Wincenty Kiszka-Zgierski
| Data śmierci |
ok. 1840 |
|---|---|
| Zawód, zajęcie |
urzędnik, poeta, tłumacz |
| Odznaczenia | |
| |
Wincenty Andrzej Kiszka-Zgierski (zm. ok. 1840) – polski urzędnik, poeta, tłumacz[1].
Ukończył gimnazjum w Wilnie. Studiował na Cesarskim Uniwersytecie Wileńskim. Pełnił funkcję sekretarza konsystorza przy biskupie Tadeuszu Kundziczu. W latach 20. XIX w. podjął pracę urzędnika w carskiej administracji[1][2]. Ważna postać życia literackiego Wilna początku lat 20. XIX wieku. Autor bajek, ballad, ód, akrostychów, komedii, dram, tragedii, fantazji alegorycznej Złota wolność i tragedii historycznej Jan Chodkiewicz. Uznawał się i tytułował Homerem Północy[3]. Przetłumaczył na język polski Felicę Gawriła Dierżawina (jest to jedyne polskie tłumaczenie tej ody)[4]. Mikołaj Malinowski, Stanisław Morawski i Antoni Edward Odyniec opisywali go w swoich pamiętnikach jako naczelnego grafomana Wilna i pisarza, którego ambicje znacznie przewyższały talent pisarski. Swoje publikacje wydawał własnym sumptem. Według Michała Balińskiego, hrabia miał być pośmiewiskiem w środowisku wileńskiej młodzieży poetyckiej – w czasie jednej z miejskich maskarad goście mieli otrzymywać kiszki z żartobliwymi epigramatami nawiązującymi do ich zdaniem miernej twórczości Kiszki-Zgierskiego[5]. Według Morawskiego, w jego utworach nikt ani wątku, ani myśli nie domacał się nigdy. Kiszka-Zgierski miał organizować wieczory literackie, w których brali udział m.in. Chodźko, Odyniec czy Korsak (choć mieli oni je według Mikołaja Malinowskiego traktować jedynie jako źródło zabaw i poczęstunku). Został aresztowany w czasie śledztwa Nikołaja Nowosilcowa, jednak szybko został wypuszczony; według anegdotycznej historii Malinowskiego miało stać się to po tym, jak przed Nowosilcowem skrytykował Mickiewicza i zaczął deklamować własne wiersze[6].
Stał się inspiracją do stworzenia żartobliwego trenu Kiszka w kozie autorstwa Antoniego Edwarda Odyńca (nawiązującego stylem do Żalów Tassa Byrona)[6] oraz ballady Strachy[3].
Miał w początkach XIX wieku otrzymać Order Złotej Ostrogi i tytuł hrabiego papieskiego[7]. Zdaniem Wiktora Heltmana, w rzeczywistości nie posiadał tytułu hrabiowskiego, a tytulaturę tę przyjął dlatego, ponieważ tak tytułował go w liście z podziękowaniami za przesłane dzieła król pruski[8].
Zdaniem Leonarda Podhorskiego-Okołówa mógł być jedną z inspiracji do stworzenia postaci Hrabiego Horeszki z Pana Tadeusza Adama Mickiewicza[9].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Wileński Słownik Biograficzny. Bydgoszcz: Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej, 2008, s. 210. ISBN 978-83-87865-59-7.
- ↑ Biogram - Biblioteka Jagiellońska - Uniwersytet Jagielloński [online], bj.uj.edu.pl [dostęp 2025-05-22].
- ↑ a b Monika Stankiewicz-Kopeć, Pomiędzy klasycznością a romantycznością. Młodzi autorzy Wilna, Krzemieńca i Lwowa wobec przemian literatury polskiej lat 1817-1828, wyd. 2, s. 51.
- ↑ Matylda Chrząszcz, PRZEKŁAD ODY FELICA GAWRIIŁA DIERŻAWINA NA JĘZYK POLSKI – KONTEKSTY I KOMENTARZE, 2021.
- ↑ Paulina Podolska, Koryfeusz poezji. Monografia twórczości Ignacego Szydłowskiego [online], s. 173-178.
- ↑ a b Jolanta Kowal, „TALENT (NIE)WYŻSZY NAD MIERNOŚĆ”. KILKA UWAG O ZJAWISKU WIERSZOMANII NA LITWIE W LATACH 1815–1830, 2014.
- ↑ Herald. Organ Kolegjum Heraldycznego, 1932.
- ↑ Wiktor Heltman, Kilka słów dla naszych hrabiczów [online].
- ↑ Pan Tadeusz - pierwowzory postaci [online], genealogia.okiem.pl [dostęp 2025-05-22].