Wincenty Janas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wincenty Janas (ur. 12 stycznia 1891 w Dąbrówce Wielkiej, obecnie dzielnica Piekar Śląskich, zm. 21 sierpnia 1919) − polski nauczyciel, działacz narodowy, propagator polskości Śląska.

Ukończył szkołę ludową w Rudzie, a następnie pracował w kopalni. Należał do Towarzystwa Śpiewu "Dzwon" w Rudzie. Od 1907 roku działacz towarzystwa Eleusis. Od 1913 roku uczęszczał do prywatnego gimnazjum w Krakowie. W czasie I wojny światowej wcielony do armii niemieckiej walczył na wszystkich frontach Europy. Mimo odniesienia rany uratował dwóch ciężko rannych żołnierzy. Po powrocie z frontu zdobył kwalifikacje nauczycielskie i zaczął organizować kursy języka polskiego i historii.

Po wybuchu na śląsku powstania stał się celem działań represyjnych wobec Polaków. Został aresztowany przez Reichswehrę. Zginął zamordowany podczas tego powstania przez Grenzschutz. Przed śmiercią powiedział: (Jestem) „Polakiem aż do samej śmierci”.

W 1937 uczczony przez mieszkańców miasta pomnikiem, zburzonym przez Niemców w 1939 i odbudowanym w 1947[1]. Patron Gimnazjum nr 2 w Rudzie Śląskiej i ulic w Chorzowie, Zabrzu, Rudzie, Mikołowie, Tarnowskich Górach, Bytomiu oraz Katowicach.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Słownik polskiego śpiewactwa Górnego Śląska. Od Wiosny Ludów do przełomu tysiącleci. Rajmund Hanke, Katowice 2001.
  • Herbert Gawlik, Joanna Grajewska-Wróbel, Leon Wostal, Zdzisław Bogacki, Piekarzanie. Leksykon mieszkańców Piekar Śląskich, Piekary Śląskie 2010, s. 104–105 (z fotografią)
  • Historia Rudy Śląskiej www.rudaslaska.com.pl [dostęp 2011-02-05]