraz ze wsiami Bystra i Meszna tworzą Gminę Wilkowice. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa bielskiego.

Komunikacja[edytuj]

Przez Wilkowice kursują autobusy PKS Bielsko-Biała do przystanku Wilkowice Granica oraz dalej do Pietrzykowic oraz Bielska-Białej (Żywiecka – Lwowska – Piłsudskiego – Wałowa – 3 Maja – dworzec PKS). Przez Wilkowice Sanatorium kursują również autobusy w kierunku Żywca jak i do Bielska-Białej. Do granicy Bielska-Białej z Wilkowicami kursuje linia nr 2 z MZK Bielsko-Biała (przystanek Mikuszowice Stalownik),którą można dojechać do centrum miasta (przystanek Dmowskiego/Urząd Miejski), a także w rejon Dworca PKS i PKP (przystanek 3 Maja/Dworzec)

Turystyka[edytuj]

Letniskowa wieś jest punktem wyjścia szlaków turystycznych w Beskid Mały i Beskid Śląski.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Postacie związane z Wilkowicami[edytuj]

Gminy partnerskie[edytuj]

Gmina Wilkowice współpracuje z gminami w Czechach, Słowacji i Polsce. Są to

Galeria[edytuj]

Zobacz też[edytuj]


Przypisy

  1. Polska w liczbach, wieś Wilkowice w liczbach [dostęp 2017-05-23] (pol.).
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. UG Wilkowice: Statut Sołectwa WILKOWICE. W: bip.ugwilkowice.rekord.pl [on-line]. [dostęp 2010-12-01].
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 18, 2013-02-13. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2013-04-24]. 
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. W. Wattenbach (red.): Codex Diplomaticus Silesiae T.2 Urkunden der Klöster Rauden und Himmelwitz, der Dominicaner und der Dominicanerinnen in der Stadt Ratibor. Breslau: Josef Max & Comp., 1859, s. 33. (łac.)
  7. Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XII. Galizien. Wien: 1907.
  8. Radosław Truś: Beskid Mały. Przewodnik. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Rewasz, 2008, s. 265. ISBN 978-83-89188-77-9.
  9. Józef Bolesław Garas „Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942 – 1945” Wydawnictwo MON 1971 str. 434
  10. Świadkowie Jehowy w województwie śląskim, „Świadkowie Jehowy Wiki” [dostęp 2017-05-23] (pol.).

Bibliografia[edytuj]

  • Ks. Stanisław Cieślak SI: Dzieje kościoła i parafii rzymskokatolickiej pw. św. Michała Archanioła w Wilkowicach. Kraków: Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna Ignatianum, 2004.